Operacja zaćmy ratuje wzrok w 15 minut. WHO alarmuje: jedna na dwie osoby nadal bez leczenia

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ostrzega, że prawie połowa osób ze ślepotą spowodowaną zaćmą nie ma dostępu do prostej i skutecznej operacji. Według danych opublikowanych w The Lancet Global Health, problem dotyczy milionów pacjentów, mimo że operacja zaćmy trwa około 15 minut i jest jedną z najtańszych interwencji medycznych. WHO wzywa państwa do przyspieszenia działań, aby osiągnąć cel 30% wzrostu dostępności zabiegów do 2030 roku.

Zaćma to zmętnienie soczewki oka, które prowadzi do niewyraźnego widzenia, a w zaawansowanym stadium do ślepoty. Choroba dotyka ponad 94 miliony ludzi na świecie.

Nowe badanie opublikowane w The Lancet Global Health pokazuje, że prawie połowa osób cierpiących na ślepotę z powodu zaćmy nadal potrzebuje operacji. Analiza objęła 68 szacunków krajowych z lat 2023–2024.

Operacja zaćmy to prosty zabieg trwający około 15 minut. Jest jedną z najskuteczniejszych i najtańszych procedur medycznych, zapewniając natychmiastowe i trwałe przywrócenie wzroku.

Jak podkreśliła Devora Kestel, dyrektor Departamentu Chorób Niezakaźnych i Zdrowia Psychicznego WHO:

Największe luki w dostępie do leczenia występują w regionie afrykańskim, gdzie trzy na cztery osoby wymagające operacji pozostają bez leczenia. Problem nierówności dotyczy także kobiet – we wszystkich regionach świata mają one gorszy dostęp do opieki okulistycznej niż mężczyźni.

Eksperci wskazują na bariery strukturalne: niedobór specjalistów, nierówne rozmieszczenie kadry medycznej, wysokie koszty własne pacjentów, długie kolejki oraz niską świadomość możliwości leczenia.

W ciągu ostatnich 20 lat globalny zasięg operacji zaćmy wzrósł o około 15%. Jednak starzenie się populacji powoduje stały wzrost liczby nowych przypadków.

Prognozy mówią o wzroście dostępności operacji o 8,4% w tej dekadzie. To jednak za mało, aby osiągnąć cel Światowego Zgromadzenia Zdrowia, który zakłada 30% wzrost do 2030 roku.

Głównym czynnikiem ryzyka pozostaje wiek. Jednak rozwój zaćmy mogą przyspieszać także:

długotrwała ekspozycja na promieniowanie UV-B,

palenie tytoniu,

stosowanie kortykosteroidów,

cukrzyca.

Wczesna diagnostyka i dostęp do leczenia są kluczowe, aby zapobiec nieodwracalnej utracie wzroku.

WHO wskazuje konkretne rozwiązania. Kraje powinny integrować badania wzroku i diagnostykę okulistyczną z podstawową opieką zdrowotną, inwestować w infrastrukturę chirurgiczną oraz zwiększać liczbę specjalistów, zwłaszcza na obszarach wiejskich.

Szczególne znaczenie ma priorytetowe traktowanie kobiet i społeczności marginalizowanych. Według WHO tylko zdecydowane działania pozwolą wyeliminować możliwą do uniknięcia ślepotę spowodowaną zaćmą.

Organizacja apeluje do rządów i partnerów międzynarodowych o utrzymanie zaangażowania. Celem jest to, aby operacja zaćmy stała się powszechnie dostępna i przestała być barierą dla milionów osób zagrożonych utratą wzroku.