We Wrocławiu potwierdzono przypadek błonicy. Dziecko w ciężkim stanie

We Wrocławiu lekarze zdiagnozowali u dziecka błonicę – groźną chorobę zakaźną, która w Polsce niemal nie występuje dzięki szczepieniom. Niestety, mały pacjent nie był zaszczepiony i zaraził się po powrocie z wakacji w Afryce. Jego stan jest ciężki, a lekarze walczą o jego zdrowie.

Prof. Leszek Szenborn, kierownik Kliniki Pediatrii i Chorób Infekcyjnych Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu, poinformował, że w Dolnośląskim Centrum Pediatrycznym im. J. Korczaka przebywa sześcioletnie dziecko z ciężkimi objawami błonicy. Choroba zaatakowała jego gardło i krtań, a zakażenie nastąpiło po powrocie z Afryki. Niestety, dziecko nie było szczepione.

Przypomniał, że błonica była kiedyś ogromnym zagrożeniem zdrowotnym.

Prof. Leszek Szenborn podkreślił, że obowiązkowe szczepienia przeciwko błonicy odgrywają ważną rolę w ochronie zdrowia. Zwrócił uwagę, że chore dziecko przez sześć lat żyło w Polsce wśród zaszczepionych osób, co chroniło je przed zakażeniem. 

Według Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – PZH w ostatnich latach w Polsce rzadko odnotowywano przypadki błonicy. W 2024 roku potwierdzono dwa, w 2023 roku jeden, a w 2022 roku nie było żadnego.

Szczepienia przeciwko błonicy są w Polsce obowiązkowe. Dzieci otrzymują cztery dawki w pierwszych osiemnastu miesiącach życia oraz kolejną w wieku sześciu lat. Ponieważ odporność z czasem słabnie, dorośli powinni przyjmować dawki przypominające co 10 lat.

Błonica to jedna z chorób zakaźnych, które w Europie zostały niemal całkowicie wyeliminowane dzięki obowiązkowym szczepieniom. W krajach zachodnich zgony z powodu błonicy zdarzają się raz na kilka dziesięcioleci, najczęściej dotykając dzieci, które nie zostały zaszczepione. Sytuacja wygląda gorzej w krajach Afryki czy Azji.

Chociaż maczugowiec błonicy nie wnika bezpośrednio do krwiobiegu, niektóre jego szczepy produkują toksynę, która może przedostać się do krwi, wywołując poważne uszkodzenia w organizmie. Zjawisko to jest możliwe dzięki specjalnemu wirusowi (bakteriofagowi), który umożliwia bakteriom produkcję śmiertelnej toksyny.

Błonica to choroba o wysokiej zaraźliwości. Przenosi się głównie drogą kropelkową lub poprzez kontakt z zakażonymi wydzielinami. Objawy rozwijają się od 2 do 7 dni po zakażeniu.

1. Błonica gardła (dyfteryt)

To najczęstsza postać choroby. Objawia się gorączką, bladością skóry, umiarkowanym bólem gardła, trudnościami w połykaniu, tzw. „mową kluskowatą”, powiększonymi węzłami chłonnymi podżuchwowymi oraz charakterystycznym, twardym nalotem w gardle, który jest szaro-biały lub krwistobrunatny. Przy ciężkim przebiegu nalot może mieć krwisty kolor. Powiększenie węzłów chłonnych jest tak duże, że mówi się o “szyi prokonsula”. Toksyna błonicza wpływa na serce, powodując nieregularne tętno, zmiany zapalne w mięśniu sercowym, co może prowadzić do zgonu. Może również pojawić się uszkodzenie układu nerwowego.

2. Błonica krtani (dławiec, krup)

Jest to postać, która najczęściej dotyczy niemowląt i małych dzieci. Obrzęk i nalot na strunach głosowych prowadzi do zwężenia szpary głośni, co utrudnia oddychanie i powoduje charakterystyczny “szczekający” kaszel, a także narastającą chrypkę. W skrajnych przypadkach choroba prowadzi do bezgłosu i uduszenia dziecka. Leczenie może wymagać intubacji lub tracheotomii, czyli wykonania otworu w tchawicy.

3. Błonica nosa

To łagodniejsza postać choroby, objawiająca się głównie jednostronnym zakażeniem błony śluzowej nosa, które prowadzi do krwistego lub ropno-krwistego wycieku z nosa, nadżerek w nozdrzach i górnej wardze. Jest to przewlekła postać, mająca duże znaczenie epidemiologiczne.

4. Błonica skóry

To rzadko spotykana postać choroby, która może wystąpić na przykład u noworodków w postaci zakażeń pępkowych.

Błonica jest leczona głównie za pomocą antybiotyków, takich jak erytromycyna, penicylina czy metronidazol, które eliminują bakterie, ale nie neutralizują toksyny. Najważniejszym elementem leczenia jest jednak podanie surowicy przeciwbłoniczej, zawierającej antytoksynę, która neutralizuje toksynę błoniczą. Surowica musi być podana jak najszybciej po wystąpieniu objawów, ponieważ im później, tym większe dawki są potrzebne.

Błonica w przeszłości była jedną z najgroźniejszych chorób zakaźnych. Dziś, dzięki wprowadzeniu szczepień, praktycznie zniknęła w krajach zachodnich. W Polsce obowiązkowe szczepienia przeciwko błonicy zostały wprowadzone w latach 50. XX wieku, a pierwsza szczepionka opracowana została już w 1923 roku. Obecnie stosuje się szczepionkę DTP (przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi), która zapewnia odporność na błonicę.

Wczesne rozpoznanie i leczenie mają ogromne znaczenie, ponieważ mogą uratować życie pacjenta. Osoby zakażone pozostają zaraźliwe przez około miesiąc, dlatego izolacja chorych oraz wczesne podjęcie leczenia są podstawą, aby zapobiec dalszemu rozprzestrzenianiu się choroby.