Choroba de Quervaina – objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie

Choroba de Quervaina to przeciążeniowe zapalenie pochewek ścięgnistych w obrębie kciuka, które powoduje ból nadgarstka, obrzęk i ograniczenie ruchomości ręki. Najczęściej rozwija się wskutek powtarzalnych ruchów, dźwigania lub długotrwałego korzystania z urządzeń mobilnych, a rozpoznanie opiera się głównie na badaniu klinicznym i teście Finkelsteina. W większości przypadków skuteczne jest leczenie zachowawcze i fizjoterapia, a operację rozważa się dopiero wtedy, gdy ból utrzymuje się mimo kilku miesięcy terapii.

Choroba de Quervaina (de Quervain tenosynovitis) dotyczy zapalenia pochewek ścięgnistych w obrębie pierwszego przedziału prostowników nadgarstka. Przebiegają tam ścięgna mięśnia odwodziciela długiego kciuka oraz prostownika krótkiego kciuka. Gdy dochodzi do pogrubienia pochewek lub zwężenia przestrzeni, ruch ścięgien staje się utrudniony, co prowadzi do bólu i ograniczenia funkcji ręki. Schorzenie rozwija się zwykle stopniowo i często ma charakter przeciążeniowy.

Najczęstszą przyczyną jest długotrwałe przeciążenie ręki i nadgarstka. Sprzyjają mu powtarzalne ruchy kciuka, praca wymagająca precyzyjnych chwytów, intensywne korzystanie z urządzeń mobilnych oraz dźwiganie. Znaczenie mogą mieć także czynniki zapalne i hormonalne, dlatego schorzenie częściej występuje w okresie ciąży i po porodzie oraz u osób z chorobami reumatycznymi. Zespół de Quervaina może mieć zatem podłoże wieloczynnikowe.

Najbardziej typowym objawem jest ból po stronie kciuka, nasilający się przy chwytaniu, unoszeniu przedmiotów lub ruchach nadgarstka. Często pojawia się obrzęk i tkliwość w okolicy wyrostka rylcowatego kości promieniowej, a z czasem także ograniczenie ruchomości kciuka.

Najczęstsze objawy choroby de Quervaina to:

• ból nadgarstka po stronie kciuka,
• obrzęk i tkliwość w okolicy pochewki ścięgnistej,
• nasilenie bólu przy chwytaniu i prostowaniu kciuka,
• ograniczenie ruchomości kciuka i nadgarstka.

Objawy mogą się różnić pod względem nasilenia, jednak nieleczone schorzenie zwykle postępuje.

Rozpoznanie opiera się głównie na badaniu klinicznym przeprowadzanym przez lekarza, najczęściej ortopedę. Charakterystyczny jest test Finkelsteina, w którym zgięcie kciuka do wnętrza dłoni i odchylenie nadgarstka w stronę łokciową wywołuje ostry ból. W diagnostyce pomocniczo stosuje się badanie USG, które pozwala ocenić stan pochewek ścięgnistych i wykluczyć inne przyczyny dolegliwości, takie jak złamanie czy zmiany zwyrodnieniowe.

Postępowanie terapeutyczne dobiera się indywidualnie, w zależności od nasilenia objawów i czasu ich trwania. W początkowym etapie zazwyczaj wystarcza leczenie zachowawcze, które u wielu pacjentów prowadzi do ustąpienia dolegliwości. Gdy objawy utrzymują się mimo terapii nieoperacyjnej, rozważa się leczenie operacyjne.

Leczenie nieoperacyjne obejmuje przede wszystkim ograniczenie czynności wywołujących ból oraz odciążenie kciuka i nadgarstka. Stosuje się ortezy stabilizujące, leki przeciwzapalne oraz fizjoterapię. Program usprawniania prowadzony przez fizjoterapeutę może obejmować techniki manualne, ćwiczenia rozciągające i wzmacniające oraz naukę ergonomii codziennych czynności. Celem jest zmniejszenie stanu zapalnego i stopniowe przywrócenie pełnej funkcji ręki.

Leczenie operacyjne rozważa się, gdy leczenie zachowawcze nie przynosi poprawy i ból utrzymuje się przez kilka miesięcy.

Zabieg polega na chirurgicznym uwolnieniu zwężonej pochewki ścięgnistej w obrębie pierwszego przedziału prostowników. Procedura jest krótka i zazwyczaj wykonywana w znieczuleniu miejscowym. Po operacji pacjent stopniowo wraca do aktywności, a odpowiednia rehabilitacja sprzyja szybkiemu odzyskaniu sprawności.

Rehabilitacja ma kluczowe znaczenie zarówno po leczeniu zachowawczym, jak i operacyjnym. Obejmuje stopniowe ćwiczenia poprawiające ruchomość kciuka i nadgarstka, trening siły oraz naukę prawidłowych wzorców ruchowych. U osób, u których wcześniej występował zespół de Quervaina, prawidłowo prowadzona rehabilitacja zmniejsza ryzyko nawrotu dolegliwości.

Rokowanie jest na ogół dobre, zwłaszcza przy wczesnym rozpoznaniu i wdrożeniu leczenia. Większość pacjentów odzyskuje pełną sprawność ręki. Profilaktyka polega na unikaniu przeciążeń, robieniu przerw w pracy manualnej, dbaniu o ergonomię oraz reagowaniu na pierwsze objawy bólowe zamiast ich ignorowania.

Pacjenci często pytają o możliwość samoistnego ustąpienia objawów. W łagodnych postaciach dolegliwości mogą się zmniejszyć, jednak bez zmiany nawyków i odpowiedniego leczenia mają tendencję do nawrotów. W razie utrzymywania się bólu konieczna jest konsultacja ze specjalistą. Lekarz decyduje.