Badania nad wykorzystaniem wirtualnej rzeczywistości w leczeniu depresji

Studenci Politechnika Opolska prowadzą badania nad wykorzystaniem wirtualnej rzeczywistości w leczeniu depresji. Projekt otrzymał wsparcie Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach programu „Studenckie koła naukowe tworzą innowacje”.

Projekt „Wdech, wydech, zanurzenie” to badanie naukowe mające na celu ocenę skuteczności immersyjnej terapii relaksacyjno-oddechowej prowadzonej w wirtualnej rzeczywistości. W badaniu biorą udział osoby w wieku od 12 do 18 lat z rozpoznaną depresją.

Uczestnicy zakładają specjalne gogle VR i przenoszą się do spokojnego, wirtualnego środowiska inspirowanego naturą. W trakcie sesji wykonują prowadzone ćwiczenia oddechowe. Jedno spotkanie trwa około 20 minut, a cały cykl obejmuje sześć sesji realizowanych w ciągu trzech tygodni.

Naukowcy analizują zarówno subiektywne odczucia uczestników, jak i obiektywne parametry fizjologiczne. Wśród nich znajdują się m.in. zmienność rytmu serca (HRV) oraz reakcja skórno-galwaniczna (GSR), które pozwalają ocenić poziom stresu i aktywność autonomicznego układu nerwowego.

Przed rozpoczęciem programu oraz po jego zakończeniu uczestnicy wypełnią także standaryzowane kwestionariusze oceniające nasilenie objawów depresyjnych i poziom odczuwanego stresu.

Doktorantka Politechnika Opolska w dziedzinie nauk o zdrowiu Magdalena Nowak zwraca uwagę na skalę problemu depresji wśród młodych osób.

Dzięki wsparciu resortu nauki zakupiono specjalistyczny sprzęt, który pozwolił stworzyć dwa w pełni wyposażone stanowiska terapii wykorzystujących wirtualną rzeczywistość. W projekcie weźmie udział 50 osób, podzielonych na dwie równe grupy – jedną poddaną terapii VR oraz grupę porównawczą.

Kierownik projektu, Sebastian Rutkowski, zaznacza, że badania są kolejnym etapem rozwijanego na uczelni kierunku badań nad praktycznym zastosowaniem wirtualnej rzeczywistości w obszarze dobrostanu psychicznego. Jednocześnie podkreśla, że VR traktowana jest jako narzędzie wspomagające terapię, które może zwiększać jej skuteczność, m.in. dzięki możliwości monitorowania obiektywnych parametrów fizjologicznych.

Jak podaje Światowa Organizacja Zdrowia, depresja to zaburzenie charakteryzujące się utrzymującym się przez dłuższy czas obniżonym nastrojem. Różni się ona od typowych wahań nastroju czy krótkotrwałych reakcji emocjonalnych na codzienne wyzwania.

Depresja może znacząco wpływać na różne obszary życia – relacje z rodziną i przyjaciółmi, funkcjonowanie w społeczności, a także aktywność zawodową lub szkolną. Szacuje się, że zaburzenie to dotyczy około 3,8 proc. populacji.

Do najczęstszych objawów depresji należą m.in.: przewlekły smutek, utrata motywacji i energii, problemy ze snem, zmiany apetytu i masy ciała, trudności z koncentracją oraz podejmowaniem decyzji. Mogą pojawiać się także poczucie niskiej wartości, myśli samobójcze lub poczucie braku sensu życia.

Przyczyny depresji są złożone. Obejmują zarówno czynniki biologiczne, takie jak zaburzenia neuroprzekaźników w mózgu, jak i psychologiczne – np. przewlekły stres czy traumatyczne doświadczenia – oraz społeczne, w tym samotność, izolację czy trudności życiowe.

Leczeniem depresji zajmuje się lekarz psychiatra, a w przypadku łatwych do rozpoznania objawów terapię może rozpocząć także lekarz podstawowej opieki zdrowotnej. W praktyce stosuje się leczenie farmakologiczne oraz psychoterapię. Ważną rolę odgrywają również wsparcie społeczne i aktywność fizyczna.