Nowa nadzieja dla chorych na raka trzustki. Eksperymentalna szczepionka daje obiecujące wyniki

Naukowcy z Memorial Sloan Kettering Cancer Center przeprowadzili badanie, które wskazuje, że spersonalizowana szczepionka mRNA, stosowana razem ze standardową terapią, może poprawić skuteczność leczenia raka trzustki. Choć badanie było niewielkie, wyniki dają powody do optymizmu.

W badaniu wzięło udział 16 pacjentów, w tym 74-letnia Barbara Brigham, u której lekarze wykryli raka trzustki na wczesnym etapie podczas rutynowego badania. Oprócz operacji i chemioterapii, uczestnicy otrzymali szczepionkę mRNA, przygotowaną na podstawie ich własnych komórek nowotworowych. W przeciwieństwie do tradycyjnych szczepionek, które chronią przed chorobami, ta ma pobudzać układ odpornościowy do walki z rakiem.

Barbara Brigham nie zastanawiała się długo nad udziałem w eksperymencie.

Szczepionka mRNA została zaprojektowana tak, by celować w mutacje genetyczne charakterystyczne dla raka trzustki. Dzięki temu układ odpornościowy może nauczyć się rozpoznawać i zwalczać nowotwór.

Podczas operacji lekarze usuwali guzy pacjentów, a następnie przesyłali je do niemieckiej firmy biotechnologicznej BioNTech, gdzie na ich podstawie tworzono spersonalizowaną szczepionkę. Każdy pacjent otrzymywał ją w połączeniu z terapią immunologiczną i chemioterapią.

Jak wyjaśnia chirurg onkolog dr Vinod Balachandran, organizm zazwyczaj nie rozpoznaje własnych komórek jako zagrożenia, dlatego tak trudno pobudzić układ odpornościowy do walki z rakiem. Mimo to, wyniki badania dają nadzieję – u ośmiu z 16 pacjentów szczepionka wywołała silną reakcję immunologiczną. Spośród nich, sześciu pozostawało wolnych od choroby nawet po trzech latach.

Nie u wszystkich pacjentów terapia przyniosła pozytywne efekty. U siedmiu z ośmiu osób, u których szczepionka nie wywołała odpowiedzi immunologicznej, nowotwór powrócił. Naukowcy zauważyli, że różnice w skuteczności mogły wynikać z usunięcia śledziony podczas operacji – narząd ten odgrywa istotną rolę w funkcjonowaniu układu odpornościowego.

Mimo obiecujących wyników, badanie było niewielkie, dlatego dr Vinod Balachandran podkreśla, że trudno jednoznacznie stwierdzić, czy to wyłącznie szczepionka odpowiada za długotrwałą remisję u części pacjentów. Z kolei, dr Suneel Kamath, onkolog z Cleveland Clinic, zauważył, że przeżywalność uczestników eksperymentu była porównywalna z osobami, które przeszły standardowe leczenie – operację i chemioterapię.

Eksperci uważają jednak, że badanie dostarczyło ważnych dowodów na to, że można stworzyć szczepionkę przeciwko rakowi, która pobudza układ odpornościowy i zapewnia długotrwałą ochronę. Kolejne, większe badania kliniczne są już w toku i koncentrują się na pacjentach z wczesnym rakiem trzustki, którzy zachowali śledzionę.