Polska młodzież na granicy wytrzymałości – wyniki badania "Diagnoza Młodzieży 2026"

"Diagnoza Młodzieży 2026" to największe od ponad 20 lat badanie młodego pokolenia w Polsce przygotowane przez Ministerstwo Edukacji. Wyniki pokazują poważny kryzys zdrowia psychicznego młodzieży, rosnący stres w szkole, samotność i problemy z wejściem w dorosłość. Dane wskazują też na rosnącą liczbę prób samobójczych wśród młodzieży, uzależnienie od telefonów i brak realnego wsparcia systemowego.

Ministerstwo Edukacji zaprezentowało raport „Diagnoza Młodzieży 2026”, który jest największym badaniem młodych ludzi w Polsce od ponad dwóch dekad. Dokument pokazuje kondycję psychiczną i społeczną nastolatków oraz młodych dorosłych.

Według organizacji Akcja Uczniowska, która komentuje wyniki raportu, dane potwierdzają kryzys, o którym młodzi mówią od lat. Jak podkreślają przedstawiciele organizacji, młode pokolenie często słyszy od dorosłych, że ich problemy są przesadzone. Tymczasem raport pokazuje coś zupełnie innego.

Młodzi zwracają uwagę na poczucie osamotnienia i brak reakcji ze strony dorosłych. Jak mówią: „Wielu młodych ludzi żyje dziś z codziennym poczuciem, że ‘trzeba wytrzymać’, bo i tak nikt nie zareaguje – ani w szkole, ani w domu.”

Jednym z najważniejszych wniosków raportu Diagnoza Młodzieży 2026 jest pogarszający się stan zdrowia psychicznego młodych ludzi.

Z danych wynika, że:

- aż 60 proc. nastolatków żyje w chronicznym stresie i przemęczeniu,

- 46 proc. ma bardzo niską samoocenę,

- 40 proc. wykazuje objawy depresyjne,

- 38 proc. doświadcza samotności.

Szczególnie niepokojący jest wzrost zachowań autoagresywnych. Według raportu 17 proc. młodych ma za sobą samookaleczenia, a liczba prób samobójczych wśród młodzieży w latach 2013–2024 wzrosła aż sześciokrotnie.

Problem zauważają także instytucje pracujące z młodzieżą. 87 proc. pracowników tych instytucji obserwuje wzrost problemów emocjonalnych u młodych ludzi.

Raport pokazuje również poważne braki w dostępie do pomocy specjalistycznej.

Aż 43 proc. młodych ludzi deklaruje potrzebę profesjonalnego wsparcia psychologicznego, jednak realną pomoc otrzymuje jedynie 22 proc. z nich. To oznacza, że wielu nastolatków z problemami psychicznymi pozostaje bez wsparcia.

Eksperci podkreślają, że brak dostępu do psychologów i terapeutów może pogłębiać kryzys zdrowia psychicznego wśród młodzieży.

Raport Diagnoza Młodzieży 2026 zwraca także uwagę na wpływ internetu i nowych technologii na życie młodych ludzi.

- 71 proc. młodych deklaruje uzależnienie od telefonów,

- 73 proc. dzieci w wieku 12–14 lat wie, gdzie znaleźć pornografię w internecie,

- 45 proc. młodych styka się z dezinformacją,

- 44 proc. ma trudności z odróżnieniem prawdy od fałszu w sieci.

Jednocześnie aż 67 proc. ofiar cyberprzemocy nie zgłasza takich sytuacji. To pokazuje, że wielu młodych ludzi zostaje z problemem samotnie.

Jednym z najbardziej zaskakujących wniosków raportu jest rola szkoły w życiu młodych ludzi. Zamiast być miejscem bezpieczeństwa, dla wielu uczniów jest ona źródłem stresu.

Aż 70 proc. uczniów wskazuje szkołę jako główne źródło stresu, a prawie trzy czwarte młodych obawia się w niej o swoje bezpieczeństwo.

Dodatkowo blisko dwie trzecie uczniów doświadcza bullyingu, czyli przemocy rówieśniczej.

Raport pokazuje także niskie zaufanie młodych ludzi do instytucji publicznych.

Tylko 35 proc. młodych pozytywnie ocenia jakość usług publicznych, a zaledwie co piąta osoba uważa, że ma realny wpływ na państwo i społeczeństwo.

Co ważne, 67 proc. młodych deklaruje poparcie dla demokracji, ale aż 56 proc. uzależnia je od poczucia bezpieczeństwa ekonomicznego i socjalnego.

Badanie pokazuje również duże obawy młodych związane z przyszłością.

- 78 proc. nastolatków boi się porażki na rynku pracy,

- 57 proc. obawia się kosztów utrzymania,

- ponad 60 proc. młodych ma trudności ze znalezieniem satysfakcjonującej pracy.

Problemem pozostaje także sytuacja mieszkaniowa. Według raportu 53 proc. osób w wieku 25–34 lata nadal mieszka z rodzicami, a koszty najmu lub zakupu mieszkania pochłaniają od 35 do 55 proc. dochodu.

Z powodów mieszkaniowych aż 48 proc. osób do 29. roku życia odkłada decyzję o posiadaniu dzieci.