Czy jesteśmy świadkami korupcji w polskiej nauce? Ekspresowa habilitacja wiceministra zdrowia

Jak podaje Gazeta Wyborcza, wiceminister zdrowia, Marek Kos, wzbudza kontrowersje swoją ekspresową karierą naukową. Po objęciu stanowiska w 2024 roku opublikował aż dziewięć artykułów naukowych, co stanowi więcej niż przez całą dotychczasową karierę. Zaskakująco, wśród jego nowych prac pojawiły się publikacje z dziedziny immunologii, mimo że wcześniej skupiał się na epidemiologii. Jego publikacje, które wiążą się z dużymi kosztami wywołują pytania o tzw. „papiernie” – praktykę płatnych publikacji. Szybkie tempo procedury habilitacyjnej, z kolei, budzi wątpliwości o możliwym powiązaniu awansu naukowego z politycznymi znajomościami.

Wiceminister zdrowia, Marek Kos, zyskał rozgłos po objęciu stanowiska w 2024 roku, łącząc karierę polityczną z naukową. Choć wcześniej publikował wąsko specjalistyczne prace, jego dorobek naukowy rozkwitł niemal natychmiast po objęciu stanowiska. W ciągu ośmiu miesięcy opublikował aż dziewięć artykułów w bazie PubMed, więcej niż w ciągu całej dotychczasowej kariery. Wśród nowych prac pojawiły się publikacje w dziedzinie immunologii, co jest zaskakujące, biorąc pod uwagę jego wcześniejsze zainteresowania.

W artykule Gazety Wyborczej wskazano, że wszystkie cztery czasopisma, w których publikował Kos (International Journal of Molecular Sciences, Cells, Journal of Clinical Medicine, Cancers) należą do wydawnictwa MPDI z Bazylei, założonego przez Chińczyka Shu-Kuna Lina. Czasopisma te posiadają wiele wysoko punktowanych tytułów i służą tzw. papierniom, czyli praktyce "pompowania" dorobku naukowego. Zostało zaznaczone, że jeśli autor zapłaci za artykuł, to ten bez względu na recenzje i tak zostanie opublikowany.

Ponadto, jak wynika z informacji GW, Uniwersytet Medyczny w Lublinie również zapłacił za publikację artykułów Kosa. Każdy artykuł kosztował uczelnię od 2,6 do 2,9 tys. franków szwajcarskich. W przeliczeniu cztery artykuły dotyczące immunologii kosztowały uczelnię 49 tys. zł, a za wszystkie artykuły Kosa opublikowane w zeszłym roku UM miał zapłacić ponad 110 tys. zł.

Kos złożył wniosek o nadanie mu stopnia doktora habilitowanego na Uniwersytecie Medycznym w Lublinie, opierając się na cyklu artykułów dotyczących immunopatogenezy raka żołądka.

Co ciekawe, jego wniosek został błyskawicznie rozpatrzony przez Radę Doskonałości Naukowej, w której zasiadają także osoby powiązane z jego publikacjami.

Wątpliwości budzi szybkie tempo procedur habilitacyjnych, które w innych przypadkach trwają zazwyczaj znacznie dłużej. Marek Kos zaprzecza, jakoby procedury były przyspieszone przez znajomości, tłumacząc to zaangażowaniem w liczne projekty badawcze i naukowe.

Choć sam wiceminister zdrowia tłumaczy swoje zainteresowanie immunologią jako wynik fascynacji związku układu odpornościowego z karcynogenezą, wątpliwości budzi zarówno nagły wzrost liczby jego publikacji, jak i sposób, w jaki zarządzał swoim czasem, łącząc pracę wiceministra z badaniami naukowymi.

Jak podaje Gazeta Wyborcza, zdaniem dr. hab. Marka Wrońskiego, który od lat bada nieuczciwość i korupcję w polskiej nauce, winą za obecny stan rzeczy w dużej mierze obarczona jest tzw. ustawa Gowina z 2018 roku.

Wroński podkreślił, że ustawa ta unieważniła dobrą i dokładną ustawę o stopniach i tytułach naukowych z 2003 roku, znacząco obniżając wymagania, a także likwidując obowiązek przedstawienia monografii. Z tego powodu, jak stwierdził, rozwinęły się tzw. papiernie, czyli praktyka dopisywania się do artykułów naukowych publikowanych w czasopismach, za które można zapłacić.

Jego zdaniem, Rada Doskonałości Naukowej, w porównaniu do wcześniejszej Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów Naukowych, „zamyka oczy” i ignoruje jawne patologie awansowe w nauce.

Dr Wroński przewidział, że jeszcze dziesięć lat temu habilitacja Marka Kosa nie miałaby szans na zatwierdzenie, a teraz, mimo upublicznienia szczegółów tej sprawy, prawdopodobnie nikt nie podejmie żadnych działań, a Rada Dyscypliny wkrótce zatwierdzi nadanie mu stopnia doktora habilitowanego. Dodał, że jakość przyszłych kadr naukowych nie wzrośnie, ponieważ z „chorego drzewa” będą pochodzić „chore owoce”.

Artykuł Gazety Wyborczej można przeczytać tutaj: https://wyborcza.pl/7,75398,31695658,blyskawiczna-habilitacja-wiceministra-zdrowia-marka-kosa-to.html