Robotyka chirurgiczna. Jaka jest wartość rynku robotycznego?

Szybko rosnący rynek robotyki chirurgicznej, czyli roboty i sztuczna inteligencja przedefiniowały standardy w chirurgii - pisze Joanna Szyman, wiceprezes Upper Finance Med Consulting.

Globalny rynek robotów chirurgicznych do roku 2030 osiągnie wzrost do 20,98 miliarda dolarów. Obecnie Ameryka Północna ma największy udział w tym rynku. Roboty chirurgiczne umożliwiają lekarzom wykonywanie skomplikowanych procedur z większą precyzją, elastycznością i kontrolą niż konwencjonalne techniki. Są powszechnie stosowane w zabiegach małoinwazyjnych. Z wykorzystaniem najpopularniejszego systemu na świecie wykonano w 2022r. ponad 1 800 000 operacji, a od momentu wprowadzenia tego systemu na rynek wykonano już ponad 12 000 000 operacji. Na świecie wykorzystywanych jest już blisko 8 000 takich robotów. Co więcej ewolucja chirurgii robotycznej jest daleka od zakończenia, wiele firm technologicznych wprowadza swoje rozwiązania coraz szerzej na rynek.

Postęp w technologii chirurgicznej połączył możliwości robotów ze sztuczną inteligencją aby oferować pacjentom zabiegi minimalnie inwazyjne, redukując uraz operacyjny, minimalizując utratę krwi, czy ryzyko infekcji oraz czas rekonwalescencji.

Najpopularniejszy system robotyczny obejmuje ramię kamery i mechaniczne ramiona z załączonymi instrumentami chirurgicznymi. Chirurg steruje ramionami robota za pomocą konsoli komputerowej, prowadząc operacje i zespół na bloku operacyjnym.

Procedury wspomagane robotem obejmują różne interwencje medyczne, takie jak usuwanie guzów nowotworowych, biopsje, naprawa zastawek serca i bajpasy żołądkowe. Według Agencji ds. Badań nad Opieką Zdrowotną i Jakością w Stanach Zjednoczonych corocznie wykonuje się już ponad 450 000 całkowitych endoprotez stawu biodrowego z wykorzystaniem robotów chirurgicznych.

Rynek zabiegów małoinwazyjnych rośnie z CAGR wynoszącym 8,45%. Ten wykładniczy wzrost zabiegów małoinwazyjnych wpływa na rozpowszechnienie zabiegów chirurgii wspomaganej robotycznie. Czynniki takie, jak mniejsze nacięcia, wysoka precyzja, lepsza wizualizacja pola operacyjnego, zmniejszenie utraty krwi i redukcja ryzyka powikłań okołooperacyjnych zwiększają popyt na zabiegi chirurgii wspomaganej robotycznie. Postęp technologiczny w robotyce chirurgicznej i integracja ze sztuczną inteligencją AI, wirtualną i rozszerzoną rzeczywistością zwiększył satysfakcję i świadomość pacjentów, zwiększając tym samym potrzebę zabiegów minimalnie inwazyjnych z wykorzystaniem robotów.

Chirurgia wspomagana robotycznie odnotowała wysoki wskaźnik sukcesu, co przyczyniło się do zwiększenia adopcji robotów chirurgicznych. Według National Center for Biotechnology Information (NCBI), opublikowane dane dotyczące różnych zabiegów chirurgii wspomaganej robotycznie wykazały doskonałe wyniki i wskaźniki sukcesu, mieszczące się w zakresie od (94% do 100)%. Od momentu wprowadzenia robotyki chirurgicznej ukazało się ponad 34 000 prac naukowych, w tym w 2022 roku 3000 dokumentujące wartości zastosowania tego systemu. Wysoki wskaźnik sukcesu pozwala na większą adopcję robotów chirurgicznych przez kolejnych użytkowników, co przyczynia się do wzrostu tego segmentu. Warto mieć te wartości na uwadze również w kontekście rosnących potrzeb pacjentów. Pacjenci chcą brać aktywny udział w podejmowaniu decyzji dotyczących ich zdrowia i mieć wpływ na wybór metody leczenia. Doskonale widać tę ewolucję wśród chorych na raka prostaty. Upowszechnienie robotyki chirurgicznej i wzrost świadomości pacjentów sprawia, że szacowana na 2023 liczba zabiegów z wykorzystaniem robota chirurgicznego obejmuje ok. 50% wszystkich zabiegów radykalnej prostatektomii w Polsce (dla porównania w krajach takich jak USA czy Belgia jest to obecnie ponad 98%).

Wartości chirurgii wspomaganej robotycznie została również potwierdzone w obszarze reedukacji powikłań okołooperacyjnych. Analiza bazy danych American College of Surgeons National Surgical Quality Improvement Program (ACS-NSQIP) wykazała, że ​zabiegi małoinwazyjne w ginekologii skracają pobyt w szpitalu o 2,4 dnia i wiążą się ze znacznym zmniejszeniem powikłań pooperacyjnych i ryzyka zgonu okołooperacyjnego. Analiza z 2018 r. pokazuje, że wdrożenie zabiegów ze wsparciem robota w Stanach Zjednoczonych spowodowało bezwzględny wzrost zabiegów małoinwazyjnych w leczeniu raku endometrium o 47,3% w latach 2008-2015 (z 9,48% do 56,82%). Z kolei w niedawnym ogólnokrajowym badaniu w Danii, obejmującym 5 654 pacjentów z wczesnym stadium raka endometrium wykazano, że wprowadzenie chirurgii robotycznej spowodowało znaczny wzrost częstości zabiegów małoinwazyjnych z 3% do 95% i wiązało się ze zmniejszeniem częstości ciężkich powikłań.

Nie ma wątpliwości, że chirurgia robotyczna jest droższa niż konwencjonalna chirurgia laparoskopowa lub otwarta. Istnieje początkowy koszt i koszty utrzymania tego sprzętu. Średni koszt zabiegów robotycznych na świecie wynosi ok. 15 000 dolarów, a ten wysoki koszt ogranicza adaptację i dostępność robotów chirurgicznych w placówkach opieki zdrowotnej. Systemy chirurgiczne robotów mają wysokie koszty stałe, z początkową inwestycją kapitałową ok. 2,5 miliona dolarów za każdą jednostkę. Dodatkowo, systemy wymagają kosztownego utrzymania i konserwacji, a także dodatkowych materiałów eksploatacyjnych. To zazwyczaj dodaje koszty wyższe około 25 - 30% za każdy zabieg chirurgiczny. Jednak niektóre z dodatkowych kosztów są równoważone zaletami, takimi jak krótszy pobyt w szpitalu, szybszy powrót do zdrowia i zmniejszenie wskaźników powikłań związanych z chirurgią robotyczną.

Bariery cenowe są stopniowo niwelowane na drodze wprowadzania bardziej elastycznych modeli operacyjnych, takich jak podwykonawstwo (współdzielenie zasobów), wynajem lub model pay-per-use, co pozwala na dokonanie ekspansji na wcześniej mniej konkurencyjne przestrzenie. Umożliwia to również mniejszym ośrodkom dostęp do tej technologii przy jednoczesnym pokonywaniu bariery kosztowej.

Poza zmniejszeniem kosztów, dodatkowo wdrożenie sztucznej inteligencji (AI), rzeczywistości rozszerzonej, miniaturyzacja systemów i rozwój telechirurgii jeszcze bardziej ułatwi adaptację zrobotyzowanych systemów chirurgicznych w przyszłości.

Roboty chirurgiczne wspomagane sztuczną inteligencją pomagają chirurgom skupić się na skomplikowanych zadaniach chirurgicznych, redukując fluktuację i poprawiając umiejętności. Pomagają one w identyfikacji kluczowych wskazówek i najnowszych praktyk, przeszukując miliony zestawów danych. Systemy oparte na sztucznej inteligencji mogą wchłaniać ogromne ilości informacji w ciągu sekund, umożliwiając chirurgom naukę i zastosowanie najlepszych technik w procedurach medycznych. Nauka na symulatorach jest wykorzystywana do szkolenia w wykonywaniu nowych zadań samodzielnie, rozkładając skomplikowane zadania na podzadania i podstawowe gesty.

Chirurgia wspomagana robotycznie znajduje coraz szersze zastosowania. Na przykład, za pomocą robotów chirurgicznych można wykonywać zabiegi z zakresu endoprotezoplastyki kolan i bioder,  operacje endowaskularne, operacje urologiczne, neurochirurgiczne i ginekologiczne dając nadzieję wielu chorym na poprawę jakości leczenia złożonych schorzeń takich jak np. endometrioza.

Szpitale, jako placówki wymagające dużej ilości zasobów, zużywają ogromne ilości energii elektrycznej, wody, żywności i materiałów, aby zapewnić wysokiej jakości opiekę. Popularyzacja robotyki chirurgicznej wspiera cele środowiskowe, pozwalając na ograniczenie zużycia zasobów. Wykorzystanie technologii pozwala skrócić czas trwania zabiegów, ograniczyć zużycie leków oraz skrócić czas pobytu pacjentów w szpitalu. Inicjatywy na rzecz Green Hospital w Polsce podejmuje Polska Federacja Szpitali i jej członkowie, w tym NEO Hospital wykorzystując m.in. technologie cyfrowe. Cyfrowe procesy w opiece szpitalnej pozwoliły na redukcję kosztu obsługi dokumentów o około 75%, redukcja czasu poświęcanego na wyszukanie dokumentu o około 90%, redukcję kosztów generowanych przez zakup materiałów biurowych o około 50%. W NEO Hospital 98% zabiegów wykonywanych jest z wykorzystaniem technik małoinwazyjnych, w tym z wykorzystaniem robota chirurgicznego oraz rozszerzonej rzeczywistości, pozwalających na poprawę bezpieczeństwa, precyzję oraz skrócenie czasu zabiegu. Z kolei wykorzystanie rozszerzonej rzeczywistości pozwoliło skrócić czas trwania zabiegu o ok. 30%. Innym przykładem może być wykorzystanie echolasera w leczeniu łagodnych guzków tarczycy. Ta technologia z kolei pozwoliła na przejście od chirurgii w warunkach bloku operacyjnego do metody minimalnie inwazyjnej wykonywanej w trybie ambulatoryjnym.

Zabiegi małoinwazyjne to mniejsze obciążenie dla pacjenta, krótszy pobyt w szpitalu, szybsza rekonwalescencja. To także mniejsze zużycie zasobów, w tym leków i materiałów.

Rozwój robotyki chirurgicznej jest obecnie jednym z najważniejszych trendów w dziedzinie medycyny. Kluczowymi czynnikami, które sprzyjają tej ekspansji, są rosnące zapotrzebowanie na precyzyjne i skuteczne metody leczenia chorób przewlekłych, zwłaszcza onkologicznych, oraz wzrost obciążenia systemów opieki zdrowotnej, co skłania do poszukiwania technologii, które skracają czas hospitalizacji i rekonwalescencji.

Poprawa polityki refundacji, inwestycje w badania i rozwój oraz rozwój technologiczny umożliwiają coraz szersze zastosowanie robotów chirurgicznych w terapiach. Ich zalety, takie jak małoinwazyjność, precyzja zabiegu, redukcja ryzyka powikłań i krótszy czas rekonwalescencji, są ważna wartością zarówno pacjentów, jak i personelu medycznego.

Wprowadzenie robotów chirurgicznych do programów kształcenia lekarzy i zwiększone oczekiwania w zakresie poprawy bezpieczeństwa pracy personelu medycznego stanowią dalsze motywacje do stosowania tej zaawansowanej technologii.

Autorka: Joanna Szyman, Upper Finance Med Consulting