Otyłość to nie tylko problem fizyczny, ale przede wszystkim psychiczny. Jak psycholog może pomóc pacjentowi z otyłością?

Jeszcze niedawno traktowana jako problem estetyczny, dziś – bez cienia wątpliwości – uznawana za poważną chorobę przewlekłą. Otyłość dotyka ludzi w każdym wieku, coraz częściej także dzieci. To nie tylko „zły nawyk” czy „kilka kilogramów za dużo” – to realne zagrożenie dla zdrowia, życia i jakości codziennego funkcjonowania.

Otyłość to nadmierne nagromadzenie tkanki tłuszczowej – u mężczyzn powyżej 25 proc. masy ciała, u kobiet ponad 30 proc. Medycznie rozpoznaje się ją, gdy wskaźnik BMI przekracza 30 kg/m². Ale to tylko liczby. Za nimi kryją się konkretne przyczyny otyłości: siedzący tryb życia, wysoko przetworzona dieta, stres, niektóre leki czy choroby hormonalne, takie jak niedoczynność tarczycy czy zespół policystycznych jajników (PCOS).

To nie tylko kwestia rozmiaru ubrań. Otyłość wpływa na cały organizm. W nadmiarze komórki tłuszczowe zaczynają produkować substancje, które zakłócają działanie organów wewnętrznych i zaburzają równowagę hormonalną. Efektem  choroby otyłościowej są:

• cukrzyca typu 2

• nadciśnienie tętnicze

• miażdżyca i choroby serca

• stłuszczenie wątroby i kamica pęcherzyka żółciowego

• zaburzenia hormonalne (w tym PCOS)

• bezdech senny

• problemy z płodnością i potencją

• choroby nowotworowe (rak piersi, jajnika, jelita grubego, prostaty)

Otyłość nie oszczędza także układu ruchu – nadmiar kilogramów obciąża stawy, szczególnie biodra i kolana, co prowadzi do bólu, ograniczeń w poruszaniu się, a w skrajnych przypadkach – do niepełnosprawności.

Nie mniej dotkliwe są psychologiczne konsekwencje otyłości. Niska samoocena, brak akceptacji własnego ciała, wycofanie społeczne, poczucie winy, a nawet depresja – to codzienność wielu osób zmagających się z nadmierną masą ciała. Paradoksalnie, obsesja odchudzania może pogłębiać problem – prowadząc do zaburzeń odżywiania i niezdrowej relacji z jedzeniem.

U kobiet ciężarnych otyłość zwiększa ryzyko poronień, powikłań porodowych oraz wad wrodzonych u dziecka. Coraz częściej mówi się też o wpływie masy ciała na trudności z zajściem w ciążę.

Jak czytamy na stronie Centrum CBT:

Każdy terapeuta, który ma do czynienia z pacjentem chorującym na otyłość, powinien przeprowadzić go przez trzy etapy diagnostyki i terapii, tj. diagnozę psychologiczną, wsparcie psychologiczne oraz psychoterapię. 

Pierwszym krokiem jest ocena czynników psychologicznych wpływających na masę ciała pacjenta. Psycholog analizuje cechy osobowości, emocje, wzorce zachowań oraz sposoby radzenia sobie ze stresem, aby dostosować indywidualne metody wsparcia.

W przypadku współistniejących problemów psychicznych, takich jak depresja, zaburzenia odżywiania czy kompulsywne objadanie się, psycholog może skierować pacjenta na psychoterapię. Terapia pozwala na głębszą pracę nad źródłami problemu i zmianę niekorzystnych schematów myślenia oraz zachowań.

Otyłość diagnozuje się na podstawie wskaźnika masy ciała (BMI), a także pomiaru obwodu talii. Na otyłość "pracuje się" miesiącami, a nawet latami. Nie trudno domyślić się, redukcja masy ciała to nie kwestia tygodnia czy jednej diety. To proces, który wymaga kompleksowego podejścia: zmiany stylu życia, opieki specjalistów i – w niektórych przypadkach – leczenia farmakologicznego lub operacyjnego.

Co może pomóc w walce z otyłością?

• codzienna aktywność fizyczna (spacery, rower, pływanie, siłownia)

• świadome i zbilansowane odżywianie

  Reklama

• leczenie chorób współistniejących

• wsparcie psychologa lub dietetyka

• odpowiedni sen i redukcja stresu

• chirurgia bariatryczna (np. zmniejszenie żołądka) – dla osób z BMI powyżej 40 lub powyżej 35 z chorobami towarzyszącymi

Walka z otyłością to walka o zdrowie, sprawność i życie. To również walka z mitami, stygmatyzacją i bagatelizowaniem problemu. Z otyłością można wygrać – pod warunkiem, że przestaniemy ją ignorować i zaczniemy traktować poważnie.