Prezydent podpisał reformę ZUS. Nowe zasady orzecznictwa lekarskiego i kontroli L4

Prezydent Karol Nawrocki podpisał reformę orzecznictwa lekarskiego w ZUS, która wprowadza także nowe zasady kontroli zwolnień lekarskich L4. Nowelizacja ma skrócić czas wydawania orzeczeń, poprawić warunki pracy lekarzy orzeczników i uszczelnić system kontroli zasiłków chorobowych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zyska nowe narzędzia do sprawdzania prawidłowości wykorzystywania zwolnień od pracy.

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych opiera się na dwóch filarach: reformie orzecznictwa lekarskiego w ZUS oraz zmianach dotyczących zwolnień lekarskich L4. Celem regulacji jest przyspieszenie wydawania orzeczeń oraz uzupełnienie braków kadrowych wśród lekarzy orzeczników.

Orzeczenia ZUS mają kluczowe znaczenie m.in. dla przyznawania renty z tytułu niezdolności do pracy, renty socjalnej oraz dodatku pielęgnacyjnego.

Zgodnie z przepisami lekarze orzecznicy ZUS będą mogli wybrać formę zatrudnienia: umowę o pracę lub umowę cywilnoprawną. Wyjątkiem są stanowiska kierownicze, takie jak naczelny lekarz ZUS, jego zastępca czy lekarze inspektorzy nadzoru orzecznictwa lekarskiego, którzy będą zatrudniani wyłącznie na podstawie umowy o pracę.

Wynagrodzenia lekarzy orzeczników zostaną powiązane z zasadami ustalania minimalnych płac w podmiotach leczniczych. Według resortu pracy oznacza to około 25-procentowy wzrost wynagrodzeń lekarzy w ZUS.

Reforma zakłada, że na stanowisko lekarza orzecznika będą mogli być zatrudniani również lekarze bez tytułu specjalisty. Dodatkowo w określonych rodzajach spraw orzeczenia będą mogli wydawać także fizjoterapeuci, pielęgniarki i pielęgniarze, zgodnie ze swoimi kompetencjami.

To jedna z kluczowych zmian, która ma odciążyć lekarzy i przyspieszyć postępowania orzecznicze.

Nowe przepisy wprowadzają jednoosobowe orzekanie zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji. Dotyczy to także sytuacji, gdy składany jest zarzut wadliwości lub sprzeciw.

W sprawach szczególnie skomplikowanych główny lekarz orzecznik lub jego zastępca będą mogli skierować sprawę do rozpatrzenia przez trzech lekarzy orzeczników. To zmiana w stosunku do obecnych zasad, gdzie druga instancja zawsze oznaczała komisję lekarską.

Reforma przewiduje również zmiany organizacyjne. Zadania związane z wydawaniem orzeczeń i nadzorem nad orzecznictwem zostaną skonsolidowane w centrach orzeczniczych, które powstaną w oddziałach ZUS.

Ma to poprawić efektywność pracy i ujednolicić praktykę orzeczniczą w całym kraju.

W przepisach doprecyzowano sytuacje, w których możliwa jest utrata prawa do zasiłku chorobowego. Dotyczy to osób, które w czasie zwolnienia:

• wykonują pracę zarobkową,

• podejmują aktywność niezgodną z celem zwolnienia,

• podejmują działania przedłużające chorobę, np. forsowny wyjazd w trakcie rekonwalescencji.

Jednocześnie ustawodawca dopuszcza drobne czynności, takie jak zakupy czy podstawowe sprawy życia codziennego.

Nowelizacja wprowadza możliwość korzystania ze zwolnienia lekarskiego w jednym miejscu pracy, przy jednoczesnym wykonywaniu pracy w innym – np. przy dwóch etatach, jeśli charakter pracy na to pozwala. To rozwiązanie ma lepiej odpowiadać realiom rynku pracy i było dotąd źródłem wielu sporów.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych zyska szersze kompetencje w zakresie kontroli L4. ZUS będzie mógł kontrolować zarówno ubezpieczonych, jak i osoby po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego.

Zakład będzie miał prawo żądać od lekarza wystawiającego zwolnienie lub podmiotu leczniczego udostępnienia dokumentacji medycznej ubezpieczonego lub chorego członka rodziny.

W przypadku zasiłku opiekuńczego kontrola obejmie również sprawdzenie, czy w gospodarstwie domowym nie ma innych osób mogących zapewnić opiekę. Jak podkreślał wiceszef MRPiPS Sebastian Gajewski, nowe przepisy mają ograniczyć nadmiernie rygorystyczne interpretacje, które były kwestionowane przez sądy.

Ustawa, z wyjątkiem wybranych przepisów, wejdzie w życie po trzech miesiącach od ogłoszenia. Reforma orzecznictwa lekarskiego w ZUS oraz nowe zasady kontroli zwolnień lekarskich L4 mają zmienić sposób funkcjonowania systemu chorobowego w Polsce – zarówno dla lekarzy, jak i pacjentów.