Zadbaj o uszy i zatoki w czasie lotu. Praktyczne rady na komfortowy start i lądowanie. Dr Feleszko: "Evidence-based medicine potwierdza skuteczność"

Dla wielu osób podróż samolotem to ekscytujące doświadczenie – nowe miejsca, nowe przygody. Ale dla niektórych, szczególnie podczas startu i lądowania, może pojawić się mniej przyjemna część: ból uszu, zatkane zatoki, a czasem nawet silny dyskomfort. Dlaczego tak się dzieje i jak sobie z tym radzić? O tym, jak zadbać o komfort uszu i zatok w czasie lotu, rozmawialiśmy z dr. hab. n. med. Wojciechem Feleszko, pediatrą i specjalistą chorób układu oddechowego.

Mimo że kabiny samolotów są hermetycznie zamknięte i częściowo wyrównują ciśnienie, zmiany wysokości – zwłaszcza między poziomem ziemi a około 3 tysiącami metrów – mają bezpośredni wpływ na nasze uszy.

Do powikłań można zaliczyć uraz ciśnieniowy, wysiękowe zapalenie ucha środkowego, czy zaostrzenie zapalenia zatok. Jeśli jesteśmy pod kontrolą lekarza i stosujemy się do jego zaleceń, nie ma się czego obawiać. Dla zdrowych osób lot samolotem nie jest niebezpieczny.

Nie każdy pasażer odczuwa te same dolegliwości. Na większe ryzyko narażeni są m.in.:

• osoby z infekcjami górnych dróg oddechowych,
• osoby po operacjach zatok lub uszu,
• dzieci, zwłaszcza niemowlęta,
• osoby z przewlekłym zapaleniem ucha środkowego.

U dzieci problem nasila się z kilku powodów. Przede wszystkim mają one znacznie węższą trąbkę słuchową (Eustachiusza), która łatwo ulega obrzękowi, szczególnie podczas infekcji.

Są proste i skuteczne sposoby, by złagodzić lub całkowicie uniknąć bólu uszu podczas lotu. I choć niektóre wydają się banalne – działają. Najlepiej zacząć je stosować na początku startu lub lądowania i kontynuować w trakcie.

Dla dorosłych i starszych dzieci:

• Ziewanie, żucie gumy, ssanie cukierków – to najprostsze metody wspomagające wyrównanie ciśnienia.
• Picie małymi łykami – pomaga szczególnie w czasie lądowania.
• Manewr Valsalvy – polega na zatkaniu nosa i próbie „wydmuchania” powietrza przy zamkniętych ustach. To technika dobrze znana nurkom.

Dla najmłodszych:

• Ssanie smoczka, picie mleka z butelki lub karmienie piersią – te czynności uruchamiają pracę mięśni gardła i pomagają w wyrównaniu ciśnienia.
• Podanie przed lotem sprayu do nosa (np. z oksymetazoliną lub ksylometazoliną) – obkurcza śluzówkę i zapobiega zablokowaniu trąbki słuchowej.

Ciekawostka: Czy zatyczki do uszu mogą pomóc w komforcie podczas lotu samolotem?

Tak, zatyczki do uszu mogą być przydatne podczas lotu samolotem dla osób, które mają problemy z ciśnieniem – szczególnie z tak zwaną barotraumą ucha środkowego (ang. ear barotrauma), czyli bólem ucha wywołanym zmianą ciśnienia podczas startu lub lądowania. Spowalniają zmianę ciśnienia w przewodzie słuchowym zewnętrznym oraz dają więcej czasu trąbce Eustachiusza na wyrównanie ciśnienia między uchem środkowym a otoczeniem.

Badanie z 2004 r. opublikowane w "The Laryngoscope" wykazało, że osoby używające zatyczek do uszu miały znacząco mniejsze dolegliwości bólowe podczas lotu niż osoby z grupy kontrolnej.

Podróż lotnicza przy poważnych infekcjach lub świeżo po zabiegach może nie być dobrym pomysłem.

Jednym z takich powikłań może być barotrauma, czyli uraz ciśnieniowy ucha. Zdarza się rzadko, ale może skutkować m.in. pęknięciem błony bębenkowej lub wysiękiem do ucha środkowego.

Choć niektóre z wymienionych metod mogą wydawać się „domowe”, wiele z nich ma solidne podstawy naukowe.

Evidence-Based Medicine (EBM), czyli medycyna oparta na faktach (dowodach naukowych), to podejście do leczenia i opieki medycznej, które polega na podejmowaniu decyzji klinicznych w oparciu o: najlepsze dostępne dowody naukowe z dobrze zaprojektowanych badań klinicznych, metaanaliz, przeglądów systematycznych.

***

Materiał przygotowany we współpracy z PLL LOT.