Reklama

Kodeina OTC a nieletni w aptekach - farmaceuci muszą odmawiać sprzedaży

Polityka Zdrowotna

19/02/2026 14:30

Apteki, farmacja, Kodeina nieletni aptekach farmaceuci muszą odmawiać sprzedaży - zdjęcie, fotografia

Spis treści

Kodeina – lek przeciwbólowy i przeciwkaszlowy, który bywa groźny
Problem nie wynika z prawa, lecz z jego egzekwowania
Prawo farmaceutyczne jednoznacznie chroni nieletnich
Ryzyko nadużywania i zatrucia

Leki OTC z kodeiną są dostępne w polskich aptekach bez recepty, ale stanowią realne zagrożenie dla zdrowia, zwłaszcza dzieci i nastolatków. Szef Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego podkreśla, że przepisy prawa farmaceutycznego jednoznacznie obligują farmaceutów do odmowy sprzedaży osobom poniżej 18. roku życia oraz w sytuacjach ryzyka nadużycia. Brak egzekwowania tych przepisów stwarza poważne ryzyko uzależnień i zatruć.

Kodeina – lek przeciwbólowy i przeciwkaszlowy, który bywa groźny

Produkty OTC, czyli leki dostępne bez recepty, przeznaczone są do samoleczenia łagodnych dolegliwości, takich jak przeziębienie, ból, problemy trawienne czy alergie. Wśród nich znajdują się preparaty zawierające kodeinę, substancję opioidową o działaniu przeciwbólowym i przeciwkaszlowym.

– Niestety kodeina bywa również nadużywana, co stanowi realne zagrożenie zdrowotne – zaznacza w rozmowie z PAP Łukasz Pietrzak, szef Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego. – Jej niewłaściwe stosowanie może prowadzić do uzależnienia, nadużywania oraz ciężkich działań niepożądanych, w tym depresji oddechowej.

Reklama

Substancja częściowo przekształca się w morfinę, a tempo tego procesu różni się u poszczególnych osób. W przypadku dzieci z tzw. ultraszybkim metabolizmem standardowa dawka może prowadzić do nadmiernego stężenia morfiny we krwi, zwiększając ryzyko toksyczności.

Zobacz także:

Solpadeina z piosenki Taco Hemingwaya pod lupą GIF. Eksperci alarmują o ryzyku

Problem nie wynika z prawa, lecz z jego egzekwowania

- Sprawę nagłośniła prowokacja dziennikarska TVN, w której 16-latka kupowała w aptekach leki z kodeiną bez kontroli wieku. – Problem nie leży w przepisach, lecz w ich niewystarczającym egzekwowaniu – podkreśla Pietrzak.

W 2017 roku wprowadzono ograniczenia w jednorazowej sprzedaży leków zawierających kodeinę – pacjent może nabyć nie więcej niż jedno opakowanie podczas jednej transakcji. Preparaty te dostępne są wyłącznie w aptekach i punktach aptecznych, co pozwala na kontrolę fachowego personelu. Nie można ich kupić w sklepach ani na stacjach benzynowych.

Reklama

Prawo farmaceutyczne jednoznacznie chroni nieletnich

Art. 71a Prawa farmaceutycznego nakłada obowiązek odmowy wydania leków z kodeiną osobom poniżej 18. roku życia. Farmaceuta lub technik farmaceutyczny powinien odmówić również wtedy, gdy istnieje podejrzenie użycia pozamedycznego lub zagrożenia dla zdrowia.

– Wydając lek osobie dorosłej, farmaceuta powinien poinformować o obecności substancji psychoaktywnej, zasadach dawkowania oraz możliwych działaniach niepożądanych – dodaje Pietrzak.

Za naruszenie tych obowiązków grożą wysokie sankcje finansowe, sięgające nawet 500 tys. zł, z uwzględnieniem skali i czasu trwania naruszenia.

Reklama

Ryzyko nadużywania i zatrucia

W Polsce sprzedaje się rocznie około 10 mln opakowań leków zawierających kodeinę. Preparaty wieloskładnikowe, w których kodeina łączona jest z paracetamolem, niosą dodatkowe ryzyko w przypadku nadużycia – przedawkowanie paracetamolu może prowadzić do uszkodzenia wątroby, a w skrajnych przypadkach do śmierci.

– Świadomość ryzyka i odpowiedzialne wydawanie leków to klucz do ochrony dzieci i młodzieży przed uzależnieniem oraz poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi – podsumowuje Łukasz Pietrzak.