WHO: szczepionki przeciw grypie nowej generacji mogą zapobiec 18 mld zachorowań

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ocenia, że szczepionki przeciw grypie nowej generacji mogą zapobiec nawet 18 miliardom zachorowań i uratować do 6,2 miliona istnień ludzkich w latach 2025–2050. Najnowsza analiza FVIVA (Full value of improved influenza vaccine assessment) oraz publikacje w czasopiśmie „Vaccine” pokazują ich potencjał zdrowotny, ekonomiczny i systemowy. To ważny krok w kierunku wzmocnienia globalnej strategii walki z grypą sezonową i lepszego przygotowania na przyszłe pandemie.

Każdego roku na świecie dochodzi do około miliarda zachorowań na grypę sezonową. Od 3 do 5 milionów przypadków ma ciężki przebieg, a od 290 000 do 650 000 osób umiera z powodu powikłań ze strony układu oddechowego.

Mimo że obecne szczepionki przeciw grypie zmniejszają ryzyko ciężkiej choroby, ich skuteczność różni się w zależności od sezonu, produktu i grupy populacji. Ochrona trwa tylko jeden sezon. Dlatego dwa razy w roku WHO zwołuje ekspertów z Globalnego Systemu Nadzoru i Reagowania na Grypę (GISRS), aby określić skład szczepów do kolejnych szczepionek.

Choć 143 kraje zgłosiły dostępność szczepionek sezonowych, większość dawek trafia do państw o wyższych dochodach.

Nowa analiza FVIVA wskazuje, że jeśli w latach 2025–2050 powszechnie wdrożone zostaną ulepszone lub uniwersalne szczepionki przeciw grypie nowej generacji, można będzie zapobiec nawet 18 miliardom zachorowań.

Szacuje się także możliwość uratowania do 6,2 miliona osób na całym świecie, zwłaszcza w grupach wysokiego ryzyka, takich jak osoby starsze, małe dzieci i kobiety w ciąży.

Analiza pokazuje również, że nowe szczepionki przeciw grypie mogą ograniczyć zużycie antybiotyków. Obecnie szczepienia przeciw grypie zmniejszają niepotrzebne stosowanie antybiotyków o około 10 milionów dawek rocznie.

W latach 2025–2050 szczepionki nowej generacji mogłyby zapobiec nawet 1,3 miliarda zdefiniowanych dziennych dawek antybiotyków. To realny wkład w walkę z rosnącą opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe (AMR), która jest jednym z najpoważniejszych zagrożeń zdrowia publicznego.

Według WHO w wielu krajach szczepionki przeciw grypie nowej generacji mogą być opłacalne, a nawet przynosić oszczędności systemowi ochrony zdrowia. Jednak ich wpływ będzie zależał od kilku czynników: obciążenia chorobą w danym kraju, wydolności systemu opieki zdrowotnej, ceny szczepionek oraz uwarunkowań programowych.

Znaczenie będą miały także: bezpieczeństwo, skuteczność, długość ochrony, stabilność temperaturowa oraz okres przydatności do użycia. To szczególnie istotne dla krajów o niskich i średnich dochodach.

Projekt FVIVA jest zgodny z globalną strategią WHO dotyczącą grypy na lata 2019–2030 oraz z aktualizowanymi przez WHO preferowanymi cechami produktu dla szczepionek nowej generacji.

W grudniu 2025 roku WHO opublikowała zaktualizowaną charakterystykę produktu preferowanego. Nowe szczepionki powinny zapewniać szerszą i dłuższą ochronę niż jeden sezon, lepiej chronić przed ciężkim przebiegiem choroby oraz nadawać się do stosowania w krajach o niskich i średnich dochodach.

Wytyczne podkreślają także potrzebę transferu technologii, aby umożliwić lokalną produkcję szczepionek.

Zgodnie z danymi z Influenza Vaccines R&D Roadmap, w lutym 2026 roku w fazie badań klinicznych znajdowało się 46 szczepionek przeciw grypie nowej generacji, opartych na różnych platformach technologicznych.

Dodatkowe analizy opublikowano również w dodatku do czasopisma „Vaccine”.

WHO podkreśla, że rozwój i wdrażanie nowych szczepionek przeciw grypie, może znacząco zmniejszyć globalne obciążenie chorobą, poprawić bezpieczeństwo zdrowotne i wzmocnić przygotowanie świata na kolejne pandemie.