Prawie 200 szpitali w Polsce odnotowało stratę na działalności podstawowej

Sytuacja szpitali powiatowych w 2022 roku pogorszyła się względem roku 2021. Aż 191 szpitali odnotowało stratę na działalności podstawowej (wobec 172 w 2021 r.) a 151 stratę netto (wobec 112 w 2021 r.). Związek Powiatów alarmuje i apeluje do resortu zdrowia o m.in. gruntowne zmiany w ustawie o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych.

Związek Powiatów Polskich wraz z Ogólnopolskim Związkiem Pracodawców Szpitali Powiatowych po raz kolejny zorganizowali spotkanie poświęcone bolączkom finansowym szpitali powiatowych. W tym roku, tak samo jak w zeszłym, został przygotowany raport na ten temat. Wynika z niego, że na 211 analizowanych placówek aż 191 ma straty na działalności podstawowej. 

Przypomnijmy, że działalność podstawowa szpitali to m.in. udzialanie specjalistycznych świadczeń zdrowotnych w warunkach szpitalnych lub ambulatoryjnych, w tym tych wysokospecjalistycznych, udział w zadaniach dydaktycznych i badawczych uczelni i instytucji prowadzących działalność dydaktyczną i badawczą w dziedzinie nauk medycznych oraz uczestniczenie w przygotowywaniu osób do wykonywania zawodów medycznych i doskonalnie zawodowe kadry medycznej. 

Według analiz zespołu pod kierownictwem prof. dr hab. Eweliny Nojszewskiej, w zdecydowanej większości szpitali powiatowych zmiana zasad wyceny świadczeń wskazana w Rekomendacji nr 65/2022 z dnia 13 lipca 2022 r. Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nie pozwoliła na zabezpieczenie środków na sfinansowanie obligatoryjnych podwyżek wynagrodzeń oraz pokrycia rosnących cen towarów i usług spowodowanych inflacją. Również zdecydowana większość szpitali powiatowych nie osiągnęła wskazanego w Rekomendacji poziomu 22,4 proc. wzrostu wartości umów tj. poziomu o jaki wzrosły zobowiązania płatnika. Na taki stan rzeczy miało wpływ wchłonięcie przez nowe wyceny współczynników korygujących, wprowadzanych od 2015 na sfinansowanie podwyżek wynagrodzeń w sektorze ochrony zdrowia w poprzednich latach.

Jak wskazują autorki i autorzy raportu, podejmowane w poźniejszym czasie przez Ministra Zdrowia i NFZ działania mające na celu złagodzenie skutków wdrożenia Rekomendacji, były niewystarczające. Mechanizm ustalania współczynnika PSZ (tj. mechanizmu wyrównania wysokości wartości kontraktu do 16%) był ustalony w sposób wyłączający część szpitali z tego mechanizmu, pomimo braku zapewnienia środków na sfinansowanie skutków ustawowych podwyżek wynagrodzeń, ponadto obejmował on tylko 4 z 6 miesięcy 2022 r., w których pracownikom należało wypłacać wynagrodzenia w nowej wysokości.

Również zasady finansowania świadczeń wykonanych ponad limity, jak piszą autorzy i autorki raportu, stawiają szpitale w niekorzystnej pozycji względem NFZ oraz kontrahentów. Szczególne znaczenie miałaby zmiana przepisów odnośnie zasad finansowania świadczeń ponadlimitowych w ryczałcie sieciowym. Brak regulacji uwzględniających potrzeby świadczeniodawców mogą wpływać na ograniczenia świadczeń zdrowotnych realizowanych na rzecz świadczeniobiorców.

Zgromadzenie na konferencji Prezydenci Miast, Starostowie, Członkowie zarządów powiatów, Dyrektorzy i Prezesi szpitali powiatowych zaapelowali o:

• wprowadzenie ustawowego mechanizmu zobowiązującego Ministra Zdrowia, Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji oraz Narodowy Funduszu Zdrowia do uwzględnienia wzrostu cen towarów i usług w wycenie świadczeń opieki zdrowotnej;
• wprowadzenie ustawowego obowiązku zmiany wyceny świadczeń, w związku z koniecznością realizacji przez podmioty lecznicze postanowień ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych w terminie umożliwiającym zawarcie przez podmiot leczniczy porozumień z przedstawicielami załogi dotyczących podwyżek. Porozumienia takie powinny być zawierane do 31 maja, tymczasem na ten dzień osoby zarządzające podmiotami leczniczymi nie wiedzą jakimi środkami finansowymi będą dysponować;
• pilne przeprowadzenie taryfikacji świadczeń opieki zdrowotnej, których koszt udzielania przewyższa wysokość wynagrodzenia otrzymywanego przez szpitale, a które są jednymi z najczęściej udzielanych pacjentom przez szpitale powiatowe i miejskie;
• zmianę zasad finansowania tzw. „nadwykonań”, tak żeby podmioty lecznicze nie kredytowały przez kilka miesięcy Narodowego Funduszu Zdrowia;
• ustalenie jasnych i znanych osobom zarządzającym szpitalami zasad finansowania tzw. „nadwykonań” w ryczałcie sieciowym – obecnie finansowe ryzyko udzielania takich świadczeń leży po stronie podmiotu leczniczego, co nie pozwala na wykorzystanie istniejącego potencjału podmiotów leczniczych;
• podjęcie prac nad gruntowną nowelizacją ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych, która obecnie jest źródeł konfliktu na linii pracodawca-pracownik oraz pomiędzy pracownikami.