Mało transplantacji organów

W kraju maleje liczba przeszczepów narządów, a wzrasta liczba osób oczekujących. Wszystko przez to, że często rodziny zmarłych nie zgadzają się na dawstwo. Niebagatelne znaczenie ma dobra komunikacja z pacjentem, nierzadko więcej organów przeszczepiają te szpitale, które zapewniają bliskim wsparcie księdza i psychologa.

Z roku na rok rośnie w Polsce liczba osób oczekujących na przeszczepy. Tego, że z polską transplantologią nie jest najlepiej, dowiódł opublikowany w maju raport NIK. Dane Poltransplantu - Centrum Organizacyjno-Koordynującego Transplantację obnażają, że w 2021 na przeszczepienia narządów oczekiwało 1779 osób. Jednocześnie w tym samym roku dokonano prawie 1300 przeszczepień narządów od żywych i zmarłych dawców, w tym 709 nerek. 

Statystyki za 2020 r. prezentują się bardzo podobnie. Problem jednak w tym, że na przestrzeni ostatnich lat pogłębia się różnica między liczbą oczekujących, a liczbą dokonanych transplantacji, bo spada liczba tych ostatnich. W 2014 lekarze przeszczepili 1531 wątroby, serca, nerki, trzustki czy płuca. Ta sytuacja powoduje, że 2020 roku rekordziści mieli czekać na przeszczep nawet 12 lat. 

To nawet w ocenie przedstawicieli Ministerstwa Zdrowia jest mało. Na jednej z sejmowych Komisji Zdrowia, Sławomir Gadomski, były wiceminister zdrowia wskazywał, że potencjał donacyjny jest w dużych szpitalach wieloprofilowych. Tyle, że jest on nadal niewykorzystywany, bo powinniśmy mieć minimum jednego zgłoszonego dawcę rocznie na jedno łóżko na intensywnej terapii.

Przyczyny tego zjawiska są dwie. Po pierwsze, ośrodki szpitalne robią za mało, aby zachęcać rodziny zmarłych do donacji organów od ich bliskiego. Po drugie, barierę stanowi dysonans w przepisach. Zgodnie z nimi, każda osoba niewyrażająca sprzeciwu jest dawcą. Szkopuł w tym, że często rodzina o tym nie wie i nie wyraża zgody na pobranie narządów od zmarłego. Za życia każdy nas może podpisać kartę zgody, aby zostać dawcą narządów po śmierci. Ciągle jednak zbyt mało osób o tym wie.

Dlatego Uniwersyteckie Centrum Kliniczne w Gdańsku, które jest centrum koordynującym przeszczepy na Pomorzu, zaczęło aktywnie działać na rzecz donacji.

Podkreśla, że centrum ma wysoki odsetek pobrań narządów w porównaniu np. do szpitala MSWiA w Warszawie, gdyż organizuje rodzinom wsparcie duchowo-psychologiczne. UCK pobiera rocznie kilkadziesiąt narządów, podczas gdy szpital w stolicy kilka. O tym, jak ważne jest to dla procesu donacji, przekonują przedstawiciele fundacji pacjenckich.

Z raportu NIK wynika, że według stanu na koniec I półrocza 2021 r., w Polsce było łącznie 388 szpitali z potencjałem dawstwa, w tym 371 szpitali dla dorosłych i 17 szpitali pediatrycznych.

Winą za złą sytuację w transplantologii i małą liczbę przeszczepów, Najwyższa Izba Kontroli obarczyła Ministerstwo Zdrowia. Zdaniem Izby, resort wstrzymał bezterminowo prace nad projektem ustawy prawo transplantacyjne, rozpoczęte w ministerstwie z jego inicjatywy w 2017 r. W efekcie nie dokonano zmian, które mogłyby się przyczynić do poprawy organizacji i funkcjonowania systemu transplantacji w Polsce. 

NIK tym samym wskazała na zaniechania legislacyjne instytucji umocowanych do podejmowania inicjatyw ustawodawczych celem rozwoju polskiej transplantologii. W raporcie NIK skrytykowała także wadliwie rejestry dotyczące transplantacji narządów, ponieważ m.in. "nie umożliwiały generowania szerokiego spektrum raportów zbiorczych". Minister Zdrowia nie kontrolował ustawowych rejestrów transplantacyjnych prowadzonych przez Poltransplant w systemie teleinformatycznym, co zdaniem NIK naruszało przepisy ustawy transplantacyjnej

Wiele dobrej pracy dla dawstwa mogą wykonywać koordynatorzy transplantacyjni w szpitalach. Grupa ta ma za zadanie wspierać pobór narządów. Współpracują z rodziną potencjalnego dawcy. Z tym, że potrzebują zachęt finansowych ze strony resortu zdrowia.

Inna sprawa, że wielu młodych ludzi nie może być dawcami narządów, kiedy np. giną nagle w wypadkach. Używki, alkohol, dopalacze, narkotyki dyskwalifikują ich, gdyż przyjmowanie tych substancji niszczy narządy. 

Polecamy także:

Transplantologia w kryzysie - dyskusja o raporcie NIK w sejmowej Komisji Zdrowia

Coraz mniej przeszczepień, coraz dłuższe oczekiwanie na narząd