Opieka nad osobami z chorobą Alzheimera: wyzwania, wsparcie i znaczenie terapii zajęciowej

Choroba Alzheimera to jedno z najtrudniejszych wyzwań, z jakimi mogą mierzyć się rodziny. Opieka nad bliską osobą cierpiącą na chorobę Alzheimera niesie ze sobą ogromne obciążenia emocjonalne i fizyczne, które mogą wywołać frustrację, wypalenie i uczucie utraty kontroli nad własnym życiem. W miarę postępów choroby, opieka staje się coraz bardziej wymagająca, co wymusza na rodzinach konieczność reorganizacji codziennych obowiązków.

Początkowe etapy choroby często dają złudne poczucie kontroli. Rodziny, które otrzymują diagnozę, zazwyczaj są zdeterminowane, aby sprostać nowym wyzwaniom. Gdy bliska osoba jedynie od czasu do czasu zapomina o drobnych sprawach, opiekunowie czują, że są w stanie poradzić sobie z sytuacją. Jednak w miarę jak stan chorego pogarsza się, wzrasta też obciążenie, które może prowadzić do poczucia wypalenia i frustracji.

Psycholożka Sandra Aniszewska zwraca uwagę na to, że opiekunowie, którzy całkowicie poświęcają się opiece nad chorym, często zapominają o własnych potrzebach, co prowadzi do skrajnego wyczerpania fizycznego i psychicznego. Dlatego tak ważne jest, aby na wczesnym etapie choroby pozyskać, jak najwięcej informacji, które pomogą lepiej przygotować się na to, co przyniesie przyszłość.

Osoby chorujące na Alzheimera często zapominają do czego służą poszczególne przedmioty, to może skutkować, np. odkręceniem gazu i nie wyłączeniu go. Dlatego niezwykle ważne jest, aby dostosować otoczenie, w którym bliska nam osoba, mierzącą się z chorobą, spędza czas.

Przed bliskimi osób chorych na choroby otępienne stoi wiele wyzwań, począwszy od tych własnych osobistych, skupiających się na przeżywaniu choroby bliskiej im osoby, a skończywszy często na skrajnym wyczerpaniu fizycznym i psychicznym opiekuna. 

Dlatego tak ważne jest, aby opiekunowie nie zapominali o sobie i szukali wsparcia, zarówno emocjonalnego, jak i praktycznego. 

Istnieje wiele organizacji oraz placówek oferujących pomoc, które mogą odciążyć opiekunów, umożliwiając im zachowanie równowagi pomiędzy opieką nad chorym a własnym życiem.

Dzienny pobyt w ośrodkach opieki, gdzie seniorzy mogą uczestniczyć w terapii zajęciowej, jest jednym z efektywnych rozwiązań. Zajęcia prowadzone m.in. w fundacjach, takich jak Fundacja „Zdrowie w Głowie”, pozwalają na podtrzymywanie funkcji poznawczych i mogą się także przyczynić do spowolnienia postępu choroby. 

- mówi Przemysław Zaboklicki, z Fundacji „Zdrowie w Głowie”, która w partnerstwie z Mazowieckim Szpitalem Wojewódzkim Drewnica Sp. z o.o. prowadzi Drewnicki Dom Opieki Medycznej i dodaje:

Jakie to zajęcia? To np. terapia kulinarna, arteterapia, czy hortiterapia.

W ramach terapii kulinarnej pacjenci wykonują różnorodne czynności w kuchni, takie jak przygotowywanie stołu, krojenie składników, czy gotowanie prostych potraw. Dzięki temu nie tylko angażują swoje zmysły, ale również podtrzymują samodzielność, co jest niezwykle ważne w kontekście spowolnienia postępu choroby.

- mówi Małgorzata Grela, terapeutka zajęciowa, arteterapetuka Domu Opieki Medycznej, dziennego pobytu w Drewnicy i dodaje:

Manipulowanie przedmiotami kuchennymi i składnikami może pomóc w utrzymaniu sprawności manualnej oraz koordynacji ruchowej. Ale chodzi także o sensorykę. Różne składniki mają różne tekstury - gładkie, miękkie, twarde, podobnie jak narzędzia mają różne  kształty, są odmienne w dotyku, co stymuluje zmysł dotyku. Czując zapach podczas gotowania i przygotowywania potraw unoszą się aromaty, a więc stymulowany jest zmysł węchu. Jedząc z kolei aktywowany jest zmysł smaku. Podczas takich warsztatów stymulowane są także wspomnienia. Ponadto wspólne gotowanie pomaga budować poczucie samodzielności oraz wzmacnia poczucie wspólnoty i integracji społecznej.

Równie ważne są inne zajęcia sensoryczne, jak hortiterapia, która polega na wykonywaniu aktywności związanych z uprawą roślin i pracami ogrodniczymi. Podopieczni Fundacji „Zdrowie w Głowie” uczestniczą w takich zajęciach w „Ogrodzie Sensorycznym” przy szpitalu w Drewnicy. Mieliśmy okazję zobaczyć teren, na którym odbywają się zajęcia, które angażuje pacjentów w dbanie o rośliny, a krótka relacja z ogrodu sensorycznego znajduje się na naszych kanałach w mediach społecznościowych.

Hortiterapia nie tylko wspiera stymulację sensoryczną, ale także wspiera redukcję stresu. Dlaczego to szczególnie ważne dla osób, które mierzą się z chorobami otępiennymi, czy chorobą Alzheimera? Ponieważ te choroby prowadzą do stopniowej utraty zdolności poznawczych, pamięci, ale także zdolności wykonywania codziennych czynności. Dzięki stymulacji sensorycznej aktywizowane są zmysły. Dotykanie roślin, wąchanie roślin, a także słuchanie dźwięków natury, połączone z bodźcami wizualnymi mogą stymulować mózg i wpływać na poprawę samopoczucia pacjentów. Co więcej proste prace ogrodnicze, jak np. sadzenie roślin, czy podlewanie i pielenie, mogą pomóc w utrzymaniu zdolności motorycznych i poprawić koordynację.

Opieka nad osobą chorą na Alzheimera wymaga organizacji i wsparcia. Ważne jest, aby opiekunowie potrafili delegować zadania i korzystali z dostępnych zasobów, takich jak pomoc społeczna, czy organizacje oferujące wsparcie. Zabezpieczenie otoczenia chorego, na przykład poprzez usunięcie niebezpiecznych przedmiotów, również jest kluczowe, aby zapewnić mu bezpieczeństwo.

Nie można zapominać, że każdy chory ma inne potrzeby. Ważne jest, aby dostosowywać opiekę do indywidualnych wymagań, obserwując, jak postępuje choroba i jakie są możliwości pacjenta.

Choroba Alzheimera to wyzwanie nie tylko dla chorego, ale także dla jego rodziny. Wsparcie psychologiczne, terapia zajęciowa oraz odpowiednia organizacja opieki mogą znacząco poprawić jakość życia zarówno pacjenta, jak i jego opiekunów. Warto szukać wsparcia, nie zapominać o sobie i korzystać z dostępnych narzędzi, aby lepiej radzić sobie z codziennymi wyzwaniami.

Jeśli opiekujesz się osobą z chorobą Alzheimera, pamiętaj, że nie jesteś sam. Skontaktuj się z lokalnymi placówkami, które oferują wsparcie i pomoc, aby dowiedzieć się, jak możesz zadbać zarówno o swojego bliskiego, jak i o siebie. Polskie Stowarzyszenie Pomocy Osobom z Chorobą Alzheimera umożliwia konsultacje, które są prowadzone we wtorki i czwartki w godzinach 15:00-17:00.