Raport UNICEF: Jeden na czterech uczniów w Europie doświadcza przemocy w szkole

Jeden na czterech uczniów w wieku 13–15 lat w Europie przyznał, że w ciągu ostatnich 30 dni doświadczył przemocy rówieśniczej. Dane z raportu UNICEF-u za okres 2021-2022 pokazują, że bullying w szkołach jest bardziej efektem systemu edukacji niż indywidualnego zachowania uczniów. Eksperci podkreślają, że zmiana wymaga przeprojektowania sposobu, w jaki szkoły zarządzają stresem i nadawaniem statusu uczniom.

Raport UNICEF pokazuje, że około 25% uczniów w wieku 13–15 lat w Europie przyznało, że w ciągu ostatniego miesiąca doświadczyło przemocy w szkole. W poszczególnych krajach odsetki te są różne – w Bułgarii aż 31% uczniów przyznało się do bycia ofiarą znęcania się, w Estonii 30%, a w Finlandii i Albanii po 24%. W Bośni i Hercegowinie 25% uczniów zgłosiło problem, w Niemczech i Chorwacji po 21%, w Czechach 19%, w Austrii, Belgii i na Cyprze 17%, w Danii 16%, a we Francji 13%.

Eksperci podkreślają, że dane z raportu UNICEF pokazują stabilny wzorzec w wielu krajach, co oznacza, że problem nie wynika jedynie z indywidualnej złośliwości dzieci. Bullying często pojawia się tam, gdzie presja na wyniki edukacyjne przewyższa wsparcie dla uczniów, dorosłe osoby są ograniczone do polityk i procedur, status społeczny przydzielany jest zbyt wcześnie i utrwalany, a stres zbiorowy nie ma ujścia. Z tej perspektywy przemoc rówieśnicza działa jak zawór bezpieczeństwa w systemie, który nie radzi sobie ze stresem.

Raport UNICEF wskazuje, że aby zmniejszyć skalę przemocy w szkołach, potrzebne są systemowe zmiany. Należy poprawić sposób zarządzania stresem w szkołach, wprowadzić przemyślane mechanizmy przydzielania statusu społecznego i ocen, a także stworzyć przestrzeń, w której uczniowie mogą się rozwijać bez nadmiernej presji. Nauczyciele i dyrekcja powinni mieć narzędzia do monitorowania przemocy i reagowania na bullying, a polityki szkolne muszą być wspierane przez edukację i wsparcie psychologiczne.

Raport UNICEF pokazuje, że problem znęcania się wśród nastolatków w Europie ma charakter systemowy, a nie indywidualny. Aby realnie wpłynąć na zmniejszenie liczby ofiar bullyingu, konieczne są zmiany w organizacji szkół i w sposobie radzenia sobie ze stresem w edukacji. Nastolatki nie są „zepsute” – to system wymaga poprawy.