Ten owoc, który często pojawia się na wigilijnym stole, wchodzi w interakcję z lekami – na co warto uważać?

Grejpfrut, choć ceniony za walory smakowe i zawartość witamin, może wchodzić w niebezpieczne interakcje z wieloma lekami. Ryzyko to wynika głównie z faktu, że zarówno składniki owocu, jak i niektóre leki są metabolizowane przez te same enzymy z rodziny cytochromu P-450. Najlepiej przebadany jest wpływ soku grejpfrutowego na metabolizm leków, w tym wielu chemioterapeutyków stosowanych w codziennej praktyce lekarskiej. Informuje Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej.

Grejpfrut, choć ceniony za walory smakowe i zawartość witamin, może wchodzić w niebezpieczne interakcje z wieloma lekami. Ryzyko to wynika głównie z faktu, że zarówno składniki owocu, jak i niektóre leki są metabolizowane przez te same enzymy z rodziny cytochromu P-450. Najlepiej przebadany jest wpływ soku grejpfrutowego na metabolizm leków, w tym wielu chemioterapeutyków stosowanych w codziennej praktyce lekarskiej.

Niebezpieczeństwo nie dotyczy wyłącznie soku – warto również zwrócić uwagę na preparaty zawierające wyciąg z grejpfruta, np. w produktach wspomagających odchudzanie. Składniki grejpfruta mogą spowalniać metabolizm niektórych leków przeciwhistaminowych, takich jak Hismanal, co prowadzi do wzrostu stężenia leku w organizmie nawet o 300–700 procent i grozi zaburzeniami rytmu serca. Sok grejpfrutowy może również wielokrotnie zwiększać stężenie we krwi statyn, takich jak lowastatyna i simwastatyna, stosowanych w terapii obniżającej poziom cholesterolu.

Interakcje dotyczą także innych grup leków często stosowanych w praktyce medycznej, w tym blokerów kanału wapniowego (np. nitrendypina) stosowanych w leczeniu nadciśnienia tętniczego i choroby niedokrwiennej serca, wielu leków przeciwwirusowych w terapii HIV i AIDS, cyklosporyny – ważnego leku immunosupresyjnego po przeszczepach, w zespole nerczycowym oraz innych chorobach o podłożu immunologicznym, cyzaprydu stosowanego w leczeniu zaburzeń czynnościowych górnego odcinka przewodu pokarmowego, oraz wielu innych.

Głównym mechanizmem interakcji jest wpływ soku grejpfrutowego na metabolizm leków podawanych doustnie. Badania wykazały, że sok grejpfrutowy hamuje aktywność enzymów CYP3A4, głównie w jelicie cienkim, a nie tylko w wątrobie. Po spożyciu soku stężenie leku w surowicy krwi może znacznie wzrosnąć, natomiast nie obserwuje się tego efektu przy podaniu dożylnym.

Za wzrost stężenia leków odpowiadają flawonoidy (m.in. naringenina, kwercetyna) oraz furano­kumaryny (6,7-dihydroksybergamottyna, bergapten) obecne w grejpfrucie. Substancje te metabolizowane są przez te same enzymy cytochromu P-450, co sprawia, że mogą hamować ich aktywność. Najsilniejsze działanie wykazuje 6’,7’-dwuhydroksybergamottyna.

Aby zmniejszyć ryzyko interakcji grejpfruta z lekami, najlepiej nie spożywać soku ani owoców grejpfruta przez co najmniej 4 godziny przed i 4 godziny po przyjęciu leku. W przypadku regularnego picia soku grejpfrutowego wpływ na metabolizm leku może utrzymywać się dłużej. Dlatego osoby przyjmujące leki mogące wchodzić w interakcje ze składnikami grejpfruta powinny całkowicie unikać spożywania tego owocu oraz jego soków w trakcie terapii.

Świadomość interakcji grejpfruta z lekami jest kluczowa dla bezpieczeństwa pacjentów i skuteczności terapii. Nawet codzienne produkty spożywcze mogą wpływać na działanie leków, dlatego warto konsultować się z lekarzem lub farmaceutą przed włączeniem ich do diety w trakcie kuracji farmakologicznej.