Eksperci o sezonie infekcyjnym 2025/2026 w Polsce. Przełom w szczepieniach czy wciąż niewykorzystany potencjał?

Szczepienia przeciw grypie rosną, pojawia się refundacja RSV, ale pneumokoki nadal pozostają systemowym problemem. Czy Polska jest o krok od skutecznej profilaktyki chorób układu oddechowego? Dane Centrum e-Zdrowia nie pozostawiają wątpliwości — sezon infekcyjny 2025/2026 może okazać się punktem zwrotnym w podejściu Polaków do profilaktyki zdrowotnej. Liczba zaszczepionych przeciw grypie wzrosła o niemal 28% rok do roku, przekraczając poziom 2,3 mln osób. Jednocześnie po raz pierwszy wprowadzono refundację szczepień przeciw RSV dla seniorów. Eksperci podkreślają jednak, że sukces nie jest równomierny. Tam, gdzie system uproszczono — jak w przypadku szczepień w aptekach — widać wyraźny postęp. Tam, gdzie nadal istnieją bariery administracyjne, jak przy szczepieniach przeciw pneumokokom, efekty są znacznie słabsze.

W sezonie 2025/2026 odnotowano około 1 mln przypadków grypy, co oznacza spadek w porównaniu z 1,13 mln rok wcześniej. Nie zmienia to jednak faktu, że skala zagrożenia pozostaje poważna — niemal 22 tys. pacjentów wymagało hospitalizacji, a 1061 osób zmarło w wyniku powikłań.

Jak podkreślał prof. dr hab. n. med. Adam Antczak podczas konferencji Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych:

Mimo wyraźnego postępu poziom wyszczepialności nadal pozostaje niewystarczający. Obejmuje on jedynie 6% całej populacji, a wśród seniorów powyżej 65. roku życia wynosi około 16%. To wynik zdecydowanie poniżej rekomendacji WHO, które wskazują na poziom 75% w grupach ryzyka, co oznacza, że o odporności populacyjnej wciąż nie może być mowy.

Sezon 2025/2026 przyniósł również istotne zmiany w kontekście wirusa RSV. Analiza przebiegu zakażeń pokazuje, że fala infekcji pojawiła się około dwa tygodnie później niż w poprzednich latach, rozwijając się po szczytach zachorowań na COVID-19 i grypę. Największą dynamikę odnotowano na przełomie lutego i marca, a jednoczesne współkrążenie podtypów RSV-A i RSV-B potwierdza złożoność obecnej sytuacji epidemiologicznej.

Prof. dr hab. n. med. Krzysztof Tomasiewicz zwracał uwagę na znaczenie tego sezonu:

Mimo dostępności refundacji, poziom wykorzystania tej formy profilaktyki pozostaje ograniczony, co pokazuje, jak dużym wyzwaniem nadal jest edukacja zdrowotna i budowanie świadomości wśród pacjentów.

Na tle postępów w szczepieniach przeciw grypie i RSV szczególnie wyraźnie widać problem pneumokoków. W 2025 roku zaszczepiono przeciw nim ponad 200 tys. dorosłych, jednak skala ta pozostaje niewystarczająca, zwłaszcza wśród seniorów.

Główną barierą jest obecny model refundacji, który obejmuje wyłącznie osoby powyżej 65. roku życia z dodatkowymi czynnikami ryzyka. W praktyce oznacza to wykluczenie dużej części populacji z bezpłatnej ochrony oraz skomplikowany proces kwalifikacji, który ogranicza dostępność szczepień.

Jak podkreślał prof. dr hab. n. med. Ernest Kuchar:

Eksperci wskazują, że uproszczenie zasad i oparcie ich wyłącznie na kryterium wieku mogłoby znacząco zwiększyć poziom ochrony najbardziej narażonych pacjentów.

Osoby powyżej 65. roku życia pozostają najbardziej aktywną grupą w zakresie szczepień w Polsce, co pokazuje rosnącą świadomość zdrowotną tej części społeczeństwa. Jednocześnie to właśnie seniorzy są najbardziej narażeni na ciężki przebieg infekcji i ich powikłania.

Każda infekcja, niezależnie od tego, czy jej przyczyną jest wirus RSV, grypa czy pneumokoki, może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, takich jak utrata sprawności czy konieczność długoterminowej opieki.

Jak zaznaczał prof. dr hab. n. med. Tomasz Targowski:

W obliczu dynamicznego starzenia się społeczeństwa profilaktyka zdrowotna przestaje być wyborem, a staje się koniecznością systemową. Brak inwestycji w zapobieganie chorobom zakaźnym może w najbliższych latach doprowadzić do gwałtownego wzrostu kosztów leczenia i opieki długoterminowej.

Coraz większą rolę odgrywają także nowoczesne rozwiązania, takie jak szczepionki wysokodawkowe i wysokowalentne, które zostały opracowane z myślą o seniorach i lepiej odpowiadają na zjawisko immunosenescencji.

Sezon 2025/2026 pokazuje jednoznacznie, że Polacy są gotowi na szczepienia - pod warunkiem, że system jest prosty, dostępny i przejrzysty. Dane przytoczone przez dr. Grzesiowskiego potwierdzają skalę zmian: 2,3 mln zaszczepionych przeciw grypie, z czego około 35% w aptekach, około 400 przypadków grypy na 100 tys. osób, nawet 1600 przypadków na 100 tys. dzieci do 5. roku życia w szczycie sezonu oraz około 250 tys. zaszczepionych dzieci do 10. roku życia, co stanowi około 10% tej grupy.

Kluczowym wyzwaniem pozostaje dziś stworzenie spójnego, powszechnie dostępnego modelu profilaktyki chorób układu oddechowego, który odpowie na potrzeby starzejącego się społeczeństwa i zapewni realną ochronę najbardziej narażonym grupom pacjentów.