Dlaczego zostają konsultantami krajowymi? „Chciałam być głosem środowiska”

Ich zadaniem jest inicjowanie badań, wskazywanie potrzeb i zmian w prawie, opiniowanie rozporządzeń i praca nad strategiami. Ale nam mówią jasno, że przyjęli nominacje, bo chcą być głosem swojego środowiska. Na liście konsultantów powołanych przez Ministerstwo Zdrowia właśnie zaszły zmiany i wkrótce będą kolejne.

Liczba konsultantów krajowych w zakresie medycyny nie jest stała. Lista liczy ponad 200 nazwisk, ale są także wakaty. Na przykład – zgodnie z wykazem Ministerstwa Zdrowia – nie jest obsadzone stanowisko konsultanta krajowego z zakresu angiologii, neuropatologii czy neurochirurgii.

Aktualna lista konsultantów krajowych - Ministerstwo Zdrowia.

Trzeba jeszcze pamiętać, że nie tylko minister zdrowia powołuje konsultantów. Takie prawo ma także minister obrony narodowej w zakresie powołania i odwołania konsultantów ds. obronności i wojskowej służby zdrowia.

Zgodnie z przepisami do zadań konsultanta wojskowej służby zdrowia należy w szczególności:

• wydawanie opinii o stosowanym postępowaniu diagnostycznym i leczniczym w zakresie zgodności z aktualnym stanem wiedzy, z uwzględnieniem dostępności metod i środków;
• wydawanie opinii o spełnianiu warunków do udzielania świadczeń zdrowotnych w danej dziedzinie medycyny przez zakłady opieki zdrowotnej wojskowej służby zdrowia;
• doradztwo w dostosowaniu krajowych norm i standardów opieki zdrowotnej do zobowiązań wynikających z uczestnictwa Rzeczypospolitej Polskiej w Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego;
• doradztwo w zakresie realizacji medycznych celów Sił Zbrojnych, do których Rzeczpospolita Polska jest zobowiązana jako członek Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego;
• sporządzanie corocznego raportu z realizacji zadań w zakresie obejmującym reprezentowaną przez konsultanta dziedzinę medycyny;
• wykonywanie innych czynności w sprawach realizacji zadań związanych z obronnością kraju w czasie wojny i pokoju, zleconych przez ministra obrony narodowej lub Pełnomocnika Ministra Obrony Narodowej do spraw Resortowej Opieki Zdrowotnej albo konsultanta krajowego ds. obronności.

Bardzo podobne zadania mają cywilni konsultanci, którzy zajmują się:

• prognozowaniem potrzeb zdrowotnych w swojej dziedzinie,
• doradzaniem, jak realizować zadania, które wynikają z Narodowego Programu Zdrowia i innych programów zdrowotnych,
• opiniowaniem wniosków o skierowanie pacjenta do leczenia lub badań diagnostycznych poza granicami Polski,
• opiniowaniem i doradzaniem przy zadaniach realizowanych przez Centrum Egzaminów Medycznych, Centrum Kształcenia Podyplomowego Pielęgniarek i Położnych oraz Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego.

Jednym słowem: to eksperci w swojej dziedzinie, którzy mają służyć radą ministrowi zdrowia (lub obrony narodowej) i mają realny wpływ na to, jak są leczeni Polacy.

Kadencja każdego z konsultantów to pięć lat. Po upływie tego czasu wskazywana jest nowa osoba lub dotychczas pełniący funkcję powoływany jest na kolejną kadencję. Zdarza się także, że następcy nie ma.

Choć raczej zmiany są wcześniej zaplanowane i tak samo w krótkim czasie, po wygaśnięciu kadencji konsultanta, powoływana jest inna osoba. Tak było np. jesienią 2025 roku, gdy we wrześniu konsultantką w dziedzinie pielęgniarstwa rodzinnego, po 15 latach, przestała być mgr Beata Ostrzycka i w październiku jej miejsce zajęła dr Mariola Pietrzak z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Uznała, że kończy swoją misję i zamierza skupić się na pracy kierując Miejskiego Szpitala Zespolonego w Olsztynie oraz prowadzeniu Przychodni Specjalistycznej POZ i AOS w Olsztynie.

Zmiana była naturalna, a Mariolę Pietrzak na stanowisko konsultanta rekomendowała Beata Ostrzycka.

Na początku tego roku doszło do kilku zmian. Prof. dr hab. Maciej Żukowski został konsultantem krajowym w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapii. W połowie listopada 2025 roku, mimo że jej kadencja trwała, zrezygnowała prof. Katarzyna Kotfis.

I jednocześnie poinformowała:

Z kolei dr n. med. Anna Bogacka została konsultantką krajową w dziedzinie medycyny morskiej i tropikalnej.

Czemu w ogóle lekarze z sukcesami na koncie, znani i cenieni wykładowcy decydują się na zostanie konsultantami?

Prof. Łukasz Balwicki konsultantem krajowym w dziedzinie zdrowia publicznego został w lipcu 2025 roku, a jego kadencja wygaśnie w 2030 roku (wcześniej pełnił tę funkcję przez pół roku w 2024 roku). Jak sam przyznaje, zastanawiał się nad przyjęciem nominacji. Miał pewne obiekcje co do tego, czy bycie konsultantem nie jest w pewnym sensie fikcją urzędniczą, fasadową.

Uznał, że jako konsultant może stać się głosem w dyskusji o zdrowiu publicznym.

Podobnie mówi dr n. med. Anna Małecka-Dubiela z Klinicznego Oddziału Ratunkowego UCK w Gdańsku, której druga kadencja konsultantki z zakresu pielęgniarstwa ratunkowego upływa w lutym tego roku. Opowiada nam, że powołania nie odbierała jako awansu czy docenienia jej osobistych osiągnięć.

Dodaje, że ostatnie lata to była ciężka praca, wiele godzin spotkań, dyskusji i rozmów. Często wielogodzinnych.

Dr n. med. Anna Małecka-Dubiela nie chce dziś przewidywać swojej przyszłości i mówić, czy chciałaby być konsultantem przez kolejne pięć lat. Nie chce też składać żadnych deklaracji co do tego, czy nie chce pracować na tym stanowisku dalej. Choć dodaje, że może „czas dać wykazać się młodszym”.

6 stycznia upłynęła kadencja prof. dr hab. n. med. Wojciecha Zegarskiego (chirurgia onkologiczna), a w tym roku tak samo stanie się w przypadku m.in.:

prof. dr hab. n. med. Jerzego Strużyny - chirurgia plastyczna,

prof. dr hab.n.med. Anny Latos-Bieleńskiej - genetyka kliniczna,

prof. dr hab. n. med. Mariusza Bidzińskiego - ginekologia onkologiczna,

prof. dr hab. n. med. Henryka Skarżyńskiego – otorynolaryngologia,

prof. dr hab. n. med. Wiesława Konopki - otorynolaryngologia dziecięca,

prof. dr hab. n. med. Teresy Sierpińskiej - protetyka stomatologiczna.

Zgodnie z przepisami w 2025 roku wynagrodzenie konsultantów, po 14 latach, zostało podniesione. Stawki zostały podzielone na trzy grupy i każdej z nich przypisano wynagrodzenie.

Wynagrodzenia mieszczą się w trzech progach: od 3,5-krotności średniego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw (dziedziny priorytetowe, jak anestezjologia i intensywna terapia czy geriatria), przez 3-krotność (dla pozostałych dziedzin), po 2,5-krotność w przypadku np. farmacji.

Oznacza to, że konsultant krajowy może zarobić od ok. 19 do 26 tys. złotych rocznie.