Reklama

Rak gruczołu krokowego - przeciwnowotworowa terapia złożoba: znaczenie, skuteczność i perspektywy – co trzeba wiedzieć?

15/07/2024 08:00

Rozwój terapii ukierunkowanych molekularnie z grupy inhibitorów PARP stosowanych jako samodzielne leczenie lub w skojarzeniu z inhibitorami szlaku przesyłu sygnału zależnego od receptora androgenowego (ARPI) pozwala na skuteczną kontrolę rozsianego raka gruczołu krokowego opornego na kastrację (mCRPC) i zapewnienie chorym odpowiedniego komfortu życia. Kluczowe jest strategiczne planowanie terapii.

Rak gruczołu krokowego to jeden z najczęściej występujących nowotworów występujących u mężczyzn¹. W 2021 roku w Polsce zdiagnozowano blisko 18 tysięcy nowych przypadków, a większość pacjentów to mężczyźni powyżej 65. roku życia²

Statystyki są niepokojące, wskazują na wciąż rosnącą liczbę rozpoznań, która obecnie przekroczyła już 22 000 zachorowań - mówi dr hab. n. med. Jakub Żołnierek, onkolog kliniczny, prezes Polskiej Grupy Raka Nerki.

W miarę postępu choroby i jej przemian biologicznych, proces staje się bardziej agresywny i oporny na prowadzone leczenie w formie kastracji farmakologicznej. Z chwilą pojawienia się tego zjawiska choroba określana jest mianem opornej na kastrację³

Reklama

Wspomniana specyficzna przemiana sprawia, że choroba, która latami mogła pozostawać pod kontrolą stosowanej terapii, staje się trudnym i nieprzewidywalnym przeciwnikiem – podkreśla ekspert.

Prowadzone postępowanie terapeutyczne koncentruje się na najpierw na opóźnianiu występowania progresji oraz pojawienia się zjawiska oporności na kastrację, a po jej wystąpieniu – na wydłużaniu czasu do kolejnych progresji choroby⁴ Wszystkie etapy leczenia wpływają na wydłużenie czasu przeżycia całkowitego⁵

Najczęstszą sytuacją kliniczną z jaką musimy się ostatecznie mierzyć w praktyce jest rak gruczołu krokowego oporny na kastrację z przerzutami odległymi (mCRPC). W tym przypadku pięć lat od rozpoznania przeżywa około 30% chorych. Na szczęście dzięki zwiększającemu się ciągle dostępowi do nowoczesnych form terapii, chorobę nawet w stadium mCRPC można przez długi czas kontrolować, zapewniając pacjentom odpowiedni komfort życia w trakcie jej trwania – komentuje prof. Żołnierek.

Reklama

Nowe możliwości terapeutyczne

Jedną ze strategii leczenia chorych z mCRPC o bardzo obiecujących wynikach jest łączne stosowanie terapii ukierunkowanych molekularnie z grupy inhibitorów PARP z inhibitorami szlaku przesyłu sygnału zależnego od receptora androgenowego (ARPI), wcześniej określanych mianem nowoczesnych leków hormonalnych (NHA).

Leki obu klas terapeutycznych uznawane są za bezpieczne i z powodzeniem stosowane w monoterapii. Jednocześnie, jak wykazano w badaniu klinicznym PROpel, zastosowanie skojarzenia inhibitora syntezy androgenów (klasa terapeutyczna NHA) – abirateronu, i inhibitora PARP (iPARP) – olaparybu, prowadzi do wzmocnienia efektu działania obu leków: NHA sprawia, że komórka nowotworowa staje się bardziej wrażliwa na działanie iPARP, z kolei iPARP powoduje osłabienie efektu biologicznego pobudzenia receptorów androgenowych, które mają kluczowe znaczenie dla przeżycia komórek nowotworowych i dalszej progresji choroby nowotworowej⁶. Terapia ta zastosowana jako pierwsza linia leczenia mCRPC znacząco poprawia rokowania chorych⁷ – wydłuża medianę czasu wolnego od progresji choroby nowotworowej o ponad osiem miesięcy w porównaniu do monoterapii NHA niezależnie od statusu molekularnego pacjenta⁸, przy czym efekt ten jest najsilniej wyrażony u chorych, u których w toku diagnostyki molekularnej stwierdzono patogenne mutacje w genach kodujących białka naprawy DNA – BRCA1 i/lub BRCA2.

Reklama

Znaczenie wczesnego i intensywnego leczenia

Strategiczne podejście do leczenia, które bierze pod uwagę możliwość zastosowania terapii skojarzonej na odpowiednim etapie choroby, może znacząco poprawić rokowania pacjentów z mCRPC⁹.

W praktyce klinicznej bardzo ważne jest dokładne rozważenie wyboru strategii leczenia na każdym etapie choroby, zwłaszcza w kontekście dążenia do zachowania długoterminowej kontroli nad procesem nowotworowym. Planowanie terapii powinno obejmować szeroką perspektywę, uwzględniającą zarówno aktualny stan chorego, jak i potencjalne możliwości leczenia w przyszłości. Już na etapie wstępnego rozpoznania rozsiewu i/lub oporności na kastrację, należy brać pod uwagę perspektywę progresji raka prostaty do stadium mCRPC i właściwie planować postępowanie. Skojarzenia cząsteczek w terapii onkologicznej stanowią przyszłość medycyny. Otwierają nowe możliwości w leczeniu wielu nowotworów. W przypadku raka gruczołu krokowego w stadium mCRPC, jedną z takich opcji, przynoszącą zresztą bardzo obiecujące wyniki, jest połączenie olaparybu i abirateronu. Leczenie jednak wciąż pozostaje ich niezaspokojoną potrzebą – zaznacza dr hab. n. med. Jakub Żołnierek.

Reklama

Leczenie opornego na kastrację raka gruczołu krokowego jest wyzwaniem, ale nowe formy terapii dają chorym nadzieję na uzyskiwanie wyższych korzyści klinicznych. Badania naukowe potwierdzają skuteczność tych leków, a wytyczne i rekomendacje ekspertów wspierają ich stosowanie w odpowiednich sytuacjach klinicznych. Ważne jest jednak planowanie leczenia z myślą o długoterminowych korzyściach jakie są potencjalnie możliwe do uzyskania u danego chorego.

Efekt synergii polegający na tym, że obie substancje potęgują swoje działanie przeciwnowotworowe, pozwala na skuteczną kontrolę choroby przez długi czas. Wprowadzenie tej terapii do praktyki klinicznej będzie niewątpliwie szansą dla wielu chorych. W badaniu PROpel wykazano, że łączne zastosowanie abirateronu i olaparybu jest najbardziej efektywne u chorych ze stwierdzoną patogenną mutacją w obrębie genów BRCA1/BRCA2, a rak gruczołu krokowego jest w kilku procentach przypadków procesem BRCA – zależnym. Co jednak ciekawe, również u chorych bez stwierdzonych mutacji w obrębie w/w genów działanie przeciwnowotworowe jest skuteczne – dodaje onkolog.

Reklama

mch

^{[1] https://onkologia.org.pl/pl/epidemiologia/nowotwory-zlosliwe-w-polsce}

^{[2] 0_krn-2023-book-2024-02-13-pass.pdf (onkologia.org.pl)}

^{[3] Mottet, N et al. “EAU–ESTRO–SIOG Guidelines on Prostate Cancer.” European urology, update 2023}

^{[4] Piotr J. Wysocki, Piotr Chłosta, Artur Antoniewicz, Robert Chrzan, Anna K. Czech, Jakub Dobruch, Katarzyna Gronostaj, Maciej Krzakowski, Jakub Kucharz, Krzysztof Małecki, Piotr Milecki, Krzysztof Okoń, Paweł Potocki, Mikołaj Przydacz, Iwona Skoneczna, Bartosz Wasąg, Paweł Wiechno, Jakub Żołnierek. Zalecenia postępowania diagnostyczno–terapeutycznego w raku gruczołu krokowego — stanowisko Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej i Polskiego Towarzystwa Urologicznego. Dostępne w Internecie: https://journals.viamedica.pl/onkologia_w_praktyce_klin_edu/article/view/92325/75549. Dostęp w maju 2024 r.}

Reklama

^{[5] American Cancer Society. Cancer Facts & Figures 2022. Dostępne pod adresem: https://www.cancer.org/research/cancer–facts–statistics/all–cancer–facts–figures/cancer–facts–figures–2022.html. Dostęp w maju 2023 r.}

^{[6] Ibidem.}

^{[7] Charakterystyka Produktu Leczniczego Lymparza. Dostępne w Internecie: https://ec.europa.eu/health/documents/community–register/2024/20240125161756/anx_161756_pl.pdf. Dostęp w marcu 2024 r}

^{[8] Ibidem.}

^{[9] Ibidem.}