Te projekty dostaną dofinansowanie ABM. Wyniki konkursu: Radioterapia i medycyna nuklearna w centrum onkologii

Nowotwory nerek i potrójnie negatywny rak piersi – dwa trudne i wciąż niedostatecznie rozpoznane obszary w onkologii znalazły się w centrum uwagi naukowców podczas konferencji Agencji Badań Medycznych. Zaprezentowano innowacyjne projekty diagnostyczno-terapeutyczne, które mają szansę zmienić standardy postępowania u pacjentów onkologicznych. W ramach konkursu dofinansowanie otrzymało 18 innowacyjnych projektów, na łączną kwotę blisko 550 mln zł. Przybliżamy kolejne dwa z czterech zaprezentowanych projektów.

Dr Bartłomiej Tomasik z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego przedstawił projekt RAPSTAR – pierwsze na świecie randomizowane badanie kliniczne III fazy porównujące chirurgię robotową z radioterapią stereotaktyczną u pacjentów z operacyjnym rakiem nerki.

Rak nerki, choć rzadko obecny w debacie publicznej, notuje szybki wzrost zachorowalności. Większość wykrywanych przypadków to wczesne guzy – standardowo leczone chirurgicznie. Ale w Polsce operacje robotowe nie zawsze są refundowane. Alternatywą może być nowoczesna radioterapia, której potencjał potwierdziły niedawne wyniki z Australii – choć tylko w grupie pacjentów niekwalifikujących się do operacji.

Badanie RAPSTAR obejmie 164 pacjentów, którzy zostaną losowo przydzieleni do jednej z metod leczenia. Głównym kryterium skuteczności będzie zachowanie funkcji nerek, ale analizowane będą też przeżycie, kontrola choroby, jakość życia i efektywność kosztowa.

Projekt zakłada również szereg analiz dodatkowych, m.in. rolę rezonansu magnetycznego w przewidywaniu odpowiedzi na leczenie oraz badania tzw. „płynnej biopsji” (wolne DNA krążące we krwi). Partnerzy chirurgiczni planują wykorzystać rzeczywistość rozszerzoną i śródoperacyjne obrazowanie z użyciem zieleni indocjaninowej, co ma zwiększyć precyzję zabiegów.

Z kolei prof. Zbigniew Adamczewski z Uniwersytetu Medycznego w Łodzi zaprezentował projekt z zakresu medycyny nuklearnej, realizowany we współpracy z Polatomem i Narodowym Centrum Badań Jądrowych. Jego celem jest opracowanie nowego podejścia diagnostycznego dla pacjentek z potrójnie negatywnym rakiem piersi – jedną z najtrudniejszych do leczenia postaci choroby.

Kluczowym elementem projektu jest wykorzystanie cząsteczki PSMA T4 – radiofarmaceutyku opracowanego i opatentowanego w Polsce. Choć PSMA znane jest głównie z zastosowania w diagnostyce raka prostaty, okazuje się, że w nowotworach takich jak rak piersi również może występować, zwłaszcza w patologicznych naczyniach krwionośnych guza.

Zastosowanie technetu 99mTc jako znacznika – powszechnego, taniego i dostępnego – umożliwia szerokie zastosowanie w polskich warunkach. Badanie zakłada wykonanie scyntygrafii przed i po leczeniu neoadiuwantowym (przed operacją). Stopień wychwytu radiofarmaceutyku będzie porównywany z wynikami leczenia i obrazem histopatologicznym.

Tego rodzaju terapia, tzw. radioterapia wewnętrzna, polega na dostarczeniu izotopu promieniotwórczego bezpośrednio do komórek nowotworowych. Dzięki zastosowaniu emiterów alfa lub beta, możliwe jest precyzyjne niszczenie nawet pojedynczych komórek guza.

Projekty przedstawione podczas konferencji ABM nie tylko odpowiadają na realne potrzeby kliniczne, ale też wpisują się w globalne trendy poszukiwania mniej inwazyjnych, bardziej spersonalizowanych metod leczenia nowotworów. W dodatku, co podkreślali prelegenci, opierają się na polskiej myśli naukowej i technologicznej, co daje szansę na wzmocnienie krajowego potencjału badawczo-wdrożeniowego.