Ponad 20 organizacji pisze do Jolanty Sobierańskiej-Grendy. Nie chcą mniejszych pieniędzy za nadwykonania

Narodowy Fundusz Zdrowia planuje zmienić sposób finansowania kluczowych badań diagnostycznych, takich jak tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, gastroskopia czy kolonoskopia. Fundacja onkologiczna Alivia i 20 innych organizacji oceniają, że może to oznaczać wydłużenie czasu oczekiwania pacjentów na diagnozę. Dlatego proszą ministrę zdrowia o porzucenie tego pomysłu.

Zgodnie z propozycją, jeśli placówka wykona więcej badań niż przewiduje kontrakt z NFZ, otrzyma za nie jedynie 40 proc. zapłaty – i to dopiero po zakończeniu roku. Obecnie nadwykonania są wprawdzie rozliczane z opóźnieniem, ale w pełnej wysokości. Nowe zasady mogą więc zniechęcić placówki do zwiększania liczby badań, co bezpośrednio przełoży się na ograniczenie dostępu do diagnostyki.

Pismo wystosowała Fundacja Onkologiczna Alivia wraz z 20 organizacjami. Apelują do ministry zdrowia o działania zapobiegające ograniczeniu dostępu do diagnostyki medycznej w Polsce. Zdaniem sygnatariuszy proponowane rozwiązanie oznacza powrót do realiów sprzed ponad dekady, gdy limity świadczeń diagnostycznych skutkowały wielomiesięcznymi kolejkami i opóźnieniami w wykrywaniu chorób.

Fundacja przypomina, że przed zmianami w finansowaniu diagnostyki pacjenci czekali na badania miesiącami. Z danych portalu Kolejkoskop Fundacji Alivia (obecnie Alivia Onkoskaner) wynika, że w 2018 roku średni czas oczekiwania na rezonans magnetyczny wynosił około 200 dni, a na tomografię komputerową ponad 70 dni.

Po zmianach dostępność badań stopniowo się poprawiała, choć kolejki nadal pozostają długie. Obecnie na rezonans magnetyczny czeka się średnio około 2–3 miesięcy, a na tomografię komputerową około 1–2 miesięcy – nie licząc czasu oczekiwania na opis badania.

Koncepcja ograniczenia finansowania diagnostyki pojawiła się już w grudniu ubiegłego roku, gdy w Ministerstwie Zdrowia rozważano przywrócenie limitów na badania. Wówczas środowiska pacjenckie zareagowały zdecydowanie.

Organizacje pacjentów wystosowały apel do resortu, a Fundacja Alivia zainicjowała protest pod hasłem „Nie chcemy umierać w kolejkach”, wskazując, że ograniczenie dostępu do diagnostyki może prowadzić do opóźnień w wykrywaniu chorób. Ostatecznie pomysł nie został wtedy wdrożony, jednak obecna propozycja NFZ – choć formalnie nie wprowadza limitów – zdaniem ekspertów może przynieść podobne skutki.

NFZ przekonuje, że zmiany nie obejmą diagnostyki prowadzonej w ramach szybkiej ścieżki onkologicznej (karty DILO). Organizacje pacjenckie zwracają jednak uwagę, że większość pacjentów nie rozpoczyna diagnostyki od jej założenia.

Pierwsze objawy choroby pacjenci najczęściej zgłaszają lekarzowi podstawowej opieki zdrowotnej lub specjaliście. To oni kierują na wstępne badania – m.in. tomografię komputerową, rezonans magnetyczny czy badania endoskopowe. Dopiero ich wyniki mogą prowadzić do podejrzenia nowotworu i wystawienia karty DILO.

Organizacje zwracają też uwagę, że problem występuje w części placówek należących do Krajowej Sieci Onkologicznej, gdzie karta DILO nie zawsze zakładana jest na etapie podejrzenia choroby. W efekcie duża część diagnostyki odbywa się poza szybką ścieżką, w standardowych kolejkach.

NFZ argumentuje, że zmiany są elementem racjonalizacji wydatków w obliczu rosnących kosztów systemu ochrony zdrowia. Fundacja Alivia podkreśla jednak, że w ostatnich latach znacząco wzrosły nakłady na ochronę zdrowia – w tym na wynagrodzenia personelu oraz inwestycje w infrastrukturę i sprzęt.