Nierówności w dostępie do leczenia biologicznego w Polsce i Europie

Dostępność polskich pacjentów do leczenia biologicznego jest niska w porównaniu z innymi krajami UE. Szansą na poprawę efektywności leczenia może być refundacja apteczna - twierdzą autorzy raportu „Nierówności w dostępie do leczenia biologicznego w chorobach autoimmunizacyjnych w Europie”.

Leki biologiczne to rewolucja w leczeniu chorób autoimmunizacyjnych – uważają specjaliści. Dostęp do terapii biologicznych w Polsce, mimo że się systematycznie poprawia, jest kilkunastokrotnie niższy niż w innych krajach i nie da się tego zmienić w ramach programów lekowych realizowanych w szpitalach. Wg autorów raportu „Nierówności w dostępie do leczenia biologicznego w chorobach autoimmunizacyjnych w Europie” na poprawę efektywności terapii biologicznych wpłynęłaby możliwość refundacji aptecznej.

W 2020 dostęp do innowacyjnych terapii w Polsce miało ok. 1,8 proc. pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów, ok. 2,5 proc. pacjentów z zesztywniającym zapaleniem stawów kręgosłupa, ok. 1,8 proc. pacjentów z łuszczycowym zapaleniem stawów, ok. 0,2 proc, chorych z łuszczycą i ok. 3,3 proc. pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego.

Leczenie biologiczne okazało się skuteczne w chorobach, z którymi klinicyści wcześniej sobie nie radzili. – Kiedyś patrząc na ręce moich pacjentów mogłam bez wahania rozpoznać chorobę. Dziś, dzięki tym lekom, kiedy widzę na ulicach pacjentów po latach leczenia, nie jestem w stanie rozpoznać, czy są chorzy czy nie – podkreśla prof. Brygida Kwiatkowska, konsultant krajowa w dziedzinie reumatologii i dodaje, że  większość chorób reumatologicznych zaczyna się w wieku 20-30 lat, kiedy młodzi ludzie mają przed sobą całe życie.

Bariery w dostępie do leczenia biologicznego

Wg autorów raportu ograniczony dostęp do leczenia biologicznego wynika z zawężonych względem rekomendacji towarzystw naukowych i aktualnej wiedzy medycznej kryteriów kwalifikacji oraz niedoszacowanej wyceny pracy świadczeniodawców, co przekłada się na brak możliwości zatrudnienia dodatkowego personelu do leczenia rosnącej liczby chorych. Dlatego kluczową zmianą dla poprawy dostępności leczenia jest przejście z systemu „zamkniętego” do „otwartego” czyli wprowadzanie leków biologicznych do refundacji aptecznej. Pacjent zaczynałby leczenie w szpitalu, a po pewnym czasie zamiast wciąż dojeżdżać na podanie leku, otrzymywałby receptę w poradni i realizował ją w aptece, a lek podawał sobie w domu.

Polska jest jednym z nielicznych krajów, w których dostęp do leków biologicznych realizowany jest wyłącznie w ramach programów lekowych. W większości krajów UE leki biologiczne są już dostępne w aptece na receptę.

Utrata patentów powinna obniżyć koszty

W latach 2024-2029 około 100 terapii biologicznych utraci wyłączność rynkową, w wyniku czego pojawi się konkurencja na rynku a ceny powinny spaść. Dzięki temu będzie można leczyć większą liczbę chorych. – W celu lepszego wykorzystania tak dużego potencjału, ogromnym wyzwaniem jest optymalizacja systemów warunkujących dostęp do leków biologicznych – wskazuje Izabela Obarska, ekspert systemowy, autorka raportu.

Twórcy raportu „Nierówności w dostępie do leczenia biologicznego w chorobach autoimmunizacyjnych w Europie” sformułowali rekomendacje, które powinny ich zdaniem zmienić sytuację polskich pacjentów z chorobami autoagresji w reumatologii, dermatologii i gastroenterologii. Zakładają one między innymi tworzenie opisów programów lekowych zgodnie z rekomendacjami towarzystw naukowych i aktualną wiedzą medyczną, poprawę wyceny świadczeń, udostępnienie leków biologicznych w aptekach ogólnodostępnych oraz skrócenie ścieżki diagnostycznej w chorobach autoimmunizacyjnych. 

Źródło: PZPPF/PAP/własne