Pracownicy rezygnują z L4 mimo infekcji. Eksperci ujawniają prawdziwy powód

W listopadzie odnotowano drastyczny spadek L4, mimo że sezon infekcyjny osiągnął rekordowe poziomy zachorowań. Coraz więcej pracowników pracuje mimo choroby, obawiając się utraty premii i obniżonego wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy. Najnowsze dane Barometru Absencji Chorobowej Conperio oraz opinie lekarzy pokazują narastający w Polsce prezenteizm, który realnie wpływa na zdrowie i rynek pracy.

Listopad 2024 przyniósł zaskakujący trend: odsetek pracowników na L4 spadł do 7,37 proc., mimo że według danych GIS sezon infekcyjny rozwijał się szybciej niż w poprzednich latach. Dla porównania w październiku absencja wynosiła 8,30 proc., a w grudniu – 8,09 proc., kiedy część pracowników nie była już w stanie pracować z gorączką czy zapaleniem oskrzeli.

Zjawisko potwierdza Barometr Absencji Chorobowej Conperio, wskazując, że Polacy chorują, ale coraz częściej nie decydują się na wizytę u lekarza i zwolnienie.

Według raportu „Świąteczny Portfel Polaków 2024” aż 1576 zł to średnia kwota, jaką planowano przeznaczyć na święta. W tym kontekście utrata premii czy 20-procentowa obniżka wynagrodzenia podczas L4 jest realnym obciążeniem dla domowego budżetu.

Lekarka rodzinna dr Joanna Zabielska-Cieciuch podkreśla w rozmowach z pacjentami, że powód rezygnacji ze zwolnień jest w większości przypadków ekonomiczny:

Jednocześnie listopad 2024 pokazał inny paradoks – w aptekach tworzyły się kolejki po leki przeciwgorączkowe i przeciwgrypowe, podczas gdy gabinety lekarskie świeciły pustkami.

Jak mówi dr Zabielska-Cieciuch:

Pacjenci często decydują się na pracę „na tabletkach”, zamiast odpocząć i wyzdrowieć.

Eksperci opisują rosnące zjawisko prezenteizmu, czyli pracy mimo choroby. Ten trend obniża efektywność, zwiększa liczbę błędów i prowadzi do rozprzestrzeniania infekcji w biurach.

Dr Zabielska-Cieciuch dodaje: 

To właśnie zderzenie presji finansowej, strachu przed utratą pracy i kultury „pracuj mimo choroby” sprawia, że w Polsce L4 często staje się ostatecznością.

Według danych ZUS, w 2024 r. wystawiono blisko 24 mln zaświadczeń o czasowej niezdolności do pracy, co przełożyło się na 276,2 mln dni absencji. To ogromne obciążenie dla systemu, jednak jednocześnie eksperci podkreślają, że oficjalne dane nie pokazują wszystkich przypadków choroby – część pracowników zwyczajnie nie korzysta z L4.

W 2023 r. wystawiono ok. 27 mln zwolnień, a średnia długość L4 wynosiła 10 dni. Spadek liczby zwolnień przy wzroście infekcji sugeruje, że coraz więcej osób pracuje mimo złego stanu zdrowia.

W debacie publicznej funkcjonują dwa przeciwstawne obrazy pracownika na zwolnieniu:

1. „Polacy nadużywają L4”

– kontrole ZUS,
– zwolnienia wykorzystywane niezgodnie z przeznaczeniem,
– nagłaśniane przypadki „L4 na wakacjach”.

2. „Polacy boją się brać L4”

– utrata premii,
– obniżone wynagrodzenie,
– obawa o stabilność zatrudnienia,
– presja kulturowa i zawodowa.