Aktywność fizyczna - to recepta na długowieczność Polaków

Oczekiwana długość życia mieszkańców Polski jest nadal krótsza niż obserwowana w większości krajów UE. Jednocześnie w ostatnich latach obserwujemy zahamowanie wcześniejszego, szybkiego wydłużania trwania życia w naszym kraju- czytamy w najnowszym raporcie opracowanym przez ekspertów PAN i NIZP-PZH.

Współczynniki w  przypadku umieralności osób w  wieku aktywności zawodowej u mężczyzn w latach 2007-2014 zmniejszały się rocznie o 3,3%, zaś od 2014 r. do 2019 r. zaledwie o 0,9% (Rycina 3). U kobiet redukcja w latach 2007-2017 wynosiła średnio 2,3%, zaś od trzech lat ma tendencję wzrostową.

  Eurostat i OECD w opublikowanej w listopadzie 2019 r. liście (OECD, Eurostat 2019) wskazał przyczyny zgonów możliwych do uniknięcia (dzięki skutecznej prewencji, opóźnieniu zachorowania lub skutecznemu leczeniu) w zakresie wieku do 75 lat.   Wyniki analizy dla Polski wskazują, że względne roczne tempo spadku umieralności z powodu chorób, którym można zapobiegać wynosiło w latach 2008-2015 u mężczyzn 3,9%, a u kobiet 2,3%. Niestety, od 2015 r. ten korzystny proces zatrzymał się u mężczyzn, a u kobiet współczynniki zaczęły zwiększać się o 1,0% rocznie.      

Analizy wskazują, że ważny udział w  opisanych wyżej zjawiskach u  mężczyzn i kobiet mają choroby układu krążenia, zaś u kobiet także nowotwory. 

Po okresie szybkiego obniżania się współczynników zgonów możliwych do uniknięcia z powodu chorób układu krążenia (w latach 2007- 2015 rocznie u mężczyzn o 5,8%, u kobiet o 5,7%), od 2016 r. obserwuje się całkowite zahamowanie spadku. Co więcej, współczynniki zgonów kobiet z powodu chorób nowotworowych, którym można zapobiegać, w ostatnich dwóch dekadach w ogóle nie wykazywały tendencji spadkowej - czytamy w raporcie.

 

Najlepszą terapią aktywność fizyczna  

Według raportu Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) z 2018 r. brak aktywności fizycznej dotyczy nawet 80% niektórych dorosłych populacji i cały czas wzrasta wraz z rozwojem gospodarczym. Problem ten będzie postępować. Wpływają na to nowe wzorce transportu czy rozwój technologii. Jak wynika z raportu, brak aktywności fizycznej jest wiodącą przyczyną przedwczesnych zgonów, natomiast regularna aktywność fizyczna zmniejsza ryzyko chorób serca, udaru mózgu, cukrzycy, raka piersi, raka jelita grubego, poprawia sprawność umysłową oraz jakość życia

Wielu lekarzy uważa, że regularny wysiłek fizyczny jest najbardziej skutecznym i dostępnym powszechnie lekiem XXI wieku. Aktywność ruchowa należy bowiem do najważniejszych czynników wpływających na stan zdrowia, jakość życia i długowieczność.

Niedostateczny poziom aktywności fizycznej i „siedzący” styl życia, którego najbardziej widoczną konsekwencją jest szybko rosnąca liczba osób z nadwagą i otyłych, mało sprawnych fizycznie, narażonych na choroby serca i naczyń, cukrzycę i wiele innych poważnych chorób, staje się powszechny w wielu krajach. Oszacowano, że tylko w Stanach Zjednoczonych liczba przedwczesnych zgonów spowodowanych siedzącym trybem życia przekracza 250.000 rocznie. Międzynarodowe badania porównawcze przeprowadzone pod koniec lat 90-tych ubiegłego stulecia wykazały, że Portugalia i... Polska były niechlubnymi liderami w rankingu na najmniej aktywne fizycznie społeczności europejskie.   W ostatniej dekadzie wykonano w  Polsce wartościowe analizy z wykorzystaniem nowych metod modelowania epidemiologicznego dotyczących wpływu czynników ryzyka na zgony z powodu choroby wieńcowej. Wyniki takich analiz umożliwią prowadzenie polityki zdrowotnej opartej na faktach.   Na podstawie modelu IMPACT wykazano, że w Polsce działania w obszarze zmiany stylu życia i diety mają potencjalnie dwa razy większe znaczenie dla redukcji zgonów niż terapia.   Z kolei w projekcie Euroheart II w 9 krajach europejskich, w tym w Polsce, oceniono jak duże korzyści może przynieść większy poziom aktywności fizycznej społeczeństwa. Obliczono, że w Polsce wzrost aktywności w wartościach bezwzględnych o 5%, 10% i 15% może spowodować redukcję liczby zgonów z powodu choroby wieńcowej odpowiednio o 11%, 21% i 29%.    

 

Polska na tle Europy i perspektywy korzyści z aktywizacji ruchowej Polaków

 

Źródłem danych o rozkładzie aktywności fizycznej w poszczególnych państwach Europy jest prezentowane badanie EHIS z 2014 r. Poziom rekreacyjnej AF w Polsce jest zdecydowanie niższy od obserwowanego w większości krajów Unii Europejskiej.

  Uzyskane wyniki badania sugerują, że zmniejszenie różnić w aktywności fizycznej pomiędzy Polską, a najbardziej aktywnymi fizycznie społeczeństwami, może przyczynić się do wzrostu oczekiwanego trwania życia mieszkańców naszego kraju.  

Jak wskazują eksperci w raporcie, najwyższy poziom rekreacyjnej AF w badaniu EHIS 2014 obserwowano w Austrii. Gdyby rozkład tego czynnika ryzyka w Polsce był taki sam jak w tym kraju, to oczekiwana liczba zgonów w 2018 r. byłaby o 56,0 tys. (95%UI: 47,8-62,0) niższa, co odpowiadałoby całkowitej umieralności niższej o 13,7% (95%UI: 11,7-15,1). Skutkowałoby to wydłużeniem oczekiwanego dalszego trwania życia mężczyzn w Polsce, w wieku 20 lat, o 1,7 roku (95%UI: 1,4-2,0) oraz kobiet o 1,5 roku (95%UI: 1,2-1,7)   Wyrównanie poziomu aktywności fizycznej Polaków z przeciętnym w UE byłoby związane z oczekiwaną liczbą zgonów mniejszą o 14,3 tys. (95%UI: 6,3-20,6), co odpowiada umieralności niższej o 3,5% (95%UI: 1,5-5,0). Odpowiadające tej zmianie spodziewane wydłużenie trwania życia wyniosłoby 0,4 roku (95%UI: 0,1-0,6), tyle samo w przypadku obu płci.     Jak wskazują autorzy raportu, skuteczne interwencje populacyjne mające na celu zwiększenie aktywności fizycznej, wraz z interwencjami dotyczącymi innych czynników ryzyka chorób sercowo- -naczyniowych i nowotworów mogą przyczynić się do zmniejszenia luki w długowieczności pomiędzy Polską a krajami Europy Zachodniej i Skandynawią.   Cały raport dostępny: TUTAJ