Reklama

Leki krytyczne filarem zdrowotnego bezpieczeństwa UE: rekomendacje z Brukseli

25/06/2025 14:30

Leki, krytyczne strategiczne ogniwo bezpieczeństwa Europy wyzwania rekomendacje - zdjęcie, fotografia

Spis treści

Europa buduje tarczę lekową: pierwszy krok to Akt o Lekach Krytycznych
Wojna w Ukrainie lekcją dla systemów zdrowia i obrony
Rekomendacje z Polski: mapa zasobów i ochrona produkcji w czasie kryzysu
Strategiczna infrastruktura: leki w nowej definicji bezpieczeństwa
Potrzebny fundusz i równe szanse dla europejskich producentów

Bezpieczeństwo lekowe staje się jednym z kluczowych elementów odporności Unii Europejskiej na kryzysy zdrowotne i geopolityczne. Podczas debaty Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w Brukseli eksperci i decydenci wskazali, że projekt Aktu o Lekach Krytycznych to krok w dobrym kierunku, ale wymaga wzmocnienia – m.in. poprzez dedykowany fundusz, wsparcie produkcji w UE oraz ochronę przemysłu farmaceutycznego w czasie kryzysów. Wnioski z wojny w Ukrainie, doświadczenia pandemii i rosnące napięcia geopolityczne unaoczniły, że dostęp do podstawowych leków powinien być traktowany jak infrastruktura strategiczna.

Europa buduje tarczę lekową: pierwszy krok to Akt o Lekach Krytycznych

Unia Europejska podejmuje działania, by ograniczyć ryzyko niedoborów leków o kluczowym znaczeniu dla zdrowia publicznego. Projekt Aktu o Lekach Krytycznych (Critical Medicines Act), przedstawiony w marcu 2024 r., ma na celu wzmocnienie niezależności UE od zewnętrznych dostawców i stworzenie skutecznych mechanizmów reagowania na kryzysy. Wykaz leków krytycznych, zaktualizowany przez Europejską Agencję Leków, zawiera już 270 substancji czynnych.

Musimy budować bezpieczeństwo lekowe UE, a projekt Aktu o Lekach Krytycznych jest dobrym początkiem. Wymaga jednak kilku istotnych zmian – ocenił europoseł Adam Jarubas, przewodniczący Komisji Zdrowia Publicznego Parlamentu Europejskiego, podczas konferencji Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (EKES) w Brukseli 24 czerwca br.

Reklama

Eksperci wskazują m.in. na potrzebę wskazania w Akcie źródeł finansowania projektów strategicznych, wykorzystania programu STEP oraz zabezpieczenia energetycznego dla przemysłu farmaceutycznego w sytuacjach kryzysowych. Takie propozycje znalazły się w raporcie „Medicines Supply Security for Poland’s and Europe’s Military Security”, przygotowanym przez Szkołę Główną Handlową i Ministerstwo Obrony Narodowej.

Więcej przeczytasz tutaj

Zobacz także:

Critical Medicine Act jest potrzebny, ale wymaga doprecyzowania. Opinie po prezentacji nowej regulacji w Parlamencie Europejskim

Wojna w Ukrainie lekcją dla systemów zdrowia i obrony

Analiza sytuacji lekowej Ukrainy po rosyjskiej agresji pokazuje, jak szybko może dojść do krytycznych braków. Mimo dynamicznego rozwoju krajowego przemysłu farmaceutycznego przed 2022 r., już w pierwszych tygodniach wojny zapasy wielu leków spadły poniżej bezpiecznego poziomu – często wystarczały na mniej niż 10 dni. Szczególnie dotkliwe były braki leków dla pacjentów z chorobami przewlekłymi – onkologicznymi, sercowo-naczyniowymi, cukrzycą czy gruźlicą.

Reklama

Pomoc z zewnątrz była niezbędna, by ustabilizować sytuację. Zdaniem współautorki raportu, dr hab. Moniki Raulinajtys-Grzybek z SGH, Unia Europejska powinna wyciągnąć wnioski z doświadczeń Ukrainy i uwzględnić kwestie farmaceutyczne w planowaniu obrony cywilnej.

Więcej znajdziesz tutaj

Zobacz także:

Grzegorz Cessak, prezes URPL, o lekach, badaniach klinicznych i europejskim przywództwie Polski: „Nie tylko pieniądze są ważne – potrzebujemy przejrzystych przepisów”

Rekomendacje z Polski: mapa zasobów i ochrona produkcji w czasie kryzysu

Dr hab. Monika Raulinajtys-Grzybek zaproponowała utworzenie szczegółowej mapy zasobów przemysłu chemicznego i farmaceutycznego w Europie oraz wdrożenie dedykowanego funduszu na wsparcie produkcji leków krytycznych w ramach Aktu o Lekach Krytycznych.

Reklama

Produkcja leków z list narodowych powinna być finansowana z programu STEP, a przemysł farmaceutyczny chroniony przed odłączeniem nośników energii w czasie kryzysu – podkreśliła.

Dr hab. Joanna Żukowska z SGH zwróciła uwagę na potrzebę aktualizacji planów zabezpieczenia wojskowych potrzeb UE – powinni je uwzględniać także producenci leków i wyrobów medycznych.

To uzasadnia również zwolnienie kluczowego personelu farmaceutycznego z obowiązku czynnej służby wojskowej w razie mobilizacji – dodała.

Strategiczna infrastruktura: leki w nowej definicji bezpieczeństwa

Uczestnicy debaty EKES zgodzili się, że temat bezpieczeństwa lekowego powinien być traktowany równie poważnie jak kwestie energetyczne czy obronne.

Reklama

Polska prezydencja uświadomiła w Brukseli, jak ważne jest bezpieczeństwo lekowe – powiedziała Katarzyna Piotrowska-Radziewicz z Ministerstwa Zdrowia.

Europosłanka Elżbieta Łukacijewska dodała:

Dobrze, że Komisja Europejska działa w tym zakresie, o co zabiegałam od kilku lat. Tomislav Sokol, europoseł z Komisji Zdrowia Publicznego, zaznaczył, że konieczne jest utworzenie funduszu wspierającego produkcję leków krytycznych.

Potrzebny fundusz i równe szanse dla europejskich producentów

Polska może być istotnym miejscem produkcji leków krytycznych także dla naszych sojuszników – powiedział Adam Jarubas.

Reklama

Z kolei Krzysztof Kopeć, prezes Krajowych Producentów Leków, przypomniał:

Producenci leków są rzetelnym partnerem bezpieczeństwa gotowym produkować leki krytyczne. Jednak Akt o Lekach Krytycznych musi być dostosowany do dynamicznej sytuacji geopolitycznej i wyrównać szanse konkurowania europejskich wytwórców z azjatyckimi na rynku UE.

Grzegorz Rychwalski, wiceprezes Krajowych Producentów Leków, wyraził nadzieję, że dyskusja w EKES da realny impuls do powrotu produkcji leków krytycznych do Europy, z udziałem regionów o wysokim potencjale przemysłowym, takich jak Europa Środkowo-Wschodnia.

Reklama

Źródło: