Wcześniaki dziś mają swój dzień

Prawie 20 tysięcy dzieci w 2023 roku urodziło się w Polsce przedwcześnie, czyli przed upływem 37. tygodnia ciąży. Pomimo coraz lepszej opieki medycznej najmniejsi z najmniejszych oraz ich rodzice muszą mierzyć się z licznymi wyzwaniami. Światowy Dzień Wcześniaka obchodzony jest 17 listopada, a w Polsce został wprowadzony od 2011 roku. W tym dniu poruszane są tematy podnoszące świadomość społeczną na temat problemów wcześniaków i ich opiekunów.

Zwykle w trakcie ciąży nikt się nie spodziewa, że dziecko może urodzić się przedwcześnie. Gdy tak się dzieje, rodzice wcześniaka mierzą się z wieloma problemami, z których na ogół nie zdajemy sobie sprawy.

- W związku z rozwojem medycyny wcześniaki stanowią coraz większą, coraz ważniejszą grupę pacjentów. Umiemy coraz lepiej o nie zadbać, nie tylko okołoporodowo, ale także w takiej dłuższej opiece – mówi dr n. med. Justyna Surmik, lekarka kierująca oddziałem noworodkowym w Zagłębiowskim Centrum Onkologii w Dąbrowie Górniczej. - Ważne jest, żeby pamiętać, że to jest bardzo szeroka grupa pacjentów, bo wcześniactwo zaczyna się poniżej 37. tygodnia, natomiast tak naprawdę 23-24 tygodnie ciąży to również są wcześniaki, więc jest to bardzo heterogenna grupa. Każdy tydzień ciąży niesie różne wyzwania – dodaje dr Surmik.

Według danych GUS w 2023 roku 15 715 dzieci urodziło się między 33. a 36. tygodniem ciąży (to wcześniaki), 2 784 przyszło na świat między 28. a 32. tygodniem ciąży (wcześniaki skrajne), a 1 108 noworodków pojawiło się na świecie w momencie ekstremalnie skrajnego wcześniactwa, czyli między 23. a 27. tygodniem ciąży. Organizmy dzieci urodzonych przedwcześnie nie są jeszcze przystosowane do życia poza łonem matki, a ich przedterminowe pojawienie się na świecie może się wiązać z długofalowymi konsekwencjami. 

Dzieci urodzone przedwcześnie mają niedojrzałe organy, takie jak mózg, serce, jelita czy płuca i nie są jeszcze przygotowane na samodzielne życie poza organizmem mamy. Zadaniem zespołu lekarskiego jest utrzymanie wcześniaka przy życiu aż do momentu, gdy jego organizm w pełni się rozwinie.

- Dokładamy przy tym wszelkich starań, by uszczerbek na zdrowiu takiego noworodka był jak najmniejszy. Co ważne, wcześniakiem jest się przez całe życie, a powikłania, które się z tym wiążą, mogą towarzyszyć takiemu człowiekowi długoterminowo. Poprzez zgłębianą przez nas wiedzę wraz z rozwojem technologii, postęp w wynikach leczenia naszych wcześniaczków jest ogromny a większość naszych pacjentów to w przyszłości wspaniałe zdrowe dzieci – wyjaśnia dr Puskarz-Gąsowska.

Dzieci urodzone po 35. tygodniu ciąży mają większe szanse na prawidłowy rozwój niż te, które na świat przyszły znacznie wcześniej. Wcześniaki skrajne to jest ogromne wyzwanie dla medycyny, ale też dla rodziców, którzy jednak, dzięki rozwojowi medycyny, mogą z coraz większym spokojem brać udział w leczeniu swoich dzieci. Ich obecność jest bowiem ważnym elementem leczenia.

- Myślę, że coraz więcej wiemy, coraz mamy większą świadomość, gdzie powinniśmy kierować wcześniaki i jak się nimi opiekować. Jest nowy program pilotażowy, który się nazywa KORD. Jest to program koordynowanej opieki nad wcześniakami. Mamy możliwość podania preparatów zabezpieczających przed infekcją RSV. Mamy możliwość fantastycznej rehabilitacji, wspomagania rozwoju. Więc te dzieci naprawdę docelowo nie będziemy pamiętać, że są wcześniakami, ale były – mówi dr Surmik.

Symbolem tego dnia jest kolor fioletowy. Dr Justyna Surmik wyjaśnia, że nie jest on wybrany przypadkowo.

- Fioletowy kolor to jest kolor, który mówi o delikatności, wrażliwości i nieprzypadkowo stał się on ważny dla Dnia Wcześniaka. Symbolicznym gestem związanym ze Światowym Dniem Wcześniaka jest podświetlenie na fioletowo niektórych budynków publicznych oraz ozdabianie ich małą parą fioletowych skarpetek - otoczoną dziesięcioma pełnowymiarowymi skarpetkami dla noworodków – na znak, że co dziesiąte dziecko na świecie rodzi się przedwcześnie. Fioletowa wstążka przypięta do ubrania to znak symbolizujący wsparcie wcześniaków oraz ich rodziców.

Maleńkie dziecko otoczone serduszkami, które układają się w czterolistną koniczynkę, a obok ręce otulające to kruche i delikatne maleństwo to najnowsza grafika przygotowana specjalnie dla wcześniaków przez wybitnego polskiego artystę i plakacistę – Andrzeja Pągowskiego. Została ona przygotowana na prośbę Fundacji Koalicja dla wcześniaka, która od 12 lat z sercem wspiera wcześniaki i ich rodziców. Grafika w postaci plakatów i przypinek będzie zdobiła oddziały neonatologiczne w całej Polsce.

- W tym roku postanowiłem dać wcześniakom i ich rodzicom przynoszącą szczęście czterolistną koniczynkę. Jej płatki tworzą 4 serca, z których jedno jest fioletowe – bo to kolor wcześniaków. W centrum koniczynki ponownie pojawia się maleńki, przedwcześnie urodzony Człowiek. Dlaczego koniczyna? Bo poza cudem przyjścia na świat, poza fachową wiedzą lekarzy, którzy ratują dzieci przedwcześnie urodzone, potrzeba szczęścia – do ludzi, do zdarzeń, szczęścia od losu, by nieść ciężki bagaż wcześniactwa. Dlaczego płatki są stworzone z serc? Bo potrzeba miłości, by pokonać trudny czas, trzeba wiary, cierpliwości, nadziei, potrzeba miłości również wtedy, kiedy dziecko pozostaje chore, bo przecież zawsze zasługuje na miłość. Stworzyłem połączenie 4 serc: dla wcześniaków – najważniejszych bohaterów Światowego Dnia Wcześniaka, dla personelu medycznego, dla rodzin – rodziców, rodzeństwa, dziadków i dla strony społecznej – organizacji, które pomagają, wspierają, działają na rzecz poprawy sytuacji wcześniaków w Polsce – powiedział Andrzej Pągowski.

na podst. mat. pras.