I Forum Ochrony Zdrowia: cyfryzacja to przyszłość sektora

Obszar na pograniczu cyfryzacji i zdrowia w ostatnim czasie objęło dużo rozmów, ale także dużo działań. Minister Zdrowia Adam Niedzielski, jako kluczowe w poprzednim okresie wymienił projekty takie, jak IKP czy E-recepta. Według Ministra obszar cyfryzacji, to obszar z którego w skali kraju możemy być dumni.

Każdy się zgodzi, że do rozwoju e-usług przyczyniła się pandemia. Ale kryzys, to także okno nowych możliwości. W okresie pandemicznym wprowadzono takie usługi, jak np. teleporady. Dzięki takiemu rozwiązaniu, podczas pandemii VOVID-19 w niektórych regionach stanowiła 100% realizowanych porad. Podobną funkcję zaczęły pełnić e-zwolnienia. To otwierało drogę dla kolejnych rozwiązań z obszaru usług cyfrowych: e-recepta, e-skierowanie, IKP, i kolejne które zostaną wprowadzone przez Ministerstwo Zdrowia w najbliższym czasie. Jest w tym już zawarta profilaktyka, a także np. pierwsza pomoc. Prowadzone są projekty pilotażowe, jak np. Domowa Opieka Medyczna – czyli tele-monitoring. Bardzo popularny w okresie covidowym był pulsoksymetr, zgrany z aplikacja na telefonie, monitorujący parametry natlenienia. Rozwiązanie to umożliwiło trafne wysłanie ponad pięciu tys. zespołów medycznych do potrzebujących. 

Ministerstwo Zdrowia zaczęło wykorzystywać obszar sztucznej inteligencji, bazując na dostępie do scentralizowanych baz danych, wspomagających system publicznej służby zdrowia. Są one wykorzystywane do np. audytu nieprawidłowości (ilości wystawianych recept), prognozowane są także w tej technologii możliwości np. przewidywania ryzyka udarów u wybranych pacjentów i wysyłanie takiej informacji do lekarzy rodzinnych. 

Prezes ZUS Gertruda Uścińska stwierdziła, że kierowana przez nią instytucja była wśród pionierów wprowadzania usług cyfrowych. Z punktu widzenia ZUS działania te stanowią fundament digitalizacji. Po kilku latach realizacji kraje członkowskie Unii stawiają nas za wzorzec. Pierwszą usługą cyfrową wprowadzoną przez ZUS było wprowadzenie e-zwolnienia. To była pozytywna zmiana także dla pracodawców. E-zwolnienia wymagały dużej ilości szkoleń, zmienione zostało prawo, zawarto porozumienia z wytwórcami aplikacji. Dzięki temu w grudniu 2018 r. już ponad 70% lekarzy podejmowało decyzję o wystawieniu zwolnienia elektronicznie. Platforma e-zwolnienia była jednym z pierwszych wskaźników pandemicznych, opowiadając o skali zagrożenia. To narzędzie ma także ogromną przyszłość, dokładnie pokazując skalę i koszty potencjalnych zagrożeń dla stanu zdrowia społeczeństwa, a także wycenę oraz optymalizację kosztów ochrony zdrowia. 

Paweł Kikosicki, dyrektor Centrum e-Zdrowie podkreślał, że to cały zespół jego firmy wprowadza rewolucyjne rozwiązania. Strategia Centrum e-Zdrowia to usługi projektowane wspólnie ze współużytkownikami. W jego rozumieniu to nie powinny być rozwiązania dla koneserów, ale dla zwykłych użytkowników. Dla profesjonalistów medycznych powstaje nowa oferta – aplikacja e-gabinet plus, czyli rozwiązanie dla placówek medycznych, zawierające repozytorium elektronicznej dokumentacji medycznej (oferta zawiera dofinansowanie zakupu sprzętu). Innym elementem oferty będą raporty dla profesjonalistów medycznych, np. alerty dotyczące stanu zdrowia pacjenta, na którego temat dostępne są dane w systemie. Rozwinęły się znakomicie możliwości zapisów na szczepienia najpierw Covid, następnie HPV. Umożliwiła to aplikacja mobilna Moje IKP, która ma już 4,5 mln pobrań. 

Marcin Łuksiewicz z Medicover podkreślił, że najważniejsze dla jego firmy są procesy cyfrowe kluczowe dla pacjentów. Medicover już 15 lat temu wprowadził pierwsze elementy telemedycyny, jak chat, czy e-receptę. W tej chwili tą wiedzą i płynącymi z niej doświadczeniami chętnie się dzieli, zarówno z sektorem publicznym, jak i prywatnym. Do opieki nad pacjentami z wielochorobowością wykorzystywane są nowoczesna technologie, żeby prawidłowo zdiagnozować chorego i powiedzieć mu, że jego kłopoty ze zdrowiem można rozwiązać też inaczej niż tylko farmakoterapią.  Podkreślano, że rynek cyfrowych wyrobów medycznych to na świecie 500 tys. cyfrowych rozwiązań, czyli funkcjonujących z wykorzystaniem układu scalonego. Co roku ten rynek przyrasta o 25%. Czy regulacje nadążają za oczekiwaniami pacjentów?

Pacjenci mocno popierają wejście takich urządzeń do użytku. Z większą ostrożnością podchodzi do tego personel medyczny. W dalszym ciągu musimy rozwijać kompetencje w wykorzystywaniu takich rozwiązań. W korzystaniu z konsultacji zdalnych Polska jest na trzecim miejscu w OECD. Kwestia ustawy o jakości, a także cyfryzacja mogą nam w tym bardzo mocno pomóc. Jest to kluczowe narzędzie w kulturze opieki nad pacjentem. Tomasz Mikołaj Maciejewski, Dyrektor Naczelny Instytutu Matki i Dziecka, podkreślił, że miejscem, w którym już przetestowano pewne rozwiązania jest szpital – Instytut Matki i Dziecka. Nacisk jest kładziony na cyfryzację opieki ambulatoryjnej. Ale przyszłość to także np. całe ekosystemy cyfrowe dla szpitali, nie tylko urządzenia, ale także rozwiązania. Roboty powinny być lokowane w odpowiednich miejscach, z naciskiem na korzyści dla pacjenta. Do tego powinny dochodzić rozwiązania chmurowe, w których zapewniony zostanie dostęp jakościowy do danych, jak np. obrazowych, które obejmują terabity danych. 

Minister Niedzielski podkreślił, że przyszedł czas na poszerzanie wykorzystania e-rejestracji, przetestowanej przy szczepieniach covid i szczepieniach HPV. W ostatnim okresie przetestowano także pilotaż przy rejestrowaniu się do specjalisty. Dochodzi do tego także program profilaktyczny 40+. Co istotne e-rejestracja wprowadza do systemu także rozliczalność. Drugi kierunek rozwoju to są dane przetwarzane pod kątem prognozowania ryzyk dla pacjentów. Tutaj jest miejsce właśnie dla systemów sztucznej inteligencji.

Prezes ZUS podkreśliła, że perspektywy na przyszłość to wykorzystanie danych do poprawy efektywności usług, które są wykonywane. ZUS stosuje już walidację niektórych decyzji w oparciu o określone kryteria przez algorytmy. Bardzo ważne staje się cyberbezpieczeństwo, widać to w atakach, które zdarzają się praktycznie codziennie na bazy danych na serwerach rządowych. Już niedługo pojawi się np. karetka Cyberbezpieczeństwa, wspierając placówki medyczne, które nie będą w stanie sobie poradzić z atakami. Elementem kluczowym jest prowadzenie dialogu, np. w kwestii europejskiej przestrzeni danych i niwelowanie asymetrii między świadczeniami sektora prywatnego i publicznego. Paneliści zgodzili się także, że dla rozwoju usług cyfrowych istotne jest także wspieranie w sposób transparentny i zorganizowany innowacyjnych projektów, które wdrażają startupy.

mat. pras. Forum Ochrony Zdrowia