Zmiany w DNA palaczy i e-palaczy

Użytkownicy e-papierosów doświadczają podobnych zmian epigenetycznych w DNA określonych komórek, co palacze tradycyjni - ustalili badacze z Londynu i Innsbrucku. Podkreślili, że choć ich badanie nie dowodzi, że e-papierosy powodują raka, to pomaga lepiej zrozumieć długoterminowy wpływ wapowania na zdrowie.

Połączone zespoły specjalistów z University College London (W. Brytania)i Uniwersytetu w Innsbrucku (Austria) przeanalizowały epigenetyczny wpływ papierosów i e-papierosów na metylację DNA w ponad 3500 próbkach pobranych od palących osób. Naukowcy chcieli zbadać, jaki wpływ ma korzystanie z takich produktów na dwa typy komórek: te, które są bezpośrednio narażone na działanie tytoniu (np. w jamie ustnej) oraz te, które nie są na niego bezpośrednio wystawiane (np. we krwi lub komórkach szyjki macicy).

Okazało się, że komórki nabłonkowe w jamie ustnej tradycyjnych palaczy wykazywały znaczne zmiany w DNA. Zmiany te były szczególnie nasilone u osób, które już chorowały na nowotwór albo miały stan przednowotworowy (czyli obecne u nich były nieprawidłowe komórki lub tkanki mogące przekształcić się w nowotwór). Zdaniem badaczy potwierdza to pogląd, że zmiany epigenetyczne związane z paleniem umożliwiają komórkom bardziej niekontrolowany i szybszy wzrost.

Dalsze analizy wykazały, że bardzo podobne zmiany występują także w komórkach użytkowników e-papierosów. Co ważne, dotyczyły one nawet tych osób, które korzystały prawie wyłącznie lub wyłącznie z e-wyrobów i w całym swoim życiu wypaliły mniej niż 100 papierosów tradycyjnych.

Jak dodaje, choć mówi się, że wapowanie jest bezpieczniejsze niż tradycyjne wyroby tytoniowe, nie można zakładać jego całkowitej nieszkodliwości. Dlatego badanie jego ewentualnych powiązań z rozwojem raka i ogólnym długoterminowym wpływem na zdrowie człowieka powinno być priorytetem.

Dzięki analizie obliczeniowej próbek naukowcy odkryli również, że niektóre zmiany epigenetyczne związane z paleniem pozostają stabilne nawet długo po rzuceniu palenia. Chodzi tu przede wszystkim o zmiany w komórkach szyjki macicy.

Badanie dowodzi, że użytkownicy e-papierosów wykazują te same zmiany epigenetyczne, co palacze tradycyjni, a urządzenia do wapowania nie są wcale tak nieszkodliwe, jak początkowo sądzono.

Palenie tytoniu od lat ma udowodniony negatywny wpływ na zdrowie. Szacuje się, że w 2019 r. było przyczyną 7,69 mln zgonów na całym świecie, a w przyszłości liczba ta ma jeszcze wzrosnąć. Brytyjska National Health Service twierdzi, że e-papierosy są bezpieczniejsze niż tytoń tradycyjny i zaleca osobom uzależnionym przejście na wapowanie w celu poprawy swojego zdrowia. Jednak niektóre doniesienia naukowe podają w wątpliwość te zalecenia.

Dr Ian Walker, jeden z dyrektorów Cancer Research UK, uważa, że omawiana publikacja przyczynia się do poszerzenia wiedzy na temat e-papierosów, ale nie pokazuje, że powodują one raka. „Dziesięciolecia badań udowodniły związek między paleniem a rakiem, a dotychczasowe eksperymenty wykazały, że e-papierosy są znacznie mniej szkodliwe i mogą pomóc w rzucaniu palenia. Ten artykule pokazuje jednak, że nie są one pozbawione ryzyka. Potrzeba jednak wiele danych, by określić ich długoterminowy wpływ na zdrowie ludzkie”.

Przede wszystkim jednak - dodaje - należy zaostrzyć przepisy dotyczące sprzedaży e-papierosów (np. poniżej pewnego wieku), bo „nic nie miałoby większego wpływu na zmniejszenie liczby możliwych do uniknięcia zgonów niż rzucenie palenia, a ta polityka przybliżyłaby nas o krok bliżej do przyszłości wolnej od dymu”.

Katarzyna Czechowicz  (PAP)/ kap/ agt/