Stres i przeciążenie emocjonalne. Zdrowie psychiczne kobiet coraz większym wyzwaniem

Coraz więcej danych pokazuje, że zdrowie kobiet w Polsce wciąż wymaga większej uwagi. Raport „Kobieca perspektywa zdrowia” ujawnia, że wiele Polek rzadko wykonuje badania profilaktyczne, nie podejmuje regularnej aktywności fizycznej i zmaga się z przewlekłym stresem. Eksperci podkreślają jednak, że poprawa zdrowia nie musi zaczynać się od radykalnych zmian. Kluczowe znaczenie mają małe, codzienne decyzje – dotyczące snu, diety, aktywności i profilaktyki.

Marzec, miesiąc poświęcony szczególnej uwadze zdrowiu kobiet, stał się okazją do przedstawienia wyników raportu „Kobieca Perspektywa Zdrowia”. Badanie przygotowane na zlecenie Centrum Medycznego Damiana, Klinik Leczenia Niepłodności Invimed oraz Centrum Zdrowia Psychicznego MindHealth pokazuje, że w wielu obszarach profilaktyki zdrowotnej wciąż istnieje poważna luka między wiedzą a realnymi działaniami Polek.

Jednym z najważniejszych wniosków raportu jest fakt, że regularne badania profilaktyczne wciąż nie są dla wielu kobiet oczywistym elementem dbania o zdrowie. Dane pokazują, że aż 18 procent Polek wykonuje badania krwi w celach profilaktycznych bardzo rzadko – raz na cztery lata lub jeszcze rzadziej – albo nie wykonuje ich wcale. Kolejne 31 procent robi je dopiero co dwa lub trzy lata. Równie niepokojąco wyglądają statystyki dotyczące wizyt ginekologicznych – aż 33 procent kobiet deklaruje, że odwiedza ginekologa profilaktycznie bardzo rzadko albo w ogóle.

Przyczyny są złożone. Najczęściej wskazywanym powodem jest brak objawów lub przekonanie, że skoro nic nie boli, to nie ma potrzeby wykonywania badań – taką odpowiedź wskazało aż 64 procent respondentek. Kolejne bariery to trudności w dostępie do lekarzy i badań, obawy przed wynikami, brak czasu oraz koszty diagnostyki. Część kobiet przyznaje także, że po prostu nie wie, jakie badania powinna wykonywać.

Te dane potwierdzają również deklaracje dotyczące wiedzy o profilaktyce. Aż 45 procent Polek ocenia swoją wiedzę o zalecanych badaniach jako jedynie średnią, a 17 procent jako słabą lub bardzo słabą.

Eksperci zwracają uwagę, że takie podejście do zdrowia oznacza w praktyce reagowanie dopiero wtedy, gdy pojawią się pierwsze symptomy choroby.

Lek. Aleksandra Leksińska, kardiolog i ekspertka medycyny stylu życia oraz longevity, tłumaczy, że współczesna medycyna coraz bardziej przesuwa punkt ciężkości z leczenia na zapobieganie chorobom:

Ekspertka podkreśla, że profilaktyka nie sprowadza się jedynie do sporadycznych wizyt u lekarza:

Raport pokazuje również wyraźny rozdźwięk między świadomością zdrowotną kobiet a ich codziennymi nawykami. Co piąta Polka przyznaje, że jej styl życia negatywnie wpływa na zdrowie i samopoczucie.

Jeszcze bardziej niepokojące są dane dotyczące aktywności fizycznej. Blisko połowa kobiet nie podejmuje jej w wystarczającym stopniu. 11 procent badanych w ogóle nie wykonuje regularnej aktywności fizycznej, a 35 procent robi to jedynie kilka razy w miesiącu lub jeszcze rzadziej.

Podobne rozbieżności widoczne są w sposobie odżywiania. Choć wiedza o podstawowych mechanizmach metabolicznych jest dość wysoka – 67 procent kobiet wie, że zaburzenia metaboliczne zwiększają ryzyko cukrzycy i chorób serca, a 60 procent zna rolę insuliny w regulacji poziomu glukozy – w praktyce nawyki żywieniowe nie zawsze odzwierciedlają tę świadomość.

Ponad połowa Polek nie planuje regularnie posiłków z myślą o zdrowiu. 39 procent stara się to robić, ale często improwizuje, a 17 procent planuje posiłki rzadko albo wcale.

Mgr inż. Aneta Łańcuchowska, dietetyczka kliniczna, zwraca uwagę, że styl życia i sposób odżywiania mają bezpośredni wpływ na gospodarkę hormonalną kobiet.

Dietetyczka podkreśla, że pierwszym krokiem do przywrócenia równowagi hormonalnej jest stabilizacja poziomu glukozy we krwi.

Raport „Kobieca perspektywa zdrowia” pokazuje również, jak poważnym problemem jest stres i przeciążenie psychiczne kobiet. Aż 24 procent respondentek ocenia swój poziom stresu w ostatnim kwartale jako wysoki. Z kolei 32 procent kobiet przyznaje, że w ciągu ostatniego roku często doświadczało pogorszenia nastroju.

Mimo tego tylko co czwarta z kobiet, które odczuwały spadek nastroju, korzystała z profesjonalnego wsparcia psychologicznego lub terapeutycznego.

Prof. dr hab. n. o zdr. Ewa Mojs, neuropsycholog i terapeutka, wskazuje, że stres u kobiet często ma charakter przewlekły i wynika z kumulacji wielu ról społecznych:

Ekspertka zwraca również uwagę, że zdrowie psychiczne kobiet jest silnie powiązane z ich gospodarką hormonalną.

Profesor Mojs podkreśla także, że wsparcie psychiczne nie jest oznaką słabości:

Raport pokazuje również istotne luki w wiedzy dotyczącej zdrowia reprodukcyjnego. Ponad jedna czwarta Polek nie zna powodów, dla których kobiety i mężczyźni korzystają z metod zabezpieczania płodności.

Jeszcze bardziej zaskakujące są dane dotyczące świadomości badania AMH, które pozwala ocenić rezerwę jajnikową i potencjalne szanse na zajście w ciążę. O tym badaniu słyszało jedynie 9 procent kobiet w wieku od 25 do 44 lat.

Lek. Dorota Pietrzyk, specjalistka ginekologii i położnictwa z Kliniki Leczenia Niepłodności Invimed Koneser, podkreśla, że jest to jedno z kluczowych badań umożliwiających świadome planowanie macierzyństwa.

Ekspertka wyjaśnia, że wiedza o stanie rezerwy jajnikowej może pomóc w podejmowaniu ważnych decyzji życiowych.

Wnioski płynące z raportu są jednoznaczne – poprawa zdrowia kobiet wymaga przede wszystkim zwiększenia świadomości dotyczącej profilaktyki i wprowadzenia codziennych, systematycznych działań wspierających zdrowie.

Lek. Aleksandra Leksińska podkreśla, że często pierwszym krokiem jest po prostu zaplanowanie badań.

Ekspertka przypomina, że profilaktyka daje szansę na wcześniejsze wykrycie problemów zdrowotnych.

Raport „Kobieca perspektywa zdrowia” pokazuje więc wyraźnie, że przyszłość zdrowia kobiet zależy nie tylko od systemu ochrony zdrowia, ale także od codziennych wyborów. Nawet niewielkie zmiany – regularne badania, lepszy sen, bardziej świadome odżywianie czy większa troska o zdrowie psychiczne – mogą w dłuższej perspektywie zdecydować o jakości życia i długości życia w zdrowiu.