Paweł Miller (Bioelektra): 1,6 mld zł wart jest polski rynek odpadów medycznych. Potrzebne alternatywne technologie wobec spalania

W Polsce wytwarza się rocznie około 200 000 ton odpadów medycznych, co przy średnim koszcie utylizacji daje rynek o wartości około 1,6 mld zł - mówi w rozmowie z Polityką Zdrowotną Paweł Miller, wiceprezes Bioelektra Group.

Problem z zagospodarowaniem odpadów medycznych pojawił się w dużej skali po wybuchu pandemii Covid 19, gdy system zatykał się pod naporem zużytego sprzętu i materiałów jednorazowego użytku.  Ile obecnie kosztuje utylizacja odpadów medycznych w Polsce?

Koszt utylizacji odpadów medycznych w Polsce to 7000 – 9000 PLN za 1 tonę odpadu. Jest on porównywalny z kosztami w innych krajach, niemniej wydaje się być wysoki. Wynika to z niewielkiej liczby dedykowanych do tego rodzaju odpadu instalacji termicznych w Polsce, powolności procedur uzyskiwania zgód i pozwoleń na budowę nowych instalacji, a także ograniczenie stosowania innych technologii, niż spalanie. Mamy dwadzieścia kilka instalacji termicznych dla odpadów niebezpiecznych w cały kraju, a służą one nie tylko utylizacji odpadów medycznych, ale i innych niebezpiecznych substancji i materiałów. Stąd gwałtowny, ponad 100 proc. wzrost cen za przyjęcie takich odpadów od początku pandemii w 2020 r. 

Jak duży jest to biznes w skali kraju? Jak duże jest to obciążenie dla szpitali i placówek zdrowia? Kto jest największym „graczem” na tym rynku? 

W Polsce wytwarza się rocznie około 200 000 t. odpadów medycznych, co przy średnim koszcie utylizacji daje rynek o wartości około 1,6 mld zł. Na świecie prognozuje się systematyczny wzrost ilości odpadów o ok. 6 proc. rocznie. W Polsce możemy oczekiwać podobnego wzrostu. Utylizacja odpadów to znaczący koszt dla szpitali i placówek zdrowia – czyli głównie samorządów. Dodatkowo – jednostki medyczne nie maja alternatywy, co zrobić z tym odpadem i płaca za to coraz więcej. Podobnie, jak w innych krajach w tej branży uczestniczą zarówno duzi gracze z branży odpadów, jak i wyspecjalizowane firmy – właściciele pojedynczych instalacji.

W Polsce odpady medyczne zgodnie z obowiązującym prawem muszą być spalane, z czym jest coraz większy problem, ze względu na małą liczbę spalarni, słabą dostępność, wysokie koszty. Jakie technologie utylizacji tego rodzaju odpadów są obecnie stosowane na świecie?

 Spalanie odpadów medycznych jest powszechnie stosowaną technologią, ale coraz więcej krajów wprowadza możliwość alternatywnych technologii, przede wszystkim sterylizacji odpadów. Jest to technologia popularna między innymi w USA, ale także w innych krajach rozwiniętych. Aby ograniczyć ilość spalanych odpadów, wprowadzane jest bardziej szczegółowe kategoryzowanie odpadów w celu ich prawidłowej selekcji i ograniczenie ilości przeznaczonej do spalenia. Niektóre kraje wprowadzają moratoria na spalanie odpadów, obawiając się, iż kontrola emisji podczas procesów spalania jest niewystarczająca. Nasza firma dysponuje technologią sterylizacji, czyli unieszkodliwiania czynników biologicznych, co jest idealnym rozwiązaniem dla odpadów medycznych. Podczas pandemii oferowaliśmy swoje rozwiązania, gdyż pozwoliłoby to na gigantyczne oszczędności, a wymagało wprowadzenia tymczasowych choćby rozwiązań prawnych, aby to umożliwić. Niestety, nie zmieniono restrykcyjnych regulacji. Przykładowo Bioelektra jest w stanie odzyskać z odpadów medycznych wszystkie surowce i materiały oraz wyprodukować paliwa alternatywne, pozostawiając niewielką część do spalenia. Koszt takiego procesu byłby przynajmniej 10 razy niższy od ponoszonego obecnie przez szpitale. Potencjalne oszczędności dla sektora zdrowia byłyby zatem bardzo duże. 

Czy to prawda, że lobby śmieciowe blokuje wprowadzanie w Polsce alternatywnych rozwiązań do utylizacji termicznej?

 Nie wierzę w istnienie lobby w tym zakresie – na tym rynku działają zbyt różnorodni gracze. Z pewnością widoczne jest duże zainteresowanie inwestycjami w ten rodzaj utylizacji odpadów firm z branż przetwórstwa odpadów komunalnych oraz inwestorów finansowych i nie-branżowych. Sadzę, że w procesie inwestycyjnym w różnym stopniu zaawansowania znajduje się kilkanaście lub kilkadziesiąt projektów spalarni odpadów niebezpiecznych w skali całego kraju. 

Czy możliwa jest utylizacja tego rodzaju śmieci już na terenie szpitali?

 Za granicą praktykowane jest instalowanie autoklawów do sterylizacji odpadów, co ułatwia ich bezpieczne przechowywanie do czasu odbioru i przekazania do spalenia. Stosuje się także hermetyczne kontenery i wstępne, chemiczne zabezpieczenie odpadów medycznych.

Czy idea Zielonych Szpitali działających w obiegu zamkniętym, jeśli chodzi o gospodarowanie wodą, energią i zarządzenie odpadami, jest w naszych warunkach, biorąc pod uwagę opłacalność i regulacje prawne, możliwa do realizacji?  

Taka idea jest jak najbardziej słuszna, niemniej trudna do realizacji z racji stosunkowo niewielkiej skali wytwarzanych odpadów przez pojedyncze placówki medyczne. Odpady medyczne w Niemczech poddawane są recyklingowi, odzyskuje się np. metale, szkło czy niektóre tworzywa sztuczne. Sterylizacja pozwala na taką segregację w bezpiecznych warunkach, pozostawiając nieprzydatne frakcje do przekazania do spalenia. Co ciekawe, w wielu krajach – np. w USA decyzje o stosowanych technologiach do utylizacji odpadów medycznych podejmują samorządy. Z pewnością sytuację szpitali i samorządów poprawiłoby zarówno jednoznaczne poparcie dla alternatywnych technologii przez UE np. w konkluzjach BAT-owskich i pozwolenie na lokalne podejmowanie decyzji.

Polecamy także:

Odpady medyczne: Rosnący problem, ale i rosnący biznes

Odpady medyczne: samorząd lekarski apeluje o zmiany

NIK: odpady medyczne zagrażają zdrowiu i środowisku