Kobiety są dyskryminowane jako krwiodawczynie

Mężczyźni, szczególnie w przedziale wiekowym 25 - 44 lata, o wiele częściej niż kobiety oddają krew. Nierówność występują również w ilości oddawanej krwi. Prawnie kobiety w ciągu roku mogą oddać o 1/3 mniej krwi niż mężczyźni, co RPO nazywa dyskryminacją.

Mężczyźni w ciągu roku mogą oddać 2700 ml, a kobiet 1800 ml. Natomiast odznaczenia Honorowego Dawcy Krwi przyznawane są dla obu płci po oddaniu takiej samej ilości krwi.

Przez ograniczenia w oddawaniu krwi kobiety są w stanie zdobyć odznakę "Honorowy Dawca Krwi – Zasłużony dla Zdrowia Narodu" po donacji trwającej 11,11 lat, a mężczyzna po 7,4 lat. Według RPO zróżnicowane traktowanie kobiet i mężczyzn na tym polu "nie odpowiada konstytucyjnym wymogom związku zasady równości z zasadą sprawiedliwości oraz racjonalnego uzasadnienia i proporcjonalności akceptowalnego zróżnicowanego traktowania kobiet i mężczyzn, przesądzając o dyskryminacji tych pierwszych względem tych drugich w przedmiotowym zakresie".

Jak czytamy w biuletynie informacji RPO, resort zdrowia planuje wprowadzenie dodatkowego odznaczenia po oddaniu 50 litrów krwi lub równoważnych ilości jej składników dla mężczyzn i 40 litrów dla kobiet. Jednak w opinii Polskiego Czerwonego Krzyża litraż dla kobiet powinien zostać obniżony do 35 litrów. 

Trudno stwierdzić, czy to w rezultacie przepisów prawnych, czy niewiedzy, ale według najnowszego badania GUS o wiele więcej mężczyzn jest dawcami niż kobiet:

• w grupie 18 - 24 lata w 2022 roku oddało krew 37,4 tys. kobiet i 75,3 tys. mężczyzn,
• w grupie 25 - 44 - 91 tys. kobiet i aż 306,1 tys. mężczyzn,
• w grupie 45 - 64 - 30,1 tys. kobiet i 81,8 tys. mężczyzn.

Warto podkreślić, że w przypadku kobiet jest więcej czynników dyskwalifikujących je z bycia dawczyniami. A to dlatego, że krwi nie można oddawać w czasie miesiączkowania oraz 3 dni po jego zakończeniu. Z oddania krwi wyklucza również ciąża oraz okres 6 miesięcy po porodzie lub po zakończeniu ciąży. Mogą wystąpić tutaj jednak pewne odstępstwa, za zgodą lekarza.

Na stronie Narodowego Centrum Krwi czytamy, że dawcą może zostać osoba:

• zdrowia
• w wieku 18 - 65 lat
• o wadze ciała powyżej 50 kg (ilość pobranej krwi, 450 ml, musi być mniejsza niż 10% ogólnej ilości krwi w organizmie).

I od tych reguł są jednak pewne wyjątki. W niektórych przypadkach krwiodawcą może zostać osoba powyżej 17. roku życie, po wyrażeniu przez nią oraz przez przedstawiciela ustawowego, w obecności lekarza, w formie pisemnej, zgody na pobranie. Również osoby w wieku powyżej 65 lat, które dotychczas systematycznie oddawały krew, nadal mogą ją oddawać. Muszą jednak uzyskiwać co roku zgodę lekarza pracującego w Centrum Krwiodawstwa lub jego Oddziale Terenowym. Natomiast krwinki czerwone metodą podwójnej erytroaferezy mogą oddawać wyłącznie osoby o wadze ciała powyżej 70 kg i z odpowiednio wysokim poziomem hemoglobiny (powyżej 140 g/l).

Czasowo wykluczają z bycia dawcą niektóre choroby i zdarzenia medyczne. Oddać krew można:

• po 7 dniach po zabiegu usunięcia zęba, leczeniu przewodowym
  i innych drobnych zabiegach chirurgicznych,
• do następnego dnia po leczeniu zęba i wizycie u stomatologa,
• po 2 latach od potwierdzonego wyleczenia brucelozy i gorączki Q,
• po 3 latach po zakończeniu leczenia i braku objawów malarii (pod warunkiem, że badania immunologiczne lub metodami biologii molekularnej dają wyniki negatywne),
• po 2 latach po przebyciu gorączki reumatycznej, jeśli nie wystąpiła przewlekła choroba serca,
• po 2 latach od potwierdzonego wyleczenia zapalenia szpiku,
• po 6 miesięcach od całkowitego wyleczenia z toksoplazmozy,
• po 6 miesięcach od wyleczenia mononukleozy zakaźnej,
• po 6 miesięcach po porodzie lub po zakończeniu ciąży,
• po 6 miesięcach po przetoczeniu krwi i jej składników,
• po 6 miesięcach po przeszczepie ludzkich komórek i tkanek,
• co najmniej 2 tygodnie po przebyciu choroby zakaźnej,
• po 2 tygodniach od dnia ustąpienia objawów gorączki ponad 38 st. C, grypy, infekcji grypopodobnej,
• po 4 tygodniach od szczepienia szczepionkami z osłabionymi bakteriami i wirusami
• po 48 godzinach od szczepienia szczepionkami z zabitymi/inaktywowanymi wirusami, bakteriami, riketsjami,
• po 48 godzinach od szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu A (bez kontaktu z chorobą),
• po 2 tygodniach w przypadku szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (bez kontaktu z chorobą),
• po 3 miesiącach po biernym uodparnianiu surowicami odzwierzęcymi,
• po 48 godzinach od przyjęcia anatoksyny błonicowej i tężcowej,
• po 48 godzinach od przyjęcia szczepionki przeciw wściekliźnie i odkleszczowemu zapaleniu mózgu, a 1 rok w przypadku ryzyka zakażenia.

Kontakt z chorobami zakaźnymi dyskwalifikuje na czas odpowiadający dwukrotnemu okresowi inkubacji. Bliski kontakt w warunkach domowych z chorym na wirusowe zapalenie wątroby dyskwalifikuje na okres 6 miesięcy. Oddać krwi nie można także po okresie pozbawienia wolności i 6 miesięcy po tym okresie, jak również po szczepieniach - okresowo na czas uzależniony od rodzaju szczepionki.

Niektóre choroby nie pozwalają na oddawanie krwi, ich przebycie jest równoznaczne z dyskwalifikacją stałą. Do tych chorób należą:

• żółtaczka zakaźna (WZW B, WZW C) lub każda inna niewyjaśniona postać żółtaczki,
• poważne aktywne lub przewlekłe choroby układu krążenia jak: wady serca, choroba wieńcowa, zawał, stan po zawale serca, zaburzenia rytmu, zapalenia serca, niewydolność krążenia oprócz wad wrodzonych całkowicie wyleczonych,
• przebycie poważnej choroby ośrodkowego układu nerwowego, w szczególności takiej jak padaczka, organiczne schorzenia układu nerwowego, choroby psychiczne,
• nawracające omdlenia i napady drgawkowe poza drgawkami wieku dziecięcego (lub jeśli przez 3 lata od zakończenia leczenia nie obserwuje się nawracających drgawek),
• choroby naczyń krwionośnych, takie jak: miażdżyca znacznego stopnia, stan po udarze mózgu, choroby tętnic, nawracające zapalenia żył,
• aktywne, przewlekłe lub nawracające choroby układu oddechowego, np.: zapalenie oskrzeli, czynna astma oskrzelowa, czynna gruźlica,
• aktywne, przewlekłe lub nawracające choroby układu pokarmowego, takie jak np.: przewlekłe biegunki, ostre i przewlekłe choroby wątroby, stan po resekcji (usunięciu) żołądka,
• aktywne, przewlekłe lub nawracające choroby układu moczowego,
• aktywne, przewlekłe lub nawracające choroby skóry, jak np.: łuszczyca, sklerodermia,
• aktywne, przewlekłe lub nawracające choroby gruczołów dokrewnych i zaburzenia przemiany materii, jak np.: nadczynność i niedoczynność tarczycy (po operacji tarczycy i w okresie przyjmowania hormonów), choroba Gravesa-Basedowa, choroba Cushinga itp.,
• cukrzyca,
• aktywne, przewlekłe lub nawracające choroby układowe, np. kolagenozy (LE),
• nowotwory złośliwe poza rakiem in situ, pod warunkiem całkowitego wyleczenia,
• aktywne, przewlekłe lub nawracające choroby krwi i układu krwiotwórczego,
• kiła,
• choroby zakaźne, takie jak: HIV I/II, HTLV, babeszjoza, gorączka Chagasa (Trypanosoma cruzi), leiszmanioza trzewna (Kala Azar), promienica, tularemia.