Narodowy Fundusz Zdrowia: Wzrost przypadków udaru niedokrwiennego mózgu w Polsce w 2022 roku. Objawy, groźby i sposoby leczenia - artykuł pierwszy

Udar mózgu stanowi drugą po chorobach serca najczęstszą przyczynę zgonu; jest również głównym powodem niesprawności osób dorosłych – przypomina NFZ w ramach "Środy z profilaktyką".

Narodowy Fundusz Zdrowia podał, że w 2022 r. zarejestrowano 73 tys. 900 przypadków udaru niedokrwiennego mózgu. 8,1 proc. tej liczby to ponowne zachorowania. NFZ przywołał wyniki najnowszego raportu na temat udaru niedokrwiennego mózgu w Polsce za 2022 r. Wynika z niego m.in., że najwyższą zapadalność zanotowano w województwach śląskim i warmińsko-mazurskim. Najmniej zachorowań jest w województwach podlaskim i mazowieckim. W raporcie wskazano też na m.in. zwiększenie liczby zachorowań na udar niedokrwienny mózgu w młodszych grupach wiekowych na przestrzeni ostatnich 6 lat.

Utarło się, że udar to problem osób w podeszłym wieku. Jednak dziś przydarza się on nawet młodym osobom, nawet trzydziesto- albo czterdziestoletnim. Powodem udarów mózgu u młodych ludzi jest coraz szybsze życie w ciągłym stresie, zbyt tłusta dieta i brak aktywności. U tych osób częściej pojawiają się udary niedokrwienne, które mogą stanowić nawet 85 proc. wszystkich udarów. Mogą być też wynikiem urazu w okolicy szyi, np. przy gwałtownym hamowaniu w zapiętych pasach, po wypadku komunikacyjnym czy nawet zbyt intensywnych ćwiczeniach. Zwykle jednak na udar „pracuje się” przez całe życie. To konsekwencja wieloletnich zaniedbań zdrowotnych.

Jeśli podejrzewamy udar, liczy się czas. Gdy pojawią się niepokojące objawy, trzeba jak najszybciej jechać do szpitala, najlepiej do specjalistycznego oddziału udarowego. Im szybciej, tym lepiej. W przypadku udaru niedokrwiennego, przy szybkiej reakcji, istnieje szansa na rozpuszczenie skrzepliny za pomocą leków. Jest to możliwe jedynie do 4,5 godziny od wystąpienia objawów. Są też już dostępne zabiegi usuwania skrzepliny z zatkanej tętnicy, tzw. trombektomia. Pilna pomoc jest potrzebna, gdy wystąpią takie objawy, jak: zaburzenia widzenia i równowagi, nagły, bardzo silny ból głowy, omdlenie, duszność, ból w klatce piersiowej.

W przypadku podejrzenia udaru, warto przeprowadzić obserwację, która pomoże podjąć decyzję o wezwaniu karetki. Pomaga w tym test, który ma trzy kroki.

Uśmiech Przy udarze występuje asymetria twarzy. Oznacza to, że jeden kącik ust może opadać.

Uniesienie obu rąk Sygnałem alarmowym jest, gdy jedna z nich nie będzie nadążać za drugą.

Powtórzenie prostego zdania Zaburzenia mowy, słowa niewyraźne, wypowiadane bełkotliwie i utrudniony kontakt z otoczeniem mogą świadczyć o problemie.

Do udaru niedokrwiennego dochodzi, gdy naczynie krwionośne w mózgu zostanie zatkane, np. przez skrzeplinę. Blokowany jest wówczas przepływ krwi, a w konsekwencji do mózgu nie docierają tlen i glukoza. Niedokrwienie mózgu może skończyć się jego zniszczeniem. To często kończy się niesprawnością lub nawet śmiercią. W przypadku udaru krwotocznego lekarze wyróżniają dwa rodzaje. Jeden to krwotok podpajęczynówkowy, najczęściej z pękniętego tętniaka. Drugi z kolei to krwotok śródmózgowy, gdy pęka naczynie krwionośne i krew wylewa się do mózgu.

Najczęstsze przyczyny udaru mózgu to miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, choroby serca, stres, palenie papierosów, nadużywanie alkoholu, nieprawidłowa dieta i zwiększona masa ciała oraz brak lub mała aktywność fizyczna.

Są dwie metody terapii udaru niedokrwiennego. To tromboliza dożylna, czyli trwający godzinę dożylny wlew leku, który rozpuści skrzep. Najnowszą metodą jest mechaniczna trombektomia, czyli usunięcie skrzepliny z głowy za pomocą stentu. Można ją zastosować skutecznie do sześciu godzin po wystąpieniu objawów udaru (u niektórych pacjentów nawet do 24 godzin). Natomiast zabieg jest konieczny, gdy skrzeplina tworzy się w dużym naczyniu. Trombektomię zabiegową stosuje się też u pacjentów, którzy mają przeciwskazania do trombolizy dożylnej, czyli przyjmują leki przeciwzakrzepowe, mieli niedawno jakąś operację albo duży uraz. Jest to także metoda dla osób, u których nie da się rozpuścić skrzepliny za pomocą leku.