Radiolog na wagę złota

Od czasu zniesienia limitów na rezonans magnetyczny i tomografię komputerową liczba świadczeń rośnie, ale pacjenci nadal tygodniami oczekują na wyniki badań, bo brakuje radiologów do ich opisywania. Brakuje ich w publicznych jednostkach, bo podkupowani są przez prywatne, gdzie zarabiają nawet kilkadziesiąt tysięcy miesięcznie.

Od lipca tego roku resort zdrowia zniósł limity na wizyty u specjalistów w Ambulatoryjnej Opiece Specjalistycznej. Na razie efekty tego posunięcia są nieznane, bo jak dowiedziała się Polityka Zdrowotna, centrala NFZ nie ma jeszcze danych zbiorczych za lipiec, sierpień i wrzesień 2021 r.

Znane są natomiast efekty zniesienia limitów na badania diagnostyczne w ramach Ambulatoryjnej Opieki Specjalistycznej. Otóż w kwietniu 2019 r. Łukasz Szumowski, ówczesny minister zdrowia zezwolił placówkom medycznym na przeprowadzanie bez ograniczeń badań rezonansem magnetycznym (RM) i tomografię komputerową (TK). Teoretycznie zatem pacjenci powinni oczekiwać w mniejszych kolejkach. Zobaczmy jak wyszło w praktyce. 

Ponad 100 tys. badań miesięcznie

Z danych NFZ wynika, że w kwietniu 2018 r. placówki medyczne wykonały 78 tys. badań RM zaś w kwietniu 2019 r. było już ich 102 tys. W styczniu 2020 r. tych badań zostało przeprowadzonych 120 tys. W kwietniu 2020 r. spadło do 53 tys., ale trzeba pamiętać, że to okres wybuchu pandemii koronawirusa i przeprowadzanie wielu świadczeń zostało wstrzymane. W marcu 2021 r. badań RM wykonano już 144 tys. Zasadniczo co miesiąc liczba tych badań oscyluje wokół 120 tys. 

Dla porównania w kwietniu 2018 r. jednostki przeprowadziły 103 tys. badań tomografii komputerowej. Rok później w analogicznym miesiącu, kiedy zniesiono limity, było ich już 128 tys. W pandemicznym kwietniu 2020 r. spadło do 36 tys., a już w lutym tego roku wzrosło do 139 tys. Generalnie w ostatnich miesiącach liczba tych badań oscyluje wokół 120 tys. miesięcznie. 

Długie oczekiwanie na wynik

Widać więc, że statystycznie liczba wykonywanych badań poszybowała. Chodzi tu o diagnostykę wykonywaną w trybie ambulatoryjnym, poza hospitalizacjami szpitalnymi. Czy w związku z tym sytuacja pacjentów się poprawiła?

- Dostępność na pewno się poprawiła, ale czas uzyskania wyniku badań nie skrócił się. Nadal na wynik trzeba czekać kilka tygodni, jak i nie kilka miesięcy czasem. Opis musi bowiem wykonać radiolog. Często badanie do opisu trzeba mu wysłać na drugi kraniec Polski i czekać aż wróci do jednostki zlecającej aż w końcu do pacjenta - wskazuje Władysław Perchaluk, dyrektor Szpitala Specjalistycznego w Bytomiu.  

Wszystko przez to, że wąskim gardłem znoszenia jakichkolwiek limitów w naszym kraju jest brak specjalistów. Z danych Naczelnej Izby Lekarskiej wynika, że radiologów i specjalistów od diagnostyki obrazowej jest 4,3 tys. W ubiegłym roku, w naborze jesiennym na rezydenturę z radiologii, było 55 miejsc w skali kraju. Dla porównania ponad 200 na pediatrię. Choć specjalistów z tego ostatniego zakresu też brakuje. 

Uciekają z publicznych jednostek 

Wykształcenie lekarza specjalisty to proces trwający ok. 10 lat. Dziś publiczne jednostki cierpią na ich braki, a zwłaszcza na braki radiologów. Dlatego same nie mogą przeprowadzać badań rezonansem magnetycznym czy tomografii komputerowej, gdyż specjaliści im uciekają

- Gdy zniesiono limity na rezonans magnetyczny i tomografię komputerową, w Łodzi szereg prywatnych jednostek zainwestowało w sprzęt do tych badań i zaczęło zatrudniać specjalistów. Podkupowało ich z jednostek publicznych. Trudno się też dziwić, że w tej sytuacji podmioty prywatne zabrały się za realizację nielimitowanych świadczeń. Niemniej jednak uważam, że pierwszeństwo do przeprowadzania tych badań bez limitu powinny mieć jednostki publiczne, gdzie przebywają i leczą się pacjenci z najtrudniejszymi przypadkami, gdzie takie rozwiązanie mogłoby także przełożyć się na poprawkę sytuacji ekonomicznej danej jednostki - wskazuje prof. Maciej Banach, ekspert ochrony zdrowia z Instytutu Matki Polki w Łodzi.

Zaznacza, że jednostka publiczna nie ma żadnych kart przetargowych, gdyż radiolog może zarobić w niej max. kilkanaście tysięcy brutto miesięcznie, a w prywatnej miesięcznie jego pensja może być nawet dwa razy i więcej wyższa. 

Za same badania NFZ płaci jednostkom na poziomie. Dostają np. 1 tys. zł za rezonans serca i 500-700 zł za pozostałe rezonanse. Mogą pracować dniami i nocami jaki podwykonawcy jednostek publicznych. Radiolog przez nich zatrudniony może pracować zdalnie opisując badania i 24 godziny na dobę. Podkupowani są nie tylko radiolodzy, ale także technicy radiologii. Bez większej liczby lekarzy na rynku, czas oczekiwania przez pacjenta na wyniki badań nie skróci się.