Reforma psychiatrii nabiera kształtów. Rada ds. Zdrowia Psychicznego wyznacza priorytety na 2026 rok

Wzmocnienie systemu opieki psychiatrycznej, poprawa dostępności świadczeń i lepsze wykorzystanie potencjału kadr medycznych znalazły się w centrum uwagi Rady ds. Zdrowia Psychicznego. Organ doradczo-opiniodawczy działający przy ministrze zdrowia określił kluczowe kierunki działań na 2026 rok, wpisując je w szerszy proces reformy ochrony zdrowia psychicznego w Polsce.

Rada ds. Zdrowia Psychicznego pełni funkcję opiniodawczo-doradczą w sprawach związanych z ochroną zdrowia psychicznego i realizacją Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego. Jej prace są elementem systemowego podejścia do reformy psychiatrii, której celem jest odejście od modelu opartego głównie na hospitalizacji na rzecz opieki środowiskowej, bliższej pacjentowi i jego rodzinie.

Podczas posiedzenia poświęconego wyznaczeniu priorytetów na 2026 rok szczególną uwagę zwrócono na kierunki zmian systemowych oraz rozwiązania legislacyjne kluczowe dla dalszego funkcjonowania centrów zdrowia psychicznego (CZP). To właśnie one mają stanowić fundament nowoczesnej opieki psychiatrycznej, integrując leczenie, wsparcie psychologiczne i działania społeczne w jednym, lokalnym systemie pomocy.

Jednym z najważniejszych obszarów dyskusji były planowane modyfikacje przepisów ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. Ich celem ma być realne ułatwienie dostępu do pomocy psychiatrycznej, skrócenie ścieżek administracyjnych oraz lepsze dostosowanie regulacji do praktyki funkcjonowania centrów zdrowia psychicznego.

Rada analizowała także rozwiązania, które mają wzmocnić stabilność organizacyjną i finansową tych podmiotów, tak aby mogły one skutecznie odpowiadać na rosnące potrzeby pacjentów. W tym kontekście podkreślano znaczenie spójności zmian legislacyjnych z założeniami Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego oraz konieczność ścisłej współpracy między resortami.

Istotnym wątkiem była także pozycja pielęgniarek i położnych w systemie opieki psychiatrycznej. Zwrócono uwagę na istniejącą lukę prawną, która ogranicza pełne wykorzystanie ich kompetencji w obszarze zdrowia psychicznego. Zdaniem członków Rady uzupełnienie tych braków jest niezbędne zarówno dla poprawy jakości opieki nad pacjentami, jak i dla wzmocnienia zespołów terapeutycznych, które coraz częściej pracują w modelu interdyscyplinarnym.

Wśród priorytetów znalazł się również program pilotażowy oddziaływań terapeutycznych skierowanych do osób z doświadczeniem traumy. Rada uznała, że narastająca skala problemów związanych z traumą psychiczną wymaga wypracowania dedykowanych rozwiązań, które będą mogły zostać w przyszłości włączone do systemu świadczeń gwarantowanych. Program pilotażowy ma pozwolić na ocenę skuteczności nowych form terapii oraz ich organizacyjnej wykonalności w warunkach publicznego systemu ochrony zdrowia.

Zgodnie z ustawą o ochronie zdrowia psychicznego Rada ds. Zdrowia Psychicznego została powołana jako organ działający przy ministrze właściwym do spraw zdrowia. Do jej kluczowych zadań należą: monitorowanie realizacji Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego, opiniowanie projektów aktów prawnych oraz inicjowanie działań badawczo-wdrożeniowych w obszarze zdrowia psychicznego. Rada może także występować do innych ministrów w sprawach programów i strategii mających wpływ na kondycję psychiczną społeczeństwa.

Tak szerokie kompetencje sprawiają, że ustalenia Rady mają znaczenie nie tylko eksperckie, ale również strategiczne dla całego systemu opieki psychiatrycznej w Polsce.

Na czele Rady ds. Zdrowia Psychicznego stoi Piotr Gałecki, konsultant krajowy w dziedzinie psychiatrii, a funkcję wiceprzewodniczącej pełni Aleksandra Lewandowska, konsultant krajowa w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży. W skład Rady wchodzą przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia, Narodowego Funduszu Zdrowia, innych resortów realizujących Narodowy Program Ochrony Zdrowia Psychicznego, a także eksperci kliniczni, reprezentanci podmiotów leczniczych, środowisk akademickich i organizacji pozarządowych.

Obecność takich osób jak Małgorzata Janas-Kozik, pełnomocnik ministra zdrowia do spraw reformy w psychiatrii dzieci i młodzieży, Anna Śremska, prezes Związku Pracodawców Opieki Psychiatrycznej i Leczenia Uzależnień, czy Dominika Duda, prezes Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, podkreśla interdyscyplinarny charakter Rady. Uzupełniają go głosy organizacji pacjenckich i społecznych, w tym przedstawicieli Kongresu Zdrowia Psychicznego, Fundacji eFkropka oraz Biura Rzecznika Praw Obywatelskich.

Wyznaczone priorytety na 2026 rok pokazują, że Rada ds. Zdrowia Psychicznego konsekwentnie koncentruje się na pacjencie i jego realnych potrzebach. Zmiany legislacyjne, rozwój centrów zdrowia psychicznego, wzmocnienie kadr oraz nowe programy terapeutyczne mają wspólny mianownik: poprawę dostępności i jakości opieki psychiatrycznej w Polsce. To sygnał, że reforma zdrowia psychicznego wchodzi w kolejny etap, w którym kluczowe będą nie tylko deklaracje, lecz także konkretne rozwiązania systemowe.