Podsumowujemy 2020 r.

2020 r. to rok szczególny w historii współczesnego świata. Oczy całego świata skupione były na ochronie zdrowia i walce z epidemią. Jakie najważniejsze zmiany na tle tych wydarzeń nastąpiły w polityce zdrowotnej w Polsce?

Decyzją WHO 2020 rok został ogłoszony Międzynarodowym Rokiem Pielęgniarki i Położnej. Jednak światowe wydarzenia przyćmiły ten fakt, a rok 2020 stał się rokiem wszystkich medyków i zdrowia publicznego. Oklaskom i podziękowaniom dla białego personelu nie było końca. Towarzyszyła im największa w historii edukacja zdrowotna społeczeństwa a także walka z niewiedzą, fake newsami i ruchami antyszczepionkowymi.

Rokiem zdrowia publicznego…

I w ten oto sposób, w styczniu poznaliśmy wirusa 2019-nCoV, obecnie znanego jako SARS-CoV-2 powodującego chorobę COVID-19. (

).

Zaczęło się dość niewinnie, apele o mycie rąk. Następnie o zachowanie dystansu, stosowanie maseczek, by już 30 stycznia, dyrektor generalny Światowej Organizacji Zdrowia ogłosił najwyższy alarm zagrożenia epidemicznego. W marcu dyrektor WHO stwierdza, że COVID-19 to już pandemia. Kilka dni później premier Mateusz Morawiecki ogłasza stan zagrożenia epidemicznego w kraju. Od tego czasu Polacy na własnej skórze doświadczają skutków globalnej klęski zdrowia publicznego.

Lockdown, otwarcie, częściowy lockdown, otwarcie, kwarantanna… Tarcza antykryzysowa, ustawy covidowe – tym żyliśmy w ostatnich miesiącach. Wirus dotknął każdą sferę życia publicznego i naświetlił wszystkie bolączki systemu ochrony zdrowia.

Do tej pory wirus na świecie zainfekował ponad 80 mln ludzi na wszystkich kontynentach a z powodu COVID-19 zmarło ponad 1,7 mln osób i z każdym dniem dowiadujemy się o coraz bardziej zaraźliwych, nowych szczepach tego wirusa. Liczba potwierdzonych laboratoryjnie zakażeń w kraju wynosi blisko 1,3 mln osób. Z powodu COVID-19 zmarło ponad 28 tys. pacjentów.

Wirus to nie jedyny przeciwnik

Wizja już trzeciej fali koronawirusa w Polsce nie napawa optymizmem, szczególnie w kontekście obserwowanej od kilku miesięcy w Polsce,

 

Eksperci i lekarze podnoszą, że jest to efekt ograniczonego dostępu do diagnostyki i świadczeń medycznych, innych niż związanych z COVID-19. Odwoływanie i przekładanie planowych wizyt, zamknięte oddziały z powodu zakażeń wśród kadry medycznej i zwykły strach pacjentów przed zakażeniem w szpitalu – według ekspertów to główne powody, z których liczba zgonów w Polsce rośnie.

Problemy zauważalne są w kluczowych dla resortu zdrowia dziedzinach, tj. onkologia czy kardiologia.  Na przykład jak podnosi Polskie Towarzystwo Kardiologiczne, prawie 30 proc. mniej pacjentów jest hospitalizowanych z powodu ostrych zespołów wieńcowych, w tym zawałów. Kardiolodzy nie mają wątpliwości, że przyczyną jest pandemia. Pacjenci starają się przeczekiwać zawały i zagłuszać ich objawy. 

Z drugiej strony koronawirus uderzył w onkologię. W czasie drugiej fali, w październiku

(umożliwiająca zastosowanie szybkiej ścieżki onkologicznej). Wystawiono ich nie tylko mniej niż we wrześniu, ale też znacząco mniej niż przed rokiem. 

W AOS bez limitów…

Zniesienie limitów w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej by ograniczyć liczbę hospitalizacji, było jednym z kluczowych projektów resortu zdrowia na najbliższe lata. Resort systematycznie uwalniał limity kolejnych świadczeń, lutego tego roku zaczynając od

By nadrobić zaległości i straty jakie wyrządził COVID-19 w systemie minister zdrowia Adam Niedzielski, poinformował w listopadzie, o programie odbudowy zdrowia Polaków.

Jednym z kluczowych założeń programu jest właśnie zdjęcie limitów ze świadczeń specjalistycznych, ale też powstanie krajowej sieci kardiologicznej.

Do innych założeń programu wpisują się; bilans 40,latka czy rozbudowa opieki środowiskowej w zakresie zdrowia psychicznego dla dzieci i młodzieży, ale to jakby już gdzieś było…

Zapowiedzi zapowiedziami….

O ile zdaniem ekspertów, reforma środowiskowej opieki psychiatrycznej dla dzieci i młodzieży ma miejsce a jej początków należy szukać już w 2018 r. to programy tj. przegląd zdrowia osób w wieku 40+ jest jednym z niespełnionych obietnic wyborczych, które miały ziścić się w bieżącym roku.

Bilans 40-latka plasuje się obok

, których realizacji od stycznia próżno szukać w legislacyjnych projektach.

Na swoją kolej w legislacji wciąż od ponad roku wyczekuje projekt ustawy o badaniach klinicznych, który miał mieć znaczący wpływ na gospodarkę, naukę i ochronę zdrowia.

Jeszcze dłużej na zmiany legislacyjne oczekują producenci leków i wyczekiwany przez nich Refundacyjny Tryb Rozwojowy czy diagności laboratoryjni i ratownicy medyczni domagający się od lat usankcjonowania i uaktualnienia przepisów obejmujących te grupy zawodowe.

Kolejny rok oczekiwań także za opiekunami, rodzicami i pacjentami z chorobami rzadkimi, którzy wyczekują Narodowego Planu dla Chorób Rzadkich. Mimo licznych zapowiedzi o finiszu prac i bliskiej publikacji projektu do opiniowania, do tej pory nie doczekaliśmy się wglądu do proponowanej przez resort strategii.

Z pewnymi problemami, ale już bliżej celu wydaje się być realizacja zadań związanych z Funduszem Medycznym. Ogromny projekt przewiduje nawet 4 mld zł rocznie dodatkowych środków na zdrowie z budżetu państwa. W tym roku już ochrona zdrowia miała otrzymać zastrzyk gotówki w wysokości 2 mld zł, by w przyszłym móc inwestować kolejne 4 mld zł. Ostatecznie ustawa weszła w życie 26 listopada. Dziś wiemy, że środki te powinny przejść w dysponowanie resortu zdrowia w przyszłym roku. Część jednak zadań z Funduszu Medycznego, tj. finansowanie innowacyjnych terapii,

Pieniądze

Jak co roku, w kontekście publicznej ochrony zdrowia najwięcej wypowiedzi skupia się na poziomie finansowania. Ten rok- choć z rekordowym wzrostem nakładów – niewiele zmienia w sytuacji finansowania publicznej ochrony zdrowia w Polsce na tle innych krajów Europy.

Tak, w tle „zbilansowanego budżetu” z

 Sejm, raz po raz odrzucał kolejne projekty dot. wzrostu nakładów na ochronę zdrowia do 6,8 czy 7,1 proc. PKB jeszcze w tym roku (

)

Najbardziej wokół zdrowotnego budżetu zawrzało jednak w związku z decyzję parlamentarzystów dot. przekazania dodatkowych 2 mld zł na media publiczne. Opozycja wielokrotnie domagała się w Sejmie, zarówno w przypadku nowelizacji budżetu na rok 2020, jak i procedowania projektu budżetu na rok przyszły, przekazania tych środków, zamiast na telewizję i radio, na onkologię. Bezskutecznie.

W przyszłym roku także nie powinniśmy spodziewać się sukcesów działań opozycji dot. wzrostu nakładów na zdrowie, szczególnie w kontekście ubywających środków ze składek zdrowotnych i ZUS w wyniku nie najlepszej sytuacji gospodarczej w kraju, które wiążą się z kolejnymi obostrzeniami. Zobacz:

Centralizacja

Centralizacja i pionizacja to jedne z kluczowych haseł zapadających w kontekście projektów legislacyjnych dot. operacji rekonstrukcji administracji zdrowotnej.

Na pierwszy rzut scentralizowany został korpus kontrolerski NFZ. Dalej wprowadzano kolejne mechanizmy centralizacji tj. centralny zakup leków (

), by ostatecznie doprowadzić do pionizacji całego Funduszu. (czytaj:

)

Pionizację przeszła także Państwowa Inspekcja Sanitarna (

), która okazała się kluczowa w czasie trwającej pandemii COVID-19.

W tym roku także poznaliśmy plany resortu dot. centralizacji administracji szpitali. Zgodnie z zapowiedziami ministerstwa, organami zarządzającymi szpitale będą; ministerstwo zdrowia, uniwersytety medyczne oraz marszałkowie lub wojewodowie. Obecnie trwają pracę nad prawnymi rozwiązaniami w tej materii.

 

Co się udało?

Największą zmianą jaką dokonano w 2020 r. zdecydowanie jest ustawa o zawodzie farmaceuty, której środowiska aptekarskie wyczekiwały od kilkunastu lat. Od teraz farmaceuci będą mogli prowadzić konsultacje farmaceutyczne, dokonywać przeglądów lekowych czy opracowywać indywidualny plan opieki farmaceutycznej pacjenta, wystawiać recepty czy dokonywać badań diagnostycznych.

Jedną z kluczowych zmian 2020 r. jest także wprowadzenie tzw. podatku cukrowego, czyli ustawy o prozdrowotnych wyborach konsumentów. Zgodnie z ustawą, od 2021 r. w życie wejdzie specjalny podatek od napojów słodzonych oraz tzw. "małpek" (wyrobów alkoholowych do 300 ml). Środki z podatku mają trafić m.in. na finansowanie ochrony zdrowia.

Do udanych należy zaliczyć także proces cyfryzacji zdrowia, który następuje w ochronie zdrowia od lat. Do przełomu roku 2019/2020 w tempie ślimaczym, jednak bez wdrożenia takich rozwiązań jak e-recepta, powszechna opieka telemedyczna, e-zlecenia i e-skierowania w odpowiednim momencie, nie bylibyśmy w stanie sobie wyobrazić jakby wyglądała- i tak ograniczona- opieka nad pacjentami w obecnym reżimie sanitarnym.

Tak samo resort może pochwalić się licznymi zmianami na liście leków refundowanych. Pomimo zamrożenia listy leków refundowanych w czasie pandemii, w obwieszczeniach refundacyjnych w tym roku znalazło się kilkadziesiąt kluczowych dla pacjentów pozycji. Choć do dostępności terapii na poziomie krajów zachodnich daleka droga, to nie można pominąć licznych zmian w dostępności do wielu terapii, które w ostatnich miesiącach mają miejsce.

Zmiany kadrowe

2020 r. to też czas znaczących roszad w rządzie. Zmiany nie ominęły sektora ochrony zdrowia. Do tych najbardziej zapamiętanych zaliczymy dymisję ministra zdrowia Łukasza Szumowskiego oraz wiceministra Janusza Cieszyńskiego oraz ich zastąpienie, w tym szczególnym czasie, przez b. prezesa NFZ Adama Niedzielskiego na stanowisku szefa resortu zdrowia oraz powołania na stanowisko wiceminister Anny Goławskiej, dotychczasowej dyrektor generalnej w resorcie. Nowym prezesem Narodowego Funduszu Zdrowia został Filip Nowak.

Ze stanowiska w czasie pandemii COVID-19 zrezygnował także Główny Inspektor Sanitarny, Jarosław Pinkas. Jego miejsce zajął Krzysztof Saczka.

Zanim jednak pandemia podyktowała zmiany personalne w ochronie zdrowia, z początkiem roku Polskę obiegła informacja o rezygnacji jednego z najbardziej kontrowersyjnych konsultantów wojewódzkich w dziedzinie ginekologii i położnictwa. Z funkcji wojewódzkiego konsultanta w tej dziedzinie zrezygnował prof. Bogdan Chazan, który przed objęciem tej funkcji znany był ze swoich  publicznych wypowiedzi dot. aborcji czy metod zapłodnienia in vitro.

Skandale

Zaraz po objęciu funkcji Marszałka Senatu przez lekarza, członka opozycji prof. Tomasza Grodzkiego opinię publiczną obiegła informacja, jakoby ten miał pobierać korzyści majątkowe w zamian za specjalne traktowanie pacjentów szpitala Szczecin Zdunowo, gdy ten kierował jeszcze tą placówką. Całe wydarzenie związane było z licznymi, wręcz abstrakcyjnymi wydarzeniami.

Zarówno strona oczerniająca jak i broniąca co chwila przedstawiała swoich świadków, raz stanowiących o niezgodnym z prawem zachowaniem marszałka a z drugiej strony o próbach przekupstwa za oczernienie prof. Grodzkiego. Również w niekonwencjonalny sposób prowadzone jest śledztwo CBA w tej sprawie (które wciąż trwa), gdy na oficjalnej stronie służb pojawiła się informacja z prośbą o kontakt sygnalistów, którzy pomogą w dochodzeniu.

Temat ten pojawiał się na pierwszych stronach gazet i na czołówkach wydań programów informacyjnych w całej Polsce, dopóki na pierwszy plan nie wszedł COVID-19.

W wakacje, w toku decyzji resortu zdrowia ws. zwolnienia urzędników z odpowiedzialności karnej za podjęte decyzje związane z przeciwdziałaniem epidemii, resort zdrowia dokonał zakupów sprzętu medycznego w nadzwyczajnej procedurze. Do dziś trwa śledztwo posłów opozycji ws. zamówień maseczek od znajomego, ówczesnego ministra zdrowia Łukasza Szumowskiego, który zawodowo okazał się być instruktorem jazdy na nartach a same maseczki okazały się być bezwartościowe (nie posiadały odpowiednich certyfikatów).

Drugą sprawą jaką nagłośniły media jest kwestia zakupów respiratorów od handlarza bronią prowadzącego spółkę E&K. Za zakup odpowiadał wiceminister zdrowia Janusz Cieszyński. Media oraz opozycja podnoszą, że procedura zakupu odbyła się niezgodnie z obowiązującymi przepisami, a resort zdrowia nie przystępując do przetargów unijnych zaryzykował i przelał 35 mln euro zaliczki handlarzowi na poczet zakupu respiratorów o łącznej wartości 44,5 mln euro. Ostatecznie z 1241 respiratorów dostarczono 200. Firma wywiązała się z zamówienia sprzętu o wartości 9 mln euro. Resort zdrowia zerwał umowę z dostawcą a suma roszczeń wobec firmy E&K wynosi obecnie łącznie 69 mln zł.

Dziękujemy za rok 2020 

Choć trudny i wymagający dla wszystkich, naszej Redakcji pokazał jakie wartości i treści doceniają nasi Czytelnicy.

Z początkiem roku nasza redakcyjna koleżanka otrzymała największą gratyfikację za swoją pracę w roku poprzednim odbierając tytuł Dziennikarki Medycznej Roku.

.

Kilka miesięcy później, gdy zdrowie znalazło się na językach całej Polski, wyróżnieniem dla nas okazał się rekordowy wzrost liczby czytelników naszego portalu. Tym samym w maju, w globalnym rankingu portali związanych z ochroną zdrowia pojawiła się nasza redakcja. Na całym świecie chętniej wchodzono tylko na strony publicznych organizacji ochrony zdrowia co czyniło nas najbardziej poczytanym portalem branżowym w tej dziedzinie. (

). To dla nas wielkie wyróżnienie i znak, że kierunek, który obraliśmy - merytorycznych i wartościowych treści, jest kierunkiem słusznym. Za to jeszcze raz, serdecznie dziękujemy a w nadchodzącym roku, życzymy przede wszystkim zdrowia!