Światowy Dzień Wcześniaka: 8 proc. noworodków w Polsce rodzi się przedwcześnie

W Polsce przedwcześnie rodzi się około 8 proc. noworodków rocznie, natomiast na świecie – około 10 proc. Pomimo poprawy opieki nad ciężarnymi i wdrażania nowych standardów perinatalnych, odsetek ten od lat pozostaje stabilny i nie wykazuje tendencji spadkowych.

17 listopada obchodzony jest Światowy Dzień Wcześniaka. O przyczynach przedwczesnych porodów i opiece nad noworodkami, które często ważą mniej niż kilogram, Polska Agencja Prasowa porozmawiała z prof. dr hab. n. med. Bożeną Kociszewską-Najman, kierowniczką Kliniki Neonatologii i Chorób Rzadkich w Dziecięcym Szpitalu Klinicznym UCK WUM.

Ekspertka potwierdza, że globalnie ok. 10 proc. dzieci przychodzi na świat przed 37. tygodniem ciąży. W krajach rozwiniętych odsetek ten wynosi 6–8 proc., w rozwijających się – nawet 15–20 proc. W Polsce wcześniaki stanowią 8 proc. urodzeń, co odpowiada około 20 tys. noworodków rocznie.

Prof. Kociszewska-Najman podkreśla, że przyczynami wzrostu odsetka wcześniactwa w krajach rozwiniętych są m.in. późniejsze macierzyństwo oraz choroby współistniejące u ciężarnych, takie jak cukrzyca, nadciśnienie czy zakażenia układu moczowego. Wcześniactwo częściej dotyczy również ciąż mnogich, których liczba zwiększa się wraz z rosnącym zastosowaniem metod wspomaganego rozrodu. Istotne są także czynniki środowiskowe: palenie tytoniu, alkohol i przewlekły stres.

Współczesne podejście kliniczne pozwala na podjęcie intensywnej terapii już od 22.–23. tygodnia ciąży, jeśli stan noworodka na to pozwala i dostępna jest wysoce specjalistyczna opieka perinatalna i neonatologiczna. Choć 24. tydzień wciąż uznawany jest za tradycyjną granicę obligatoryjnej resuscytacji, praktyka medyczna stopniowo przesuwa się w stronę ratowania coraz młodszych wcześniaków.

Ekspertka wyjaśnia, że dzieci urodzone przed 28. tygodniem ciąży to noworodki z ekstremalnie małą masą ciała – poniżej 1000 g – i stanowią około 5 proc. wszystkich przedwczesnych porodów. Kolejne 15 proc. to dzieci urodzone między 28. a 32. tygodniem.

Wśród wcześniaków największym zagrożeniem są zaburzenia oddychania.

W wielu przypadkach stosuje się surfaktant, lek zapobiegający zapadaniu się pęcherzyków płucnych.

Od pierwszych chwil życia kluczowe znaczenie ma prawidłowe funkcjonowanie układu krążenia, termoregulacja, żywienie i stałe monitorowanie parametrów życiowych. Jednym z podstawowych elementów terapii jest utrzymanie odpowiedniej temperatury. Dlatego noworodki urodzone przedwcześnie trafiają do specjalistycznych inkubatorów z systemem automatycznego dogrzewania, kontrolą wilgotności i ochroną przed nadmiarem bodźców.

Ogromną rolę w opiece odgrywają również rodzice. Zachęca się ich do częstego kontaktu z dzieckiem, kangurowania oraz czytania i dotykania noworodka. Taki kontakt wpływa korzystnie na rozwój wcześniaków, wspiera laktację i skraca czas hospitalizacji.

Dzięki postępom medycyny prognozy dla najmniejszych pacjentów są coraz lepsze. Prof. Kociszewska-Najman podkreśla, że 80–90 proc. skrajnych wcześniaków rozwija się prawidłowo, choć część dzieci wymaga później opieki specjalistów i terapeutów.