Szczepienie przeciwko HPV musi być nazwane szczepionką na raka. Resorty apelują o zdecydowane działania

Na posiedzeniu parlamentarnego zespołu ds. przeciwdziałania HPV i chorobom z nim związanym wybrzmiał jasny przekaz: bez skoordynowanej kampanii edukacyjnej, systemowego wsparcia szkół oraz odwagi legislacyjnej poziom zaszczepienia nastolatków przeciwko HPV nie wzrośnie. Mimo bezpłatnych szczepień i szerokiej dostępności, zainteresowanie jest nadal dramatycznie niskie. Na pewno winny jest przekaz, nazewnictwo i brak szczepionki w obowiązkowym kalendarzu refundowanych szczepień. Kiedy to się zmieni?

Podczas posiedzenia parlamentarnego zespołu ds. przeciwdziałania HPV przedstawicielka Ministerstwa Zdrowia nie kryła zniecierpliwienia.

Dane są bezlitosne: od września 2024 do września 2025 roku zaszczepiło się zaledwie ok. 130 tys. dzieci. To ułamek populacji, mimo że szczepionka jest bezpłatna, dostępna w szkołach i POZ, a rodzice mogą wybrać preparat.

W Ministerstwie Zdrowia nie mają wątpliwości: aby osiągnąć wysoki poziom zaszczepienia, trzeba postawić na obowiązek.

Projekt rozporządzenia, obejmujący dzieci od 9. do 15. roku życia (począwszy od rocznika 2018), trafił już do konsultacji. Konkretnego terminu jego wejścia w życie jednak nie podano.

W dyskusjach przewijał się jeden temat: rodziców. To oni najczęściej blokują dostęp do szczepienia.

Posłanki wskazywały, że wielu rodziców wciąż nie wie, czym jest HPV, jak dochodzi do zakażenia i dlaczego szczepienie ma podstawowe znaczenie w profilaktyce nowotworów szyjki macicy, gardła czy odbytu.

NGO-sy alarmowały, że bez masowej, powtarzalnej kampanii edukacyjnej rodzice pozostaną podatni na dezinformację. Zwracano uwagę, że przy innych programach profilaktycznych – paradoksalnie mniej istotnych z punktu widzenia zdrowia publicznego – szkoły otrzymują regularne materiały, instrukcje i ulotki. W przypadku HPV tak nie jest.

Choć program szczepień szkolnych teoretycznie działa, realia są trudne:

• tylko 40 proc. szkół zgłosiło chęć udziału w programie,
• aż 60 proc. nie poinformowało rodziców o możliwości szczepienia dzieci.

Dyrektorzy wskazują na brak zasobów, obawę przed konfliktem z rodzicami, biurokrację oraz „brak korzyści” dla placówki.

Resort edukacji potwierdził, że posiada przygotowane zestawy materiałów informacyjnych dla rodziców, nauczycieli i szkół. Problem? Brak systematycznego wysyłania, powtarzania komunikatu i niska rozpoznawalność.

NGO-sy sygnalizowały, że:

• materiały tworzone przez organizacje – nawet z patronatem MZ lub MEN – nie są wykorzystywane, bo szkoły wolą dokumenty „rządowe”;
• ogrom pracy i środków wydanych przez organizacje przepada bez przełożenia na praktykę;
• w wielu obszarach (jak badania przesiewowe słuchu) państwo wysyła do rodziców drukowane, atrakcyjne pakiety informacyjne — a w krytycznym temacie onkologicznym tego brakuje.

W spotkaniu uczestniczyły liczne organizacje zajmujące się edukacją zdrowotną. Oferowały:

• gotowe scenariusze lekcji prowadzone przez młodzież,
• manuale dla nauczycieli, dyrekcji i rodziców,
• profesjonalne webinary, z których jeden zgromadził ponad 1000 pracowników Inspekcji Sanitarnej,
• dostęp do młodych edukatorów i influencerów, którzy mogą dotrzeć do rodziców i nastolatków.

Eksperci wskazywali, że rządowe materiały promujące szczepienia HPV mają jedną poważną lukę: nie podają jasnych, praktycznych instrukcji, gdzie i jak wykonać szczepienie.