Ograniczenie palenia w Polsce - potrzebna strategia antynikotynowa. Jakie kroki zapowiada nowy konsultant ds. zdrowia publicznego?

Strategiczne podejście po strategii antynikotynowej zapowiada w rozmowie z politykazdrowotna.com dr hab. Łukasz Balwicki nowy konsultant ds. zdrowia publicznego. Łukasz Balwicki kieruje od ponad 10 lat Poradnią Antynikotynową w Gdańskim Uniwersytecie Medycznym, jest specjalistą ds. leczenia uzależnienia od nikotyny.

Dr hab. Łukasz Balwicki z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego (GUMed) został nowym konsultantem krajowym w dziedzinie zdrowia publicznego na początku grudnia 2024. Stanowisko nie było obsadzone od czerwca 2024 r. dr. Łukasz Balwicki jest kierownikiem Zakładu Zdrowia Publicznego i Medycyny Społecznej na Gdańskim Uniwersytecie Medycznym. Jest też członkiem Komitetu Zdrowia Publicznego Polskiej Akademii Nauk. Od ponad 10 lat kieruje Uniwersytecką Poradnią Antynikotynową – jest specjalistą leczenia uzależnienia od nikotyny.

Poprzednikiem L. Balwickiego był prof. Jarosław Pinkas. 

politykazdrowotna.com: Czy Polska powinna mieć strategię ograniczenia palenia?

Łukasz Balwicki: Zdecydowanie tak. Potrzebujemy planu odchodzenia od tytoniu czyli walki z nikotynizmem. Jest to nawet zobowiązanie, które podjęliśmy podpisując w 2006r. ramową konwencję WHO o ograniczeniu użycia tytoniu. Ja swego czasu analizowałem właśnie to ile my, jako państwo, jesteśmy instytucjonalnie przygotowani do zajęcia się szeroko rozumianym tematem tytoniowym.

Powstała nawet gotowa ekspertyza w tym zakresie. Mieliśmy w 2023 spotkanie w ministerstwie zdrowia w sprawie walki Polski z konsumpcją wyrobów tytoniowych i wnioski były takie, że my po pierwsze nie mamy żadnego planu walki z paleniem, ale też nie mamy instytucjonalnego umocowania do tej walki. To znaczy, że nie ma instytucji dla której temat tytoniu, funkcjonowania wyrobów tytoniowych czy monitorowania epidemii byłby zadaniem, które ma do spełnienia.

PZ. Kto powinien zająć się instytucjonalnie walką z paleniem w Polsce?

ŁB. Wiodącą rolę powinno mieć ministerstwo zdrowia. Natomiast ostatecznie powinien zostać wskazany jeden podmiot np. Państwowa Inspekcja Sanitarna czy np. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego. Wiele z narzędzi w obszarze ograniczania epidemii palenia i używania innych wyrobów tytoniowych jest związanych z pewnymi centralnymi decyzjami państwa. Zarówno jeśli chodzi o prawo, które musi po prostu nadążać nad rynkiem, ale to jest też także egzekucja uchwalonego prawa.

PZ. Obecnie aż 29% Polaków pali papierosy. Jak to zmienić?

ŁB. Niestety od 2019 roku mamy ponowny wzrost konsumpcji wyrobów tytoniowych. Nie tylko tradycyjnych ale również nowych wyrobów tytoniowych. Oceniam ten trend jednoznacznie negatywnie.

PZ. Wzrasta z powrotem sprzedaż tradycyjnych papierosów, ale najwięcej w tej chwili ograniczeń, przynajmniej tych, które wychodzą z Ministerstwa Zdrowia, dotyczy nowatorskich rozwiązań. Dlaczego zapominamy o zwykłych papierosach?

Ł,B. Faktycznie ostatnie dane pokazują, że mamy do czynienia z powolnym wzrostem konsumpcji tych starych wyrobów czyli papierosów. Nie rozwiązujemy starego problemu.

PZ. Który kraj najlepiej poradził sobie z ograniczeniem palenia papierosów?

ŁB. Dla mnie dobre przykłady to Australia, Nowa Zelandia, a także Kanada. Są to kraje, które uwzględniły wytyczne WHO, doskonale zarządziły problemem nikotynowym.

PZ. A jeżeli chodzi o europejskie przykłady?

ŁB. Wielka Brytania ma pozytywne doświadczenia na tym polu. Także Francja i Szwecja. Kraje te  podeszły pryncypialnie do rynku wyrobów tytoniowych i palenia papierosów.