Parlament Europejski chce zabezpieczyć leki o znaczeniu krytycznym w UE

Parlament Europejski przyjął sprawozdanie dotyczące zwiększenia dostępności leków o znaczeniu krytycznym w UE, takich jak antybiotyki, insulina, szczepionki czy terapie stosowane w chorobach przewlekłych. Dokument ma ograniczyć zależność Unii Europejskiej od państw trzecich i wzmocnić unijny sektor farmaceutyczny. To kolejny krok w kierunku nowych przepisów dotyczących leków krytycznych w Unii Europejskiej.

We wtorek Parlament Europejski przyjął sprawozdanie dotyczące leków o znaczeniu krytycznym, w którym europosłowie opowiedzieli się za zwiększeniem ich dostępności i podaży w Unii Europejskiej. Za dokumentem głosowało 503 europosłów, przeciw było 57, a 108 wstrzymało się od głosu. Celem inicjatywy jest zmniejszenie zależności UE od krajów trzecich oraz poprawa bezpieczeństwa lekowego.

Sprawozdanie dotyczy m.in. takich grup terapeutycznych jak antybiotyki, insulina, szczepionki oraz leki stosowane w chorobach przewlekłych. To właśnie te preparaty najczęściej pojawiają się w zgłoszeniach dotyczących niedoborów. Jak wskazuje Komisja Europejska, ponad 50 proc. niedoborów leków wynika z problemów produkcyjnych, w tym z braków substancji czynnych.

Europosłowie poparli tworzenie w UE tzw. projektów strategicznych, które mają służyć modernizacji i zwiększeniu zdolności produkcyjnych przemysłu farmaceutycznego. Zgodnie ze sprawozdaniem rządy państw członkowskich oraz instytucje unijne powinny nadać tym projektom priorytet w obecnym budżecie oraz w kolejnych wieloletnich ramach finansowych UE. Firmy korzystające z publicznego wsparcia finansowego miałyby obowiązek priorytetowego zaopatrywania rynku unijnego.

W dokumencie zaproponowano również zmiany w polityce zamówień publicznych. Instytucje zamawiające w UE miałyby stosować kryteria faworyzujące producentów, którzy wytwarzają znaczną część kluczowych leków na terenie Unii Europejskiej. Ma to wzmocnić lokalne łańcuchy dostaw i ograniczyć ryzyko przerw w dostępności terapii.

Parlament Europejski zwrócił uwagę na korzyści wynikające z dobrowolnych zamówień transgranicznych. Mechanizm ten ma poprawić dostępność leków stosowanych w leczeniu rzadkich chorób, środków przeciwdrobnoustrojowych oraz innych innowacyjnych i kosztownych terapii. Europosłowie zaproponowali obniżenie minimalnej liczby państw uczestniczących we wspólnych procedurach zamówień do co najmniej pięciu, zamiast dziewięciu, jak chciała Komisja Europejska.

W sprawozdaniu wezwano także do utworzenia unijnego mechanizmu koordynacji awaryjnych zapasów leków o znaczeniu krytycznym. Posłowie chcą, aby Komisja Europejska mogła – „w ostateczności – decydować o redystrybucji leków pomiędzy państwami członkowskimi” w sytuacji niedoborów lub zakłóceń w dostawach.

Po przyjęciu stanowiska Parlament Europejski jest gotowy do rozpoczęcia negocjacji z Radą UE w sprawie ostatecznego kształtu przepisów. Projekt rozporządzenia dotyczący leków o znaczeniu krytycznym został przedstawiony przez Komisję Europejską w marcu 2025 r. i ma na celu zapewnienie stabilnej dostępności kluczowych terapii w całej Unii Europejskiej.