Następstwa zawału serca a rehabilitacja kardiologiczna

Zawał serca może być tylko jedną linijką w wypisie ze szpitala, jeśli zmienisz swoje podejście do kilku spraw – zapewnia dr Adam Staroń, kardiolog, ekspert z zakresu rehabilitacji kardiologicznej i członek zarządu Sekcji Rehabilitacji Kardiologicznej i Fizjologii Wysiłku Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Czym zatem są te „sprawy”?

1. Czy następstwa zawału można „naprawić”?
2. Dlaczego występuje zawał serca?
3. Hartowanie serca - co to oznacza?
4. „Zawałowiec” na treningu. Jakich zasad należy przestrzegać?

Czy następstwa zawału można „naprawić”?

Najpierw warto wyjaśnić, jakie zadanie stoi przed rehabilitacją kardiologiczną. Jest to podstawa prewencji wtórnej chorób układu sercowo naczyniowego. Wtórnej czyli działamy po wystąpieniu zdarzenia kardiologicznego i działamy, aby poprawić stan chorego i nie dopuścić do powtórzenia się negatywnej sytuacji – wyjaśnia dr Staroń.

Kompleksowa CR (ang. cardiac rehabilitation) to proces, który powinien być wdrożony jak najszybciej po opuszczeniu przez chorego oddziału kardiologii, kontynuowany etapowo, dostosowany do stanu pacjenta i oczywiście przez niego zaakceptowany. Prewencja wtórna, rozumiana jako odpowiednia modyfikacja stylu życia połączona z aktywnością fizyczną i zastosowaniem leków, są metodami na znaczne ograniczenie kolejnych hospitalizacji, incydentów sercowo-naczyniowych, a co najważniejsze śmiertelności z przyczyn typowo kardiologicznych – dodaje ekspert.

Czym jest i kiedy występuje zawał serca?

Zawał serca jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia. Dochodzi wówczas do niedokrwienia mięśnia sercowego, często do jego martwicy czyli trwałych zaburzeń kurczliwości, a w konsekwencji do niewydolności serca, groźnych zaburzeń rytmu i znacznego ograniczenia jakości życia pacjenta. Prawdą jest, że na zawał serca można „zapracować”. Jak? Niewłaściwym stylem życia łączącym wiele czynników ryzyka takich jak: brak ruchu, palenie papierosów, nadużywanie alkoholu, fatalna dieta, życie w permanentnym stresie czyli to, co „przyniosła” nam cywilizacja i co sami wybieramy – podkreśla dr Adam Staroń.

Wystąpienie zawału serca powoduje u większości osób poczucie zagrożenia, nasilenie objawów lękowych czy depresyjnych oraz obniżone poczucia własnej wartości. Co ciekawe, badania naukowe wykazały także związek pomiędzy oceną jakości życia po zawale a samotnością. Okazuje się, że osoby będące w związkach po dwóch latach od zawału lepiej oceniają swoją sytuację – dodaje.

"Zawałowiec” na treningu. Jakich zasad należy przestrzegać?

O ile przekonywanie wielu pacjentów do zmiany nawyków żywieniowych czy spotkań z psychologiem nie stanowi większego problemu to obawa przed aktywnością fizyczną pojawia się dość często także z przyczyn stereotypowych: przekonania, że chory po zawale „ma się oszczędzać”. Zawsze staram się wtedy przypominać, że przecież serce, jak każdy inny mięsień, potrzebuje aktywności, żeby być sprawnym. Pod wpływem tej aktywności fizycznej w układzie krążenia dochodzi do zmian adaptacyjnych. To dzięki nim poprawia się tolerancja wysiłku. W efekcie nasz organizm jest w stanie wykonać ten sam wysiłek mniejszym kosztem – podkreśla dr Adam Staroń.

Sam fakt przebycia zawału serca nie determinuje długości życia, o ile wdroży się działania prozdrowotne. Można zwiększyć szanse na dłuższe życie po zawale, ale trzeba przestrzegać podstawowych zasad takich jak: regularne zażywanie przepisanych leków, kontrola ciśnienia tętniczego, kontrola poziomu cholesterolu, glukozy i innych parametrów w zależności od chorób współistniejących, zmiana nawyków, a nade wszystko podejmując regularną aktywność fizyczna o o odpowiedniej intensywności i tempie progresji treningu.

Hartowanie serca - co to oznacza?
 

W przypadku każdego pacjenta oceniamy w czasie pobytu na oddziale rehabilitacji kardiologicznej wydolność treningową i dostosowujemy plan treningowy do sytuacji danej osoby. Wiele zależy od wyniku koronarografii, a także od wyników badań dodatkowych i chorób współistniejących.

Co ważne, trening prowadzi także do zmian, które zdecydowanie zmniejszają ryzyko wystąpienia kolejnego zawału - nazywa się to hartowaniem serca poprzez trening. Możemy też mówić o obniżeniu ciśnienia tętniczego krwi oraz tętna, zarówno w spoczynku jak i przy konkretnym poziomie obciążenia wysiłkiem. Co to oznacza dla serca? Lepszą, efektywniejszą pracę, która może wyjść nam tylko na zdrowie – podsumowuje dr Staroń.