„Słyszeli głosy, a problem był w szczęce”. Dr Agnieszka Borowiec: napięcie w jamie ustnej może powodować objawy zaburzeń psychicznych

Emocje i ciało są ze sobą połączone. Stres powoduje różne objawy – na przykład ból, napięcie mięśni, ucisk. W lęku ciało przygotowuje się do ucieczki: układ nerwowy steruje wyrzutem hormonów, napinają się obręcz barkowa, mięśnie nóg, ale też brzuch. Układ trzewny nie ma ochrony z kości, więc organizm chce chronić ważne organy napiętymi mięśniami. Tylko że wtedy hamowany jest odruch żebrowo-brzuszny i oddychamy szczytowo klatką piersiową. Taki płytki oddech wzmaga napięcie obręczy barkowej i kręgosłupa szyjnego. To wszystko zaburza funkcjonowanie ciała, utrudnia dostarczanie tlenu do tkanek, podwyższa poziom hormonów stresu.

Pojawia się to, co potocznie nazywamy zagryzaniem zębów albo zgrzytaniem, a bardziej fachowo – bruksizmem. Ścierają się szkliwo i zębina, pojawia nadwrażliwość. Ludzie zwykle nie kojarzą bólu zębów ze stresem, a to właśnie one dają nam sygnał: "Dzieje się coś niedobrego, przyjrzyj się przyczynom".

Szczęki są dla układu nerwowego czujnikiem poziomu napięcia. W ciągu doby zęby około dwóch tysięcy razy stykają się na ułamek sekundy i do mózgu idzie informacja o tym, czy jesteśmy w dobrym stanie, zrelaksowani, czy pobudzeni, czy może zwiotczali. Kiedy coś w naszym otoczeniu się zmienia i reagujemy na to bardzo gwałtownie, zęby nagle zaczynają bardzo mocno do siebie dociskać. Mózg dostaje sygnał-alert i następuje wyrzut hormonów stresu.

Mam pacjentów, którzy przychodzą z koronami wytartymi niemal do dziąseł, ale oni nie czuli bólu zębów. Mózg tak bardzo potrzebował rozładowania emocji, że blokował sygnał bólowy. Tylko że to wszystko powoduje ogromny dyskomfort, a stres wciąż się nasila - tłumaczy ekspertka.

Zgrzytanie zębami może też prowadzić do zmian w stawach skroniowo-żuchwowych i bólu mięśni twarzy. Czasem po prostu boli wszystko w twarzoczaszce. No i mogą się pojawić jeszcze inne objawy, których już właściwie nikt nie kojarzy z napięciem w okolicy szczęk.

Zaburzenia w polu widzenia, zaburzenia równowagi, omamy słuchowe. Kiedy żuchwa jest nieprawidłowo ustawiona w stawie, kość kłykcia zbliża się do ucha wewnętrznego i zmienia się w nim ciśnienie. Ucho wewnętrzne służy do odczytywania sygnałów dźwiękowych, ale też jest narządem równowagi. Kiedy coś tę równowagę zaburza, wpływa to na widzenie i słyszenie.

Reklama

Zdarza się. To mogą być szumy, piski, różne dźwięki. Miałam pacjentów, u których podejrzewano objawy psychotyczne i stawiano diagnozy psychiatryczne, choć problem dotyczył biomechaniki w stawie żuchwowo-skroniowym. Napięcie w układzie stomatognatycznym, czyli w jamie ustnej, może bardzo komplikować życie.

Reklama

Kiedyś trafił do mojego ośrodka pacjent, który cierpiał z powodu częstego odruchu wymiotnego. Nie był w stanie pracować, umówić się na randkę, a najgorzej było podczas prowadzenia samochodu. Nie mógł nikogo zabrać jako pasażera, bał się i wstydził, że zwymiotuje. Chodził na psychoterapię, nic nie pomagało.

Miał duże napięcie w języku, skrócone wędzidełko. A trzeba sobie przypomnieć, że kiedy się koncentrujemy i wykonujemy ruchy rękami, nasz język jest aktywny – tak jak wtedy, gdy nawlekamy igłę na nitkę. U tego pacjenta skupienie uwagi, na przykład podczas prowadzenia samochodu, wywoływało nadmierne napinanie się tylnej partii jamy ustnej, aż do odruchu wymiotnego.

To myląca nazwa, bo ta szyna nikogo i niczego nie relaksuje, jedynie mechanicznie rozdziela zęby, żeby zapobiegać ich ścieraniu. To działanie na objaw, nie zajmuje się przyczynami.

Przy zaburzeniach zgryzu może być tak, że szyna będzie prowokować jeszcze częstsze kontakty między szczęką i żuchwą, a to nakręca dolegliwości. Konieczna jest dobra porada ortodontyczna, żeby się przyjrzeć łączeniu szczęki i żuchwy.

Reklama

Nasze ciało jest jak stykające się kostki domina, które oddziałują na siebie wzajemnie. Zmiana w jednym miejscu w ciele lawinowo wywołuje zmiany w innych, nawet odległych jego częściach.

Na przykład: nieprawidłowe ustawienie miednicy będzie wywoływało asymetryczne ułożenie obręczy barkowej. To wpłynie na ustawienie kręgosłupa szyjnego i rotację czaszki. Pojawią się zaburzenia w polu widzenia, zaburzenia funkcjonowania żuchwy łącznie z problemami z artykulacją.

Gdy już mamy dobrze postawioną diagnozę i wiadomo, z czym trzeba pracować, to leczenie może pójść naprawdę szybko.

W naszych czasach powodów do stresu raczej przybywa, niż ubywa, i coraz więcej osób ma problemy z napięciem emocjonalnym, które powoduje problemy z jamą ustną. Nie wszyscy potrzebują psychoterapii i leków psychotropowych, czasem wystarczy praca nad nowymi nawykami, by pojawiła się ulga, a sen nie wiązał się ze ścieraniem zębów i bólem.