Globalna koordynacja zamówień medycznych w kryzysie. Apel o szybki dostęp do szczepionek

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) oraz DG HERA Komisji Europejskiej rozmawiały w Brukseli o usprawnieniu wspólnych zamówień na środki przeciwdziałania zagrożeniom medycznym. Celem jest lepsza koordynacja zakupu szczepionek, diagnostyki i terapii w czasie epidemii i pandemii. Partnerzy podkreślają, że globalna współpraca jest kluczowa dla zapewnienia równego dostępu do medycznych środków zapobiegawczych w sytuacjach kryzysowych.

13 stycznia 2026 r. w Brukseli odbyły się warsztaty zorganizowane przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) oraz Urząd ds. Gotowości i Reagowania na Sytuacje Kryzysowe w Zdrowiu (DG HERA) Komisji Europejskiej. Spotkanie dotyczyło wspólnych zakupów środków medycznych, w tym szczepionek, diagnostyki i leczenia, na wypadek sytuacji nadzwyczajnych w zdrowiu publicznym.

Wydarzenie było kontynuacją prac rozpoczętych podczas spotkania regionalnych podmiotów w marcu 2024 r., zorganizowanego przez tymczasową sieć i-MCM-Net, gdzie wymianę informacji o wspólnych zamówieniach uznano za priorytet współpracy.

W warsztatach uczestniczyli przedstawiciele regionalnych instytucji i organizacji partnerskich. Obecne były m.in. Regionalne Fundusze Odnawialne Organizacji Panamerykańskiej Zdrowia (PAHO), Afrykańskie Centra Kontroli i Prewencji Chorób, partnerzy inicjatywy ASEAN Vaccine Security and Self-Reliance reprezentowani przez Narodowy Instytut Szczepionek Tajlandii i Narodowy Uniwersytet Singapuru.

W spotkaniu uczestniczyli także przedstawiciele Komisji Europejskiej, w tym Dyrekcji Generalnej ds. Partnerstw Międzynarodowych. Regionalna Współpraca Producentów Szczepionek brała udział w charakterze obserwatora.

Celem było omówienie praktycznych doświadczeń oraz wskazanie wspólnych wyzwań w zakresie budowania mechanizmów wspólnych zamówień na różnych etapach ich rozwoju.

Florika Fink-Hooijer, dyrektor generalna DG HERA, podkreśliła znaczenie współpracy z partnerami spoza Unii Europejskiej. Zwróciła uwagę, że zagrożenia zdrowotne nie kończą się na granicach państw i że należy wzmacniać zdolności do prowadzenia zamówień publicznych w „czasie pokoju”, aby w czasie kryzysu zapewnić szybszy i bardziej sprawiedliwy dostęp do środków medycznych.

To podejście ma pomóc uniknąć opóźnień i nierówności, które były widoczne w pierwszych miesiącach pandemii COVID-19.

Tim Nguyen, Kierownik Działu Środków Przeciwdziałania Zagrożeniom Medycznym w Departamencie Zarządzania Epidemią i Pandemią WHO, podkreślił, że podmioty regionalne odgrywają kluczową rolę w zapewnianiu równego dostępu do szczepionek, diagnostyki i terapii.

Zaznaczył, że mechanizmy regionalne obejmują obecnie jedynie około połowę krajów świata. Oznacza to, że około 100 krajów, obszarów i terytoriów pozostaje poza ich zasięgiem, co czyni globalną koordynację niezbędną, aby nikogo nie pozostawić bez wsparcia.

Santiago Cornejo, dyrektor wykonawczy regionalnych funduszy obrotowych PAHO, zwrócił uwagę na potrzebę wspólnego rozumienia pojęcia „kapitału własnego” w kontekście dostępu do medycznych środków zaradczych w sytuacjach nadzwyczajnych.

Podkreślił znaczenie odpowiedniej alokacji środków finansowych, które pozwolą wzmocnić gotowość krajów na wypadek epidemii i pandemii.

Dyskusje w Brukseli koncentrowały się także na doświadczeniach z pandemii COVID-19 oraz epidemii MPOX. Omawiano, jakie wnioski można wyciągnąć z kryzysowych zamówień publicznych oraz jak usprawnić współpracę między regionami zarówno w okresie gotowości, jak i w sytuacjach nadzwyczajnych.

Warsztaty zakończyły się rozmowami o przyszłej współpracy w 2026 r., w tym o możliwości opracowania wspólnego dokumentu roboczego zawierającego wnioski i zasady koordynacji.

Działania te wpisują się w prace i-MCM-Net oraz realizację Strategii Komisji Europejskiej w sprawie medycznych środków zapobiegawczych, która zakłada kompleksowe podejście – od identyfikacji zagrożeń i badań, przez produkcję i zaopatrzenie, aż po wdrożenie w czasie kryzysu.