Anafilaksja: farmaceutka z Bytomia uratowała kobietę we wstrząsie anafilaktycznym

Mieszkanka Bytomia po zjedzeniu krewetek w restauracji dostała wstrząsu anafilaktycznego. Uratowała ją zdecydowana i profesjonalna reakcja farmaceutki, która podała jej adrenalinę. Adrenalina powinna znajdować się w apteczkach w szkołach czy urzędach. Niestety w Polsce nie jest z tym najlepiej.

To była zwyczajna kolacja w jednej z restauracji w śródmieściu. Makaron z krewetkami, który Marta Sikorska już w tym miejscu nieraz jadła, okazał się tym razem śmiertelnie niebezpieczny. Bytomianka dostała ataku alergii i wstrząsu anafilaktycznego.

Gdyby nie szybka i zdecydowana reakcja farmaceutki, to wszystko mogłoby się skończyć tragicznie. Jak podał portal, w pobliskiej aptece dyżur pełniła Marta Palacz-Wróbel, magister farmacji i doktor nauk medycznych. W pierwszym odruchu podała opuchniętej klientce z objawami niepokoju tabletkę na alergię i zaproponowała, żeby wróciła do niej, jeśli po 20 minutach objawy nie ustąpią. Było jednak coraz gorzej. Bytomianka po chwili nie potrafiłam iść, oddychać i mówić.

W tym momencie liczyła się już każda sekunda, bo doszło do wstrząsu anafilaktycznego:

Zaaplikowała adrenalinę, co było zachowaniem wzorcowym w takiej sytuacji.

- Czy ja się bałam? Chyba nie, bo na to nie było czasu. Udało mi się rozpoznać ten stan. To nie była pierwsza taka sytuacja w tej aptece. Ostatnio podobna miała miejsce w grudniu - dodała farmaceutka, która uratowała Bytomiankę.

Niestety w Polsce adrenalina nie jest dostępna w każdej szkolnej czy urzędowej apteczce, choć tak być powinno, bo to lek ratujący życie.

Anafilaksję definiuje się jako ciężką, ogólnoustrojową, czyli obejmująca różne układy organizmu, zagrażającą życiu reakcję nadwrażliwości. Występuje zazwyczaj natychmiast, albo w krótkim czasie po kontakcie z alergenem lub nieswoistym czynnikiem będącym przyczyną takiej reakcji. Stopień ciężkości anafilaksji może być różny – od łagodnej reakcji systemowej do niewydolności układów krążenia i oddychania. Ten ostatni stopień, kiedy dochodzi do dekompensacji naszego organizmu, nazywamy wstrząsem anafilaktycznym.

Anafilaksję może spowodować użądlenie przez owada, alergen pokarmowy, jak np. ryba, owoce morza czy orzeszki ziemne, ale również leki stanowią bardzo częstą przyczynę reakcji. Pomoc w przypadku wstrząsu powinna przyjść jak najszybciej i skuteczność wyleczenia chorego z anafilaksją zależy właśnie od szybkości udzielonej pomocy. Pomoc powinna polegać przede wszystkim w pierwszej kolejności na usunięciu źródeł alergenu w przypadku użądlenia, po ułożeniu w pozycji bezpiecznej, zawiadomieniu pogotowia i jak najszybszym podaniu adrenaliny, czyli leku, który może uratować życie.

W wielu europejskich krajach adrenalina, czyli jedyny skuteczny lek stosowany w sytuacji wstrząsu anafilaktycznego, jest już dostępna np. na szkolnych korytarzach. W Polsce na decyzje w tej sprawie trzeba będzie jeszcze poczekać, choć Parlament Europejski w październiku 2023 roku zalecił umieszczanie adrenaliny w miejscach publicznych, tam gdzie znajdują się również urządzenia typu AED. 

Szkoła w Polsce nie jest w stanie sama wejść w posiadanie adrenaliny. Jedyną możliwością jest zdeponowanie jej w apteczce przez rodziców chorego dziecka i póki co ten model jest realizowany.

- Obecnie pokładamy ogromne nadzieje w dyskutowanej w Ministerstwie Zdrowia zmianie definicji pierwszej pomocy, która ma uwzględniać podanie adrenaliny w przypadku wstrząsu anafilaktycznego w szkole. Jako Polskie Towarzystwo Alergologiczne zabraliśmy stanowisko w tej sprawie i skierowaliśmy je do resortu zdrowia - mówi Anna Ben Drissi, dyrektor zarządzająca Polskiego Towarzystwa Alergologicznego.

W 2022 roku weszło w życie obwieszczenie ministra zdrowia, które bardzo jasno precyzuje jak powinien zachować się pracownik placówki oświatowej w sytuacji, kiedy dziecko doświadcza wstrząsu. Instrukcja zakłada między innymi podanie dziecku adrenaliny lub wykonanie zastrzyku przez samego ucznia. Instrukcja podania przygotowana przez PTA:

W przypadku pojawienia się co najmniej 2 objawów, w miarę dostępności podaj autowstrzykiwacz lub ampułkostrzykawkę z adrenaliną (samodzielne podanie przez ucznia, pielęgniarkę środowiską nauczania i wychowania albo higienistkę szkolną lub nauczyciela po odpowiednim przeszkoleniu), w przednio-boczną powierzchnię uda w 1/3 jego górnej części, w następujący sposób:

1) Adrenalina we wstrzykiwaczu:

–  chwyć wstrzykiwacz tak, aby dłoń była zaciśnięta w pięść wokół wstrzykiwacza, a pomarańczowa końcówka była skierowana w dół,

–  drugą ręką zdejmij niebieskie zabezpieczenie znajdujące się po przeciwnej stronie,

–  trzymaj pomarańczową końcówkę ok. 10 cm od uda i przez ubranie przyciśnij mocno autowstrzywkiwacz do uda aż usłyszysz „klik” rozpoczęcia podawania leku,

–  przytrzymaj ok. 10 sekund,

2) Adrenalina w ampułkostrzykawce:

–  zdejmij nasadkę igły, nie zdejmuj blokady na tłoku,

–  wbij igłę w udo, nie podawaj przez ubranie,

–  naciśnij tłok aż poczujesz opór,

–  przytrzymaj przez kilka sekund,

–  wyjmij igłę;

3)  Pozwól uczniowi przyjąć dowolną pozycję ciała;

4)  Uważnie obserwuj ucznia i nie pozostawiaj jego bez opieki osoby dorosłej.