Szczepienia dla seniorów - skuteczna ochrona przed chorobami zakaźnymi (SEO)

Częściej choroba infekcyjna jest bezpośrednią przyczyną śmierci przewlekle chorej osoby, a nie choroba podstawowa - mówi prof. Paradowska-Stankiewicz i zachęca seniorów do szczepień przeciwko grypie, COVID i RSV. Szczególnie tę ostatnią formę ochrony przed infekcjami spowodowanymi przez popularny wirus należy promować. Wielu seniorów nie wie nawet o istnieniu tej szczepionki, a wirus RS jest dla nich niezwykle groźny.

Szczepienia to skuteczna metoda ochrony przed chorobami zakaźnymi, wydłużająca życie i poprawiająca jego jakość. Choć przed niektórymi chorobami zostaliśmy zabezpieczeni poprzez szczepienia w dzieciństwie, to ta ochrona nie zawsze będzie utrzymywać się przez całe życie. Jednocześnie cały czas pojawiają się nowe patogeny, nowe mutacje, przed którymi obronić nas mogą wyłącznie regularne szczepienia.

– Mamy coraz więcej zalecanych szczepień dla dorosłych, ale co z tego, kiedy dostęp do nich jest wciąż trudny. Pacjent często musi sam za nie zapłacić, ale przede wszystkim najpierw musi się o nich dowiedzieć. Tymczasem lekarze pierwszego kontaktu rzadko informują o istniejących możliwościach w zakresie szczepień, mimo że dla niektórych dorosłych pacjentów szczepienie jest wręcz koniecznością ze względu na szczególne ryzyko zdrowotne – zwraca uwagę dr n. med. Paweł Grzesiowski, ekspert Naczelnej Rady Lekarskiej do spraw zagrożeń epidemicznych. – 10 lat temu dorośli mogli zaszczepić się przeciwko grypie czy WZW B, dziś mogą szczepić się także przeciwko pneumokokom, meningokokom, półpaścowi, krztuścowi czy RSV. Niestety, najczęściej bez refundacji, albo tylko z częściową refundacją. Pneumokokowe zapalenie płuc, zakażenie wirusem RSV czy półpasiec w wieku dorosłym to choroby zagrażające życiu!

Z danych przedstawianych przez specjalistów wynika, że w Europie co roku na ostre zakażenia dróg oddechowych wywołanych przez RSV (syncytialny wirus oddechowy) choruje ok. 3 miliony osób powyżej 60. roku życia. Prowadzą one do ponad 270 tys. hospitalizacji i ok. 20 tys. zgonów w szpitalu. Z kolei z danych pochodzących z USA wynika, że jedna czwarta seniorów umiera w ciągu roku po hospitalizacji z powodu infekcji RSV. Prof. Tomasz Targowski, konsultant krajowy w dziedzinie geriatrii, podkreśla, że w porównaniu z grypą wirus RSV jest bardziej zabójczy - powoduje więcej zgonów. Dotychczas najwięcej mówiło się o zagrożeniach, jakie stwarza on dla najmłodszych dzieci do 2. roku życia, zwłaszcza dla wcześniaków.

Wirus RSV, jak pokazują badania epidemiologiczne, publikowane w pismach medycznych, jest bardziej zabójczy niż wirus grypy. Dlatego prof. dr hab. n. med. Tomasz Targowski, konsultant krajowi w dziedzinie geriatrii zachęca do korzystania z możliwości zaszczepienia się przeciwko temu drobnoustrojowi przez starsze osoby. Specjalista zwraca uwagę również na to, że u seniorów odporność z wiekiem w naturalny sposób się obniża. 

- Trzeba szczepić seniorów i sam jestem zwolennikiem tych szczepień. W starszym wieku powszechne jest zjawisko tzw. inflammagingu, czyli zapalenia w starości. Osoby w starszym wieku mają naturalnie podwyższone stężenie cytokin prozapalnych. Ale nie dlatego, że mają tę odporność silniejszą, ale po to by pobudzać komórki układu odpornościowego. 

W niektórych szczepionkach przeznaczonych dla seniorów ładunek antygenowy jest większy, po to, by odpowiedź układu immunologicznego seniora była odpowiednia. 

Na pytanie, dlaczego tak mało starszych osób się szczepi, najczęstszą odpowiedzią jest - bo nie wiedzą, że mogą. Specjaliści potwierdzają to, o czym wspominają często pacjenci - nie są informowani przez swojego lekarza rodzinnego o tym, że w ich przypadku szczepionka jest wskazana. Sami muszą szukać źródeł wiedzy, a dla wielu jest to po prostu zbyt trudne, szczególnie w przypadku szeroko zakrojonych akcji dezinformacyjnych organizowanych przez tzw. grupy antyszczepionkowe.

Od początku października, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia, bezpłatnymi szczepieniami ochronnymi (tymi samymi, które są bezpłatne u dzieci), została objęta nowa grupa pacjentów. Rozporządzenie wprowadziło także zalecenie szczepienia osób w 60. roku życia i starszych przeciw chorobie dolnych dróg oddechowych wywołanej przez syncytialny wirus oddechowy (RSV). Dokument zawiera rekomendacje szczepienia w ramach profilaktyki półpaśca i neuralgii półpaścowej u osób w wieku 50 lat i starszych oraz u osób w wieku 18 lat i starszych o zwiększonym ryzyku zachorowania na półpasiec.

Zdaniem eksperta, należy również wytrwale uświadamiać decydentom, że szczepienia nie tylko chronią przed zachorowaniem i jego ciężkim przebiegiem, ale również leczą – mają więc zarówno działanie profilaktyczne, jak i lecznicze. Obecnie w fazie badań klinicznych znajduje się co najmniej osiem szczepionek o działaniu terapeutycznym, a wśród nich m.in. szczepionka ukierunkowana na chorobę Alzheimera i niektóre choroby autoimmunologiczne.