Ponad 155 mln zł dla ŚCO: w Kielcach rusza Centrum Badań Molekularnych, które skróci drogę pacjentów do CAR-T

W Świętokrzyskim Centrum Onkologii powstanie pierwsza w Polsce jednostka łącząca pełne profilowanie nowotworów, projektowanie wektorów genetycznych i wytwarzanie terapii komórkowych w standardzie GMP. Dzięki inwestycji wartej ponad 155 mln zł pacjenci mają zyskać dostęp do badań i terapii, które dziś są poza zasięgiem wielu ośrodków, a koszt leczenia CAR-T produkowanego na miejscu mógłby być wielokrotnie niższy.

Umowa na budowę i wyposażenie Centrum Badań Molekularnych (CBM) została podpisana 29 grudnia 2025 r. w Świętokrzyskim Centrum Onkologii. To pierwsza w kraju placówka, która w jednym miejscu połączy kompleksowe profilowanie nowotworów, projektowanie nośników genetycznych oraz wytwarzanie zaawansowanych terapii komórkowych w standardzie GMP.

Nowa jednostka skonsoliduje istniejące laboratoria i dobuduje brakujące ogniwa. W jej ramach zaplanowano: Centrum Badań Kompleksowego Profilowania Molekularnego Nowotworów, Centrum Inżynierii Genetycznej oraz Centrum Eksperymentalnych Terapii Komórkowych do prac nad CAR-T, NKCAR i TILs oraz prowadzenia badań klinicznych wczesnych faz. To ma wypełnić lukę w krajowej infrastrukturze, gdzie dotąd brakowało miejsca obejmującego cały łańcuch od odkrycia celu molekularnego po zastosowanie u pacjenta.

Dziś terapia komórkami CAR-T potrafi kosztować ok. 1,8 mln zł na pacjenta. Zespół ŚCO szacuje, że produkcja w Kielcach mogłaby obniżyć koszt do ok. 300–500 tys. zł, co zwiększa dostępność leczenia i szansę na poszerzenie wskazań klinicznych. CBM ma również typować nowe cele dla CAR-T i TILs na podstawie różnic genetycznych między komórkami nowotworowymi i zdrowymi u tego samego chorego.

Prof. Artur Kowalik wyjaśnia, że wiedza z wielkoskalowych analiz genomowych i proteomicznych posłuży do typowania nowych celów dla terapii komórkowych, w tym CAR-T oraz TILs, a wytwórnia w standardzie GMP umożliwi przejście od projektu do badań klinicznych.

Projekt budowy i wyposażenia CBM ma wartość 155,12 mln zł, z czego 113,04 mln zł to dofinansowanie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. 

Realizacja projektu ma być zakończona do 30 maja 2029 r. Prace inwestycyjne ruszą w 2026 r., a pierwsi pacjenci mają trafić do badań klinicznych najwcześniej pięć lat po uruchomieniu Centrum.

ŚCO to ośrodek o dużym wolumenie leczonych pacjentów i ogromnym doświadczeniu w prowadzeniu  terapii hematoonkologicznych: rocznie udziela ponad 300 tys. porad, hospitalizuje ponad 15 tys. chorych, a każdego dnia przyjmuje 1200 - 1500 osób. Taka skala stanowi naturalne zaplecze do rekrutacji do badań oraz umożliwia szybką weryfikację wyników w praktyce klinicznej.

Nowa infrastruktura pozwoli na stworzenie zaplecza naukowo-technicznego do prowadzenia zaawansowanych prac badawczo-rozwojowych na potrzeby rozwoju nowoczesnych terapii komórkowych i wielkoskalowych badań molekularnych w onkologii oraz chorobach autoimmunologicznych. W ich ramach zaplanowano:

• prowadzenie zaawansowanych badań wielkoskalowych z wykorzystaniem metod i technik biologii molekularnej i inżynierii genetycznej dla profilowania podłoża molekularnego chorób oraz walidacji celów molekularnych (opublikowane profile mutacji genowych (białek) w różnych nowotworach,
• prowadzenie badań naukowych nad terapiami komórkowymi (również typu CAR-T) nakierowanymi na znane markery molekularne (np. CD19, HER2) dla leczenia często występujących chorób onkologicznych oraz nieonkologicznych,
• prowadzenie badań naukowych dotyczących terapii nowotworów z wykorzystaniem TILs dla pacjentów chorych na nowotwory (guzy lite).

CBM w ŚCO ma szansę stać się pionierem polskiego ekosystemu terapii komórkowych i przyspieszyć wejście polskich pacjentów do badań najnowszej generacji.