Straszą podniesieniem składki OC dla szpitali

Ubezpieczyciele chcą zablokować możliwość przyznawania odszkodowania rodzicom, których dziecko jest niepełnosprawne w wyniku błędu okołoporodowego lekarza czy położnej. 

Ważą się losy rodzin osób ciężko poszkodowanych w wyniku błędu medycznego. Od lat bowiem najbliżsi członkowie rodziny osób ciężko poszkodowanych żyją w zawieszeniu, gdyż oczekują na jednoznaczne uregulowanie ich prawa do zadośćuczynienia. Chodzi tu przede wszystkim o rodziców dzieci - ofiar błędów przy porodzie, w wyniku którego są niepełnosprawne. Błąd okołoporodowy lekarza czy położnej polegający m.in. na zbyt późnym wykonaniu cięcia cesarskiego, skutkuje często porażeniem mózgowym u dziecka.

Ale także sprawcy wypadków komunikacyjnych przyczyniają się do zniszczenia zdrowia i niepełnosprawności ofiary.

Ich sytuację i stan niepewności postanowił rozwiązać prezydent, który złożył do Sejmu projekt noweli kodeksu cywilnego. Kancelaria Prezydenta dodała do kodeksu art. 446 (2), zgodnie z którym w razie ciężkiego i trwałego  uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, skutkującego  niemożnością nawiązania lub kontynuowania więzi rodzinnej, sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny poszkodowanego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Niekorzystne zmiany wprowadzone przez Senat

W takiej formie, bez poprawek, nowelę przyjął Sejm. Senat jednak zmienił zapisy noweli kodeksu cywilnego, wskazując, że odszkodowanie rodzinie będzie się należało tylko wtedy, gdy ciało i zdrowie osoby bliskiej zostało zniszczone nie trwale, ale nieodwracalnie. Ponadto senatorowie dodali do noweli kodeksu cywilnego zapis, zgodnie z którym odszkodowanie będzie się należało bliskim, jeśli więź z poszkodowanym została zerwana. 

 W praktyce, poprawka wprowadzona przez Senat, będzie miała dalekosiężne konsekwencje

- To oznacza pogorszenie sytuacji rodziców czy dziadków poszkodowanego dziecka. Spodziewam się dyskusji na sali sądowej i opinie biegłych na temat, czy ojciec, który podczas ciąży w tygodniu pracował poza domem i bywał w nim tylko w weekendy, zdążył nawiązać “więź rodzinną” z dzieckiem przed jego narodzeniem? Czy dziadkowie nawiązują więź rodzinną ze swoim nienarodzonym jeszcze wnukiem? - wskazuje Jolanta Budzowska, radca prawny specjalizująca się w procesach o błędy medyczne. 

Ciekawy jest powód, dla którego Senat wprowadził te poprawki. Otóż m.in. przez to, że prof. Marek Chmaj napisał opinię prawną do projektu noweli kodeksu cywilnego, w której uznał, że zmiany zaproponowane przez prezydenta naruszają zasadę nie działania prawa wstecz. W ocenie prof. M.Chmaja, nie można ustalać wstecz, czy między rodzicami a nienarodzonym dzieckiem nawiązała się więź.

Zaburzenie równowagi w składkach 

Poza tym, podczas lipcowego posiedzenia Senackiej Komisji Praw Człowieka, ubezpieczyciele postraszyli posłów wizją wzrostu składek na ubezpieczenie OC dla szpitali i OC komunikacyjne.

- To jest kolejna kropla, która przyczyni się do tego, że składki OC mogą wzrosnąć, w OC komunikacyjnym, które jest swego rodzaju bardzo specyficzną umową społeczną. Jeżeli ta równowaga nie zostanie utrzymana, to wówczas zdarzy się tak, jak już się zdarzyło w przeszłości, że ceny OC mogą eksplodować - zauważył w Senacie Jan Prądzyński, prezes Polskiej Izby Ubezpieczeń.

Podkreślał także, że ustawa nic nie mówi o tym, co się stanie, jeżeli rodzina poszkodowanego dostanie zadośćuczynienie, a następnie ten poszkodowany umrze. 

Przeciwko zmianom wprowadzonym przez Senat oponowali przedstawiciele Ministra Sprawiedliwości i Prezydenta.

- Jeśli słowo „ciężki i trwały” zostanie zastąpione słowem nieodwracalne, to pytanie czy biegły sadowy będzie w stanie stwierdzić nieodwracalność. Bo dziś medycyna się zmienia i nie da się określić, czy za kilka lat dana choroba będzie nieodwracalna - mówiła Małgorzata Paprocka, sekretarz Kancelarii Prezydenta. 

Niepewność w sądach

Dotychczas osoby bliskie mogły otrzymywać tylko odszkodowania w wyniku śmierci osoby z rodziny, czyli np. dziecka w wyniku błędu porodowego.

Linię orzeczniczą sądów zmieniły tu nieco trzy uchwały Sądu Najwyższego z 27 marca 2018 r., w wyniku których sędziowie uznali, że w przypadku najpoważniejszych szkód na zdrowiu, uniemożliwiających kontakt z chorym, jego bliscy mogą liczyć na odszkodowanie od sprawcy. Czyli od szpitala, lekarza czy sprawcy wypadku drogowego. 

Na tym jednak nie koniec, gdyż 22 października 2020 Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego uznała jednak, że rodzinom nie należy się odszkodowanie.

Sprawę postanowił rozwiązać prezydent. Nie wiadomo na razie z jakim skutkiem.