7. Kongres Zdrowie Polaków: „Odwaga lekarzy ma ogromne znaczenie” – kluczowe rekomendacje i wyzwania systemu ochrony zdrowia

Czy polski system ochrony zdrowia stoi u progu przełomu? Eksperci nie mają wątpliwości – wiemy już, co trzeba zrobić, by leczyć skuteczniej, zapobiegać chorobom i odbudować zaufanie pacjentów. Podczas podsumowania 7. Kongresu „Zdrowie Polaków” w Senacie padły mocne diagnozy i jeszcze mocniejsze rekomendacje: od walki z dezinformacją, przez rewolucję cyfrową, aż po radykalną zmianę podejścia do profilaktyki. Teraz kluczowe pytanie brzmi: czy starczy odwagi, by je wdrożyć?

Podczas uroczystego podsumowania 7. Kongresu „Zdrowie Polaków”, które odbyło się w Senacie, wybrzmiał jeden z najważniejszych problemów współczesnej medycyny: kryzys zaufania i narastająca fala dezinformacji zdrowotnej.

Marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska zwróciła uwagę, że rozwój nauki i skuteczna ochrona zdrowia wymagają nie tylko wiedzy, ale również odwagi. Podkreśliła znaczenie odpowiedzialności środowiska medycznego w czasach chaosu informacyjnego:

Marszałek podkreśliła również rolę Senatu jako przestrzeni debaty o zdrowiu publicznym i przypomniała o znaczeniu Roku Edukacji Zdrowotnej i Profilaktyki:

Jednym z głównych wniosków Kongresu było uznanie profilaktyki i edukacji zdrowotnej za fundament nowoczesnego systemu ochrony zdrowia. Senator Beata Małecka-Libera, współorganizatorka wydarzenia, podkreśliła:

Równie mocno wybrzmiał problem niskich kompetencji zdrowotnych Polaków. Rektor Uniwersytetu Medycznego w Lublinie prof. Wojciech Załuska wskazał, że brak wiedzy sprzyja popularności alternatywnych przekazów, a odbudowa zaufania wymaga spójnej i odpowiedzialnej komunikacji dostosowanej do różnych grup społecznych.

Ekspert podkreślił, że Polska należy do krajów o najniższych kompetencjach zdrowotnych w Europie, dlatego konieczne jest stworzenie nowej, długofalowej strategii edukacji zdrowotnej, obejmującej wszystkie etapy życia – od przedszkola po edukację dorosłych. Kluczowe znaczenie ma budowanie spójnej, wiarygodnej narracji zdrowotnej oraz odbudowa zaufania do środowiska medycznego poprzez lepszą komunikację i dostosowanie przekazu do różnych grup społecznych.

Istotnym elementem rekomendacji było także wzmocnienie roli organizacji społecznych. Ewa Pląsek, wiceprezes Fundacji Urszuli Jaworskiej, wskazała, że organizacje pacjenckie powinny być pełnoprawnym partnerem systemu ochrony zdrowia i polityki społecznej. Podkreśliła, że połączenie wiedzy eksperckiej z doświadczeniem osób chorych zwiększa skuteczność i akceptację rozwiązań. Rekomendacje obejmują tworzenie stałych platform współpracy oraz systematyczną wymianę informacji między administracją, ekspertami i organizacjami społecznymi.

Doc. Małgorzata Nedzi-Góra z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego zwróciła uwagę, że zdrowie jamy ustnej jest istotnym elementem profilaktyki ogólnoustrojowej. Rekomendacje obejmują wprowadzenie pytań o stan zdrowia jamy ustnej do standardowego wywiadu lekarskiego, opracowanie wytycznych dla lekarzy i pacjentów, rozszerzenie koszyka świadczeń refundowanych – szczególnie dla seniorów i osób z niepełnosprawnościami – oraz wznowienie ogólnopolskiego monitoringu zdrowia jamy ustnej.

Jednym z najbardziej przełomowych obszarów rekomendacji 7. Kongresu „Zdrowie Polaków” była cyfryzacja ochrony zdrowia oraz wykorzystanie sztucznej inteligencji.

Kluczową rekomendacją przedstawioną przez prof. Andrzeja Czyżewskiego, kierownika Katedry Systemów Multimedialnych na Politechnice Gdańskiej, było przekształcenie Internetowego Konta Pacjenta w spersonalizowaną kartę pacjenta, zawierającą pełną historię leczenia oraz uporządkowane dane medyczne. Zanonimizowane dane powinny trafiać do specjalnych baz wykorzystywanych do uczenia systemów sztucznej inteligencji. Ekspert podkreślił również konieczność pilnego wprowadzenia nowych regulacji prawnych, które umożliwią bezpieczne wykorzystanie danych medycznych oraz rozwój telemedycyny i narzędzi AI. Dodatkowo wskazano na potrzebę budowy ponadpartyjnego konsensusu wokół strategii cyfryzacji ochrony zdrowia oraz rozwijania edukacji cyfrowej na poziomie lokalnym, tak aby przełamywać bariery w dostępie do e-usług zdrowotnych.

Prof. Andrzej Czyżewski szczegółowo zdiagnozował problem braku dostępu do danych: 

Ekspert wskazał także na tzw. barierę technologiczno-systemową:

W kontekście rozwiązań podkreślił konieczność zmiany podejścia do danych:

Problem fake newsów zdrowotnych został uznany za jedno z największych zagrożeń dla zdrowia publicznego. Redaktor Roman Czejarek z Programu 1 Polskiego Radia zobrazował skalę zjawiska:

Podkreślił bezradność mediów wobec skali problemu i potrzebę zmian legislacyjnych:

Rekomendacja Kongresu w tym obszarze zakłada stworzenie systemowych rozwiązań prawnych umożliwiających skuteczne przeciwdziałanie dezinformacji zdrowotnej, w tym rozliczanie podmiotów rozpowszechniających fałszywe informacje oraz wzmocnienie roli rzetelnych mediów i edukacji zdrowotnej w budowaniu świadomości społecznej.

Szczególnie alarmujące wnioski dotyczyły zdrowia najmłodszych. Prof. Hubert Makaruk, dziekan Wydziału Wychowania Fizycznego i Zdrowia w Białej Podlaskiej, doktor habilitowany nauk o kulturze fizycznej, profesor Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie, wskazał:

Ekspert podkreślił konieczność zmiany podejścia systemowego:

W ocenie prof. Makaruka należy powiązać polityki systemowe i finansowanie z realnymi, mierzalnymi standardami polityki zdrowotnej dzieci i młodzieży, zamiast dotychczasowego modelu finansowania reakcji na skutki. Ekspert podkreślił również konieczność pilnego wprowadzenia systemowego kształcenia na poziomie szkoły w zakresie kompetencji ruchowych, codziennej aktywności fizycznej, edukacji żywieniowej, higieny cyfrowej, higieny snu oraz wczesnego rozpoznawania ryzyk zdrowotnych.

Prof. dr hab. inż. Leszek Rafalski, przewodniczący Rady Głównej Instytutów Badawczych, wskazał na konieczność wzmocnienia roli nauki poprzez promowanie konkretnych wdrożeń i ich efektów społecznych. Rekomendacje obejmują utworzenie Państwowego Funduszu Inwestycyjnego wspierającego wdrożenia w kraju i za granicą, rozwój systemów wsparcia dla innowacji w ośrodkach naukowych oraz kontynuację inicjatyw takich jak „Księga Wdrożeń XXI wieku”.

Jednym z kluczowych obszarów rekomendacji była także sytuacja osób starszych. Łukasz Salwarowski, prezes Stowarzyszenia MANKO, prezes Międzynarodowego Instytutu Rozwoju Społecznego i redaktor naczelny „Głosu Seniora”, podkreślił skalę wyzwań demograficznych i społecznych:

Ekspert wskazał na konkretne bariery wpływające na jakość życia seniorów:

Zwrócił również uwagę na problemy ekonomiczne i zdrowotne:

W kontekście bezpieczeństwa i aktywizacji podkreślił znaczenie działań systemowych i społecznych:

Swoje wystąpienie zakończył apelem o współpracę ponad podziałami:

Istotnym elementem reformy ma być także zwiększenie roli farmaceutów klinicznych. Dr hab. n. med. Magdalena Beata Skarżyńska podkreśliła:

Szczegółowo omówiła rekomendacje:

Zwróciła także uwagę na bezpieczeństwo terapii:

Reasumując, rekomendacje w tym zakresie obejmują opracowanie modelu refundacji usług farmaceuty klinicznego, włączenie świadczeń farmaceutycznych do koszyka świadczeń gwarantowanych oraz rozwój opieki farmaceutycznej jako integralnego elementu systemu. Podkreślono również konieczność wyraźnego określenia kompetencji farmaceutów oraz rozwijania ich roli w profilaktyce, edukacji pacjentów i monitorowaniu terapii.

W obszarze edukacji medycznej eksperci wskazali na potrzebę równowagi między technologią a kompetencjami społecznymi. Prof. Marcin Moniuszko, rektor Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, podkreślił:

Dodał również:

Rekomendacje w tym zakresie podkreślają konieczność zachowania równowagi między wykorzystaniem nowych technologii – takich jak sztuczna inteligencja i systemy symulacyjne – a kształtowaniem kompetencji społecznych, w tym empatii i komunikacji. Edukacja medyczna powinna przygotowywać specjalistów do partnerskiego dialogu z pacjentem oraz aktywnej walki z dezinformacją, bez antagonizowania relacji lekarz–pacjent.

Integralną częścią wydarzenia było wręczenie nagród w 5. edycji konkursu „Perspektywy Medycyny”, które stanowiły symboliczne podsumowanie działań na rzecz poprawy systemu ochrony zdrowia w Polsce.

Nagrody wręczono w sześciu kategoriach: profilaktyka zdrowotna, nowoczesna edukacja medyczna, innowacje i wdrożenia, telemedycyna i usługi e-zdrowia, organizacja – ochrona zdrowia oraz promocja zdrowia w mediach.

Nagrodę w kategorii promocja zdrowia w mediach zdobyła Ewa Bałdyga, dyrektor wydawnicza portalu Politykazdrowotna.com.

Nagrodami głównymi zostali uhonorowani: wicepremier, minister obrony narodowej dr Władysław Kosiniak-Kamysz, minister nauki i szkolnictwa wyższego dr inż. Marcin Kulasek oraz minister zdrowia dr Jolanta Sobierańska-Grenda. Wyróżnienie otrzymała też wicemarszałek Sejmu Monika Wielichowska.

Nagrodę specjalną otrzymała marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska za ustanowienie Roku Edukacji Zdrowotnej i Profilaktyki. W kategorii profilaktyka zdrowotna wyróżniono senator Beatę Małecką-Liberę.

Minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda, która po odebraniu nagrody podkreśliła znaczenie rekomendacji Kongresu:

Zwróciła także uwagę na szerszy wymiar zmian:

Wśród laureatów 5. edycji Konkursu „Perspektywy Medycyny” znaleźli się także: wiceminister zdrowia Tomasz Maciejewski – wyróżniony za rozwój cyfrowych usług zdrowotnych, w tym Internetowego Konta Pacjenta i aplikacji mojeIKP, a także za wdrażanie rozwiązań usprawniających dostęp pacjentów do świadczeń, takich jak e-rejestracja. Nie zapomniano także o pracownikach Ministerstwa Zdrowia – nagrodzeni zostali za inicjatywy w zakresie profilaktyki i edukacji zdrowotnej, w tym program „10 dla Serca” oraz kampanię „Planuję długie życie”.

Po odebraniu nagrody wiceminister Tomasz Maciejewski podkreślił znaczenie cyfryzacji w ochronie zdrowia, wskazując na realne korzyści dla pacjentów i systemu.

Prezes NFZ dr Filip Nowak, odbierając wyróżnienie w imieniu swoim i całego zespołu, odniósł się do trudnej roli instytucji:

Z kolei prezes wyróżnionego podczas Kongresu URPL - Grzegorz Cessak podkreślił znaczenie pracy zespołowej i osiągnięć instytucji:

Mariola Łozińska, prezes Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych, zaznaczyła rolę środowiska pielęgniarskiego:

Kongres „Zdrowie Polaków” pokazał wyraźnie, że przyszłość ochrony zdrowia w Polsce zależy od kilku kluczowych czynników: rozwoju technologii, edukacji zdrowotnej, walki z dezinformacją oraz współpracy między środowiskami.

Jak podkreślił Prof. dr hab. n. med. dr h.c. multi Henryk Skarżyński, światowej sławy otochirurg i specjalista z otorynolaryngologii, audiologii, foniatrii i otolaryngologii dziecięcej. dyrektor resortowego Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu w Kajetanach, współorganizator i inicjator wydarzenia od lat:

Największym wyzwaniem pozostaje dziś wdrożenie tych rozwiązań – a to, jak wielokrotnie podkreślano, wymaga odwagi.