Napoje energetyczne dla dzieci - czy szkodzą mniej? Ekspert odpowiada.

Energetyk, którego według ustawy zakazującej sprzedaży osobom poniżej 18 roku życia musi mieć 150 mg kofeiny. A jeśli ma 140 mg tej substancji, to już zakazanym w sprzedaży energetykiem nie jest. I to wystarczy, by producenci mogli obejść ustawę.

W ustawie podpisanej w sierpniu 2023 roku, która weszła w życie 1 stycznia 2024 roku, napój energetyczny, który podlega zakazowi sprzedaży osobom nieletnim, zdefiniowano jako napój „będący środkiem spożywczym, ujętym w Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (…), w którego składzie znajduje się kofeina w proporcji przewyższającej 150 mg/l lub tauryna, z wyłączeniem substancji występujących w nim naturalnie". 

Ten zapis wykorzystali producenci napojów energetycznych i wprowadzili napój o nieznacznie niższej zawartości kofeiny. W sprzedaży pojawiły się więc napoje, które mają niższą zawartość kofeiny. Zapytaliśmy więc specjalistów, czy takie szkodzą mniej.

Dietetyczka Ewa Kurowska odpowiada, że wymieniona dawka kofeiny to nie wszystko, bo kawa również ją zawiera, a nikt nie obejmuje zakazem sprzedaży jej dzieciom i młodzieży.

- Ważne są też dodatki. Producenci energetyków dodają taurynę czy witaminę B6 po to, by podbić pobudzające działanie kofeiny. I naprawdę nie ma już znaczenia, czy jest jej 150, 140 czy 120 mg/l. Ona działa pobudzająco na serce i tak. Tauryna jest białkiem, które samo w sobie nie ma działania energetyzującego, ale w połączeniu z kofeina podbija jej działanie pobudzające i zmniejsza uczucie zmęczenia. Podobnie działa witamina B6. To nie jest dodatek, który służy jakiejś suplementacji, ale właśnie podbija tego „kofeinowego kopa” – wyjaśnia dietetyczka.

Monika Stromkie-Złomaniec z poradni dietetycznej "Z kaloriami na pieńku" podkreśla, że trzeba mieć świadomość tego, że kofeina, której ilość została sprecyzowana w ustawie może znajdować się nie tylko w napoju energetycznym czy kawie. Dlatego trzeba zwracać uwagę na to, by nie przekraczać zalecanej dawki, szczególnie w przypadku dzieci. To głównie w trosce o nie wprowadzono regulację ustawową.

- Ktoś może powiedzieć, że kawa nie jest zakazana dla nastolatków, w kawiarni może sobie kupić kawę. Jednak w porcji espresso jest ok. 60 mg kofeiny i to jest górna granica, bo bywają o połowę słabsze, to taka kawa jest dla niego dużo bardziej bezpieczna niż wypicie energetyka. Tylko pytanie, który nastolatek wybierze kawę, a nie słodki, aromatyzowany energetyk, zwłaszcza jeśli jest to owoc zakazany? Na jego wybór wpływa też reklama i opinie influencerów – mówi Monika Stromkie-Złomaniec.

O tym, że normy kofeiny łatwo przekroczyć może świadczyć nawet połączenie łatwych do kupienia i powszechnie obecnych w naszym życiu produktów.

- W 100-gramowej tabliczce ciemnej czekolady będzie ok. 43 mg kofeiny. Jeśli do tego jeszcze nastolatek wypije napój z kofeiną, który nie jest energetykiem, to te dzieci i tak są w stanie dostarczyć sobie sporo pobudzającej kofeiny bez używania energetyku. Skutkuje to nadpobudliwością, gorszym skupieniem uwagi i m.in. trudnością w zaśnięciu – analizuje Monika Stromkie-Złomaniec.

Ewa Kurowska dodaje do tego jeszcze kwestię, która jest często niezwykle ważna w kontekście dzieci i młodzieży:

Nie tylko regulacje prawne dotyczące napojów energetycznych są ważne, ale także świadomość i edukacja – mówi cytowany przez PAP dr Michał Sutkowski, rzecznik Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce. Dodaje, że należy wprowadzić kampanię edukacyjną i wytworzyć modę, by tego typu produktów nie nadużywać. Sutkowski dodaje, że 150 mg/l kofeiny lub tauryny nie jest bardzo dużą dawką, a "wszystko, co jest poniżej, nie ma takiego działania psychostymulującego". Zaznaczył, że wszystko jest zależne od ilości i że oszukujemy się, jeśli chodzi o tego typu regulacje.

Dodał, że wszystko zależy od tego, co zrobi z tym człowiek oraz że może on kupić produkty z daną substancją w większej ilości. Zaznaczył, że działanie energetyków polega na tym, że "przy niedużej ilości tego napoju mamy dużą dawkę tauryny, kofeiny, cukru". Dodał, że te substancje uzależniają.